Veðrið - 01.04.1962, Blaðsíða 11

Veðrið - 01.04.1962, Blaðsíða 11
r í "; - i i /\ , Va í : : \ »¦ M- «¦ „- Norður Suður Norður Suður 3. mynd. ¦/. mynd. 3. mynd sýnir geislavirkt úrfall i lofli i sepiember 1959 á mismunandi breiddar- gráðum i Norður- og Suður-Ameriku. Einingin, sem hér er notuð, er um helm- ingi minni en sú sem rtotuð er á 6. mynd. (U. S. Alomic Energy Commission). 4 mynd sýnir Sr—90 i úrkomu á mismunandi breiddargráðum á árunum 1957— 1959. Örin slefnir á mœlipunkt fyrir Reykjavik. Nyrstu stöðvarnar Bodö og Tromsö i Noregi liggja mun hœrra. Malieiningin pc=picocurie er það magn geisla- virks efnis, par sem að meðaltali 2,2 atóm ummyndast á hverri mínútu. (Atomic Energy Research Eslablisltmenl, Harwell) leiddu í ljós, að tveim mánuðum eftir sprenginguna var þvermál svæðis þess, sem hin geislavirku efni höfðu dreifst um, 1800 km, og gætti þeirra niður á 100 m dýpi. Ari eftir sprenginguna var svæðið orðið um 5000 km í þvermál og þykkt lagsins 600 m. Fari sprengingin fram skammt fyrir ofan yfirborð jarðar, getur þyrlast upp mikið magn af ryki, sem orðið hefur meira og minna geislavirkt vegna nevtrónu- verkana, og sogast upp í gufuhvolfið ásamt öðrum geislavirkum efnum frá spreng- ingunni. Hin geislavirku efni eru flest í eðli sínu föst efni og sitja á rykkornum, og hefur ryk þetta allt saman verið nefnt geislaryk. Stærri rykkornin falla fljótt til jarðar en dreifast undan vindi á sama hátt og aska frá eldgosi. Þannig mynd- ast á nokkrum klukkustundum eða örfáum dægrum aflangt svæði þakið lagi af hinu grófasta gcislaryki. Ef vindur er sterkur og um stóra sprengju er að ræða, getur svæði þetta orðið mörg hundruð kílómetrar á lengd, en breiddin er venju- lega nokkrir tugir kílómetra. Hinar smærri rykagnir geta haldist mjög lengi svífandi í loftinu og fylgja þá hreyfingum loftsins. Þannig geta þær komizt marga hringi í kringum jörðina. 1 nánd við miðbaug berst rykið yfirleitt í vestlæga stefnu, en til austurs nær lieimsskautunum. Umferðartíminn hefur verið frá viku upp i tvo mánuði. Háttarlag ryksins er mismunandi eftir því hvort það er í veðrahvolfinu eða í heiðhvolfinu. Rykið í veðrahvolfinu berst tihölulega fljótt til jarðar, aðal- lega með úrkomu, þannig að helmingur þess ryks, sem fyrir er, skolast til jarðar á nokkrum vikum. Sé sprengingin gerð mjög hátt í lofti sogast ekkert ryk upp frá yfirborði jarðar og getur þá svo farið, að um ekkert staðbundið úrfall sé að ræða, þar sem ryk- VEÐRIÐ 1 1

x

Veðrið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Veðrið
https://timarit.is/publication/369

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.