Sjómannablaðið Víkingur - 01.09.1956, Blaðsíða 13

eða minni ávinning og verður að líkindum lengi
enn þá.
Grænlendingar veiða talsvert mikið af sel ár-
lega, en þó má það teljast örlítið í samanburði
við það, sem veiðst hefur frá skipum þeirra
þjóða er stundað hafa selveiðar að staðaldri.
fíftir skýrslum að dæma hefur eitt skip með
rneðal afla veitt fleiri seli á einni viku við Ný-
íundnaland eða norður af fslandi, en allir Græn-
lendingar hafa veitt á einu ári.
Áður fyrr, einkum fyrir miðja síðustu öld var
selur á vorin í mjög stórum vöðum oft við norð-
urland á íslandi, en minnkaði smátt, sem efa-
laust má telja afleiðingar af hinu mikla sela-
drápi á ísnum fyrir utan Scoresbysund og suður
af Jan Mayen.
Við hina geysimiklu veiði, sem átt hefur sér
stað fram eftir þessari öld — minnst milljón
selir árlega — bæði fyrir norðan Nýfundnaland
og fyrir vestur- og austurströnd Grænlands, hef-
urstofninn minnkað ár frá ári. En á síðariárum
er ekki ólíklegt að stofninn hafi stækkað nokkuð
aftur.
Friðþjófur Nansen skrifar meðal annars í
bók sinni „Blandt sel og björn“, að hann hafi
spurt einn af skipstjórum selveiðaskipanna,
Castberg skipstjóra, hvort hann héldi ekki, að
hið mikla seladráp mundi smátt og smátt eyði-
log'gja stofninn. En það vildi Castberg ekki sam-
þykkja og svaraði:
„Kæri Nansen! Hvernig í ósköpunum dettur
þér það í hug. Það er svo mikið til af sel í ís-
hafinu, að það sem mennirnir veiða er sama sem
ekkert. Ég hef staðið á verði og aðgætt selvöður
og eins langt og augað eygði í sjónaukanum, sá
ég breiður af sel, sem voru svo þéttar, að sel-
irnir lágu hlið við hlið á ísnum hvert sem litið
var, svo það þyrfti mörg ár til þess að eyði-
ie£gja stofninn, þótt viðkoman væri engin. Og
af stórsel hefi ég séð svo mikið að það var eins
og brenndum kaffibaunum væri stráð á ísinn
frá skipshlið, óraveg í burtu. Nei, Nansen! Guð
hefur skapað selinn svo við gætum veitt hann,
og hann mun sjá um að hann minnki ekki“.
„Þetta var hugmynd gömlu mannanna, hvort
heldur var um sel eða fisk að ræða„, skrifar
Nansen.
Um og eftir aldamótin síðustu stóðu síldveiðar
Norðmanna við Island með miklum blóma. Með-
al þeirra er tóku þátt í þeim, voru menn frá
Álasundi, er ráku selveiðar við Austur-Græn-
land á vorin, áður en þeir hófu síldveiðar við
Island, er þeir ráku að jafnaði að loknum sel-
veiðum við norðurland á sumrin.
Bernhard Petersen, stórkaupmaður í Reykja-
^ vík, rak vorið 1916 selveiðar við Austur-Græn-
ví K I N □ u R
land í félagi með nokkrum mönnum öðrum, svo
og síldveiðar frá Siglufirði um sumarið og mun
það hafa verið í það eina skipti, sem selveiðar
í íshafinu hafa verið reknar af manni búsettum
á íslandi.
Af samræðum við norska síldveiðimenn eink-
um frá Álasundi vaknaði löngun hjá Ásgeiri
Péturssyni til að gera tilraunir með selveiðar
og með það fyrir augum hafði hann hugsað sér
í byrjun að útbúa eitt skip með íslenzkri áhöfn
auk tveggja eða þriggja æfðra norskra selveiði-
manna, er rækju selveiðar og síldveiðar á sama
hátt og Norðmenn.
Við nánari athugun og frekari umræður við
veiðifróða Norðmenn varð niðurstaðan sú, að
gera ráðstafanir til að veiðimannaskýli yrði
byggt við Scoresbysund, útbúið til árs dvalar
fyrir 3—4 menn, er jafnframt hefðu samvinnu
við selveiðaskipið eftir því sem reynslan sýndi
hvernig haganlegast yrði að reka fyrirtækið.
Svo átti að reka allskonar veiðar í Scoresbysund,
selveiðar á skipinu að vorinu og síldveiðar við
ísland um sumartímann. Seinni hluta sumars og
að haustinu var gert ráð fyrir að nota skip þetta
til að annast flutninga milli Scoresbysund og
Islands.
Þess má geta, að Ásgeir vann að undirbún-
ingi og stofnun fyrirtækisins á skrifstofu With
Petersens málaflutningsmanns í Kaupmanna-
höfn og í samráði við hann, og var undirbúningi
mikið til lokið, er hann fór heim um vorið. öll-
um ráðagerðum var haldið leyndum fyrir óvið-
komandi mönnum meðal annars vegna ófriðar-
ins mikla, er þá geisaði.
í fyrsta kafla þessa greinaflokks um Ásgeir
Pétursson — í 6. tölublaði Víkings — er þess
getið, að úr framkvæmdum með stofnun ís-
lenzkrar nýlendu í Scoresbysund hafi ekkert
orðið. Skipstjóri og Grænlandsfari Einar Mikk-
elsen hóf svo landnám þar hérumbil 7 árum síð-
ar árið 1924.
I skýrslu til dönsku stjórnarinnar árið 1955
skrifar Einar Mikkelsen um ástand, hag og
framtíðárhorfur í nýlendunni, og farast honum
meðal annars orð á þessa leið:
„Það eru nú rúmlega 30 ár síðan nýlendan
við Scoresbysund var stofnuð, og ætti það því
að vera nægilegur tími til þess að byggja á álit
um gæði nýlendunnar og útlit á framtíðarmögu-
leikunum.
Til Scoresbysund fluttu í byrjun — árið 1925
— alls 86 Grænlendingar, fólk á ýmsum aldri,
hjón með börn og ógift fólk, karlar og konur.
Nýlendan er nú þorp með 45 litlum íbúðar-
húsum, þar sem var eyðimörk áður, og íbúárnir
alls 310 manns. Nýbyggjarnir eru flestallir
173