Morgunblaðið - 11.11.2006, Blaðsíða 47

MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 11. NÓVEMBER 2006 47
VIÐ höfum verið að velta því fyrir
okkur undanfarin misseri hvort að
fólk með þroskahömlun hafi í raun
sama rétt til náms og aðrir í samfélag-
inu. Í lögum um málefni fatlaðra segir
að fólk með þroskahömlun, eins og
annað fatlað fólk, skuli búa við jafn-
rétti á við aðra samfélagsþegna og
njóta sambærilegra lífskjara. Þessum
lögum var líka ætlað að skapa fötl-
uðum skilyrði til þess að lifa eðlilegu
lífi. Í þriðja kafla laganna segir þar að
auki að fatlaðir skuli eiga sama rétt á
allri almennri þjónustu ríkis og sveit-
arfélaga og aðrir.
Á undanförnum árum hefur fatlað
fólk sífellt orðið meira áberandi í sam-
félaginu.
Fötluð börn hafa í auknum mæli
sótt nám í leikskóla, enda hann fyrsta
skólastigið. Fötluðum nemendum hef-
ur fjölgað til muna í grunnskólum
landsins og sótt skóla eins og önnur
börn á grunnskólaaldri. Undanfarin
ár hefur sú þróun átt sér stað að fatl-
aðir hafa í sífellt meira mæli farið að
sækja nám í framhaldsskóla eins og
aðrir sem lokið hafa grunnskólanámi.
Allnokkrir framhaldsskólar taka
fagnandi á móti fötluðum og hafa lagt
metnað sinn í að sinna þessum hópi
nemenda eins og öðrum. Þessi þrjú
skólastig sem við erum búin að ræða
um eru skólastig sem lögbundið er að
séu opin öllum.
En hvað gerist eftir að framhalds-
skólanemendur með þroskahömlun
ljúka námi? Fram til þessa hafa verið
afar fá úrræði fyrir þá sem útskrifast
af starfsbrautum framhaldsskólanna.
Það eina sem þeim stendur til boða í
dag er að sækja einstök námskeið
sem fylla ekki upp í nema hluta dags-
ins tvo til þrjá daga í viku. Það vantar
því algjörlega kerfisbundið skólanám
á háskólastigi fyrir fólk sem útskrifað
er af starfsbrautum framhaldsskól-
anna til að halda áfram að mennta sig
og þroska á því sviði sem það hefur
áhuga á. Það á ekki síður við um þenn-
an hóp en aðra, og kannski enn frek-
ar, að aukin menntun styrkir stöðu
þeirra og möguleika á vinnumarkaði.
Við viljum líka vekja athygli á því
að framhaldsskólinn er ekki jafn að-
gengilegur fyrir alla fatlaða ein-
staklinga sem hafa áhuga á að stunda
nám á starfsbrautum framhaldsskól-
anna. Hér erum við að tala um fólk
sem er orðið fullorðið og hafði ekki að-
gang að framhaldsskóla þegar það var
á framhaldsskólaaldri og er nú orðið
of gamalt til að fá inngöngu því fram-
haldsskólanum er ætlað að þjóna
ungu fólki á aldrinum 16–20 ára. Það
vantar því öldungadeild fyrir fólk með
þroskahömlun til að skapa þessum
hópi möguleika á að mennta sig. Við
eigum fyrirmyndina frá öldungadeild-
unum sem spruttu upp um allt land
þegar fólk, sem af einhverjum ástæð-
um hafði ekki haldið áfram námi að
loknum grunnskóla, vildi koma og
stunda nám á framhaldsskólastigi.
Það er því tvennt sem þarf að gera:
Það þarf að opna fullorðnu fólki
með þroskahömlun aðgang að fram-
haldsskólanámi og það þarf að setja á
laggirnar námsúrræði á háskólastigi
fyrir fólk með þroskahömlun sem lok-
ið hefur námi í framhaldsskóla og vill
halda áfram að mennta sig.
Í þessu sambandi má nefna nám-
skeið sem boðið er upp á á vegum
Fjölmenntar og eru haldin innan
veggja Kennaraháskóla Íslands og í
samstarfi við þá stofnun. Þarna er um
að ræða námsframboð sem lofar mjög
góðu og vel er látið af. Virðist þetta
fyrirkomulag gagnast báðum aðilum
vel, bæði nemendum og Kennarahá-
skólanum. Því miður er hér aðeins um
að ræða afmörkuð námskeið hluta úr
degi þar sem aðgangur nemenda er
takmarkaður. Nánari samvinna Fjöl-
menntar og Kennaraháskóla Íslands
á vonandi eftir að þróast enn frekar í
átt að formlegu há-
skólanámi, öllum til hags-
bóta.
Það hefur margt breyst
á síðustu áratugum. Fatlað
fólk er ekki lengur sent á
stofnanir þar sem aðrir
eiga að hugsa um það. Nú
segja lögin að fatlað fólk
eigi rétt á að taka virkan
þátt í samfélaginu á borð
við aðra. En til að svo megi
verða þarf að skapa fötluðu
fólki sama rétt og ófötl-
uðum til slíkrar þátttöku,
annað er misrétti.
Háskólanám og öldungadeild
fyrir fólk með þroskahömlun
Guðrún Ágústa Guðmunds-
dóttir og Sigmundur Valde-
marsson fjalla um námsmögu-
leika fólks með þroskahömlun
» Það þarf að opnafullorðnu fólki
með þroskahömlun
aðgang að framhalds-
skólanámi og það
þarf að setja á lagg-
irnar námsúrræði á
háskólastigi …
Sigmundur
Valdemarsson
Guðrún Ágústa er framhaldsskóla-
kennari og bæjarfulltrúi í Hafnarfirði.
Sigmundur er starfsmaður BYKO og
nemandi Fjölmenntar við Kennarahá-
skóla Íslands.
Guðrún Ágústa
Guðmundsdóttir
Mikið úrval af
fallegum
rúmfatnaði
Skólavörðustíg 21, Reykjavík, sími 551 4050