Veðrið - 01.04.1962, Blaðsíða 13

Veðrið - 01.04.1962, Blaðsíða 13
liefur líiil áhrif. Þannig er yfirlcitt álíka mikið af geislavirkum efnum í hverjum lítra af úrkomu á tveim nálægum stöðum, enda þótt úrkomumagnið kunni að vera mjög misjafnt. Sé hins vegar litið á, hve mikið geislavirkt úrfafl fetlur á hverja flatareiningu af yfirborði jarðar, þá verður það magn í réttu hlutfalli við úrkomuna, þar sem iiið hnattförula úrfall fellur svo til einvörðungu til jarðar með úrkomu. Yfirleitt verður hið geislavirka úrfall eftir í jarðvegi, sem regnvatnið sígur í gegnum, svo að uppsprettuvatn er nokkurn veginn laust við þessi efni. Tritíum, sem myndast við sprengingar vetnissprengna, sameinast súrefni lofts- ins og verður að vatni eða vatnsgufu. Fari sprengingin fram í veðrahvolfinu berst þaðan mikil vatnsgufa upp í heiðhvolfið, þar sem hún myndar ský úr ís- nálum. Þessar ísnálar eru það stórar að þær falla tiltölulega fljótt niður úr heið- hvolfinu og sameinast vatni veðrahvolfsins. Hið geislavirka tritíum fylgir ísnálun- um og berst því strax niður í veðrahvolfið, en þaðan fefiur það tii jarðar með úrkomu. Mælingar á tritíum í regni, sem gerðar voru eftir kjarnorkusprengingar Bandaríkjamanna á Kyrrahafi vorið 1954, gáfu til kynna, að tritíummagnið í veðrahvolfinu helmingaðist á rúmum mánuði. Geislavirkt kolefni frá kjarnorkusprengjum brennur í súrefni loftsins og myndar koltvísýring. Koltvísýringurinn, eða kolsýran, eins og hann er venjulega kallaður, er lofttegund. í heiðhvolfinu er kolsýran algjörlega blönduð loftinu og fylgir öllum loftstraumum á sama hátt og fíngerðasti hluti geislaryksins. Þegar kemur niður í veðrahvolfið fellur.kolsýran ekki til jarðar með úrkomu, svo telj- andi sé, og má því búast við að hið geislavirka kolefni haldist mjög lengi í gufu- hvolfinu. ÖRLÖG HINNA GEISLAVIRKU EFNA. Endanleg örlög allra geislavirkra efna eru að senda frá sér einhverja kjarna- geisla og breytast í stöðug efni, þannig að magn þeirra helmingast alltaf á viss- um tíma. Ef helmingunartíminn er aðeins nokkrar sekúndur, mínútur eða klukkustundir eru mestar líkur til að þetta gerist áður en efnin falla til jarðar, séu þau komin sem geislaryk frá kjarnorkusprengju, sem sprungið hefur hátt í lofti. Ef helmingunartíminn hins vegar skiptir árum, eru miklar líkur til þess að þau falli til jarðar aður en þau eyðast. Mikið af hinu geislavirka úrfalli fellur í sjó, en þar blandast það miklu efnis- magni og verður því lítið vart. Sá hluti úrfallsins, sem fellur á land, greinist eftir því, hvort efnin eru auð- leyst eða torleyst í vatni. Torleystu efnin setjast að á föstum efnum og hreyfast lítt úr stað. Auðleystu efnin geta skolast með vatni til sjávar. Þar sem regnvatnið sígur gegnum þykkan jarðveg bindur þó jarðvegurinn, auk hinna torleystu efna, einnig ýms hinna auðleystu. Reynslan sýnir, að í uppsprettuvatni, sem stafar frá grónu landi, verður mjög lítið vart hinna geislavirku úrfallsefna. Geislavirk efni, sem setjast að í jarðveginum, haga sér á sama hátt og önnur efni jarðvegsins með tilsvarandi efnafræðilega eiginleika. Jurtir taka þau m. a. til sín og í gegnum þær komast þau í líkama manna og dýra. VEÐRIÐ ---- 13

x

Veðrið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Veðrið
https://timarit.is/publication/369

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.