Veðrið - 01.04.1962, Blaðsíða 20

Veðrið - 01.04.1962, Blaðsíða 20
Bandariska veðurstofan hefur einnig áætlað, hve mikið flóðspár dragi úr tjóni af völdum flóða, og hafa 25 milijónir doilara á ári verið nefndar í þvi sambandi. Mun láta nærri, að hagur af spánum hafi verið þrítugfaldur á við tilkostnað. Gætu þessar tölur verið íhugunarefni fyrir þá, sem fé eiga að veita til svipaðrar starfsemi. Á íslandi er tjón af völdum flóða í ám tiltölulega fátítt og smávægílegt, þeg- ar miðað er við tjón af völdum ffóða víða erlendis. Valda þessu staðhættir og strjálbýli. Rétt er þó að nefna hér hin ægilegu og sérkennilegu jökulhlaup, en í sumum þeirra hefur vatnsílaumurinn jafnazt á við stórflóð i mestu fljót- um veraldar. í jökulhlaupinu á Skeiðarársandi árið 1934 var vatnsflaumurinn t. d. um tíma meiri en venjulegt vatnsmagn Amazonfljótsins, en það er vatns- mesta fljót veraldar. Ægilegasta jökulhlaup, sem sögur fara af, varð, þegar Öræfajökull gaus árið 1362. Eyddist þá með öliu byggð í Héraði milli sanda, en svo nefndist landsvæði það, sem nú heitir Öræfi. Eru til þjóðsagnakenndar frásagnir, sem herma, að hlaupið hafi grandað öllum héraðsbúum utan einni kerlingu eða einum smala. Þótt frásagnir þessar fái ekki staðizt, mun hitt vafalaust, að margt manna hefur farizt í iilaupinu og margir bæir jafnazt við jörðu. Gjöreyðingu byggðarinnar má þó ekki síður rekja til gífurlegs öskufalls en jökulhlaupsins. SJÁVAUFLÓÐ. Við sjávarstrendur verður sem kunnugt er víðast vart flóða tvisvar á hverj- um sólarhring eða nánar tiltekið tvisvar á hverjum 24 klukkustundum og 50 mínútum. Á þetta annars vegar rætur sínar að rekja til aðdráttarafls tungls og sólar, en hins vegar til snúnings jarðar um möndul sinn. Flóðin eru misstór, og fer hæð flóðbylgjunnar cftir breytilegri afstöðu tungls og sólar til jarðar og eftir því, hvar er á jörðunni. Til eru þeir staðir, þar sem mikill munur flóðs og fjöru veldur verulegum óþægindum, en sjaldgæft er þó, að hin reglubundnu sjávarflóð valdi umtals- verðu tjóni, ef ekki kemur einnig til stórviðri af hafi eða aðrar sérstakar orsakir. Þegar stórstreymt er samfara ofsaveðri, eru þess hins vegar mörg dæmi, að stór- fellt tjón hafi orðið við láglendar strendur. Kemur hér ýmislegt til. Fyrst er það, að hafvindur þrýstir sjónum upp að stróndinni og getur þannig hækkað sjávarborðið verulega. Annað er það, að stórviðri eru oftast samfara lágum loftþrýstingi, en þar, sem loftþrýstingur er lægri en umhverfis, hækkar sjávar- staða nokkuð. Loks er þess að geta, að mikið öldurót er samfara stormum, en nái öldufaldarnir hærra en varnargarðar eða sjávarkambar, þá flæðir sjór yfir landið, og mikil hætta getur verið á ferðum. Tjón af völdum sjávarflóða verður fyrst og fremst á láglendum eyjum og þar, sem víðáttumiklar lágsléttur, t. d. ársléttur, liggja að sjó. Holland er sem kunnugt er mjög láglent, enda hefur oft hlotizt þar mikið tjón og mannskaðar af flóðum. Margir munu t. d. minnast stormflóðanna um mánaðamótin janúar—febrúar 1953, en þá fórust um 1800 manns í Hollandi, og 20 ---- VEÐRIÐ

x

Veðrið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Veðrið
https://timarit.is/publication/369

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.