Ægir - 01.01.1980, Blaðsíða 64

hraðaþrep, minnkar það afl sem hver gír getur yfir-
fært, þ.e. yfirfærða aflið fylgir inngangshraðanum
allt að því línulega.
Gerðirnar MG 514 M og MG 530 M eru búnar
svokölluðum Omega hraðastjórnbúnaði. Með til-
komu hans er hægt að velja hvaða útgangshraða
sem er frá 0 og uppí þann hraða sem markast af
inngangshraðanum og gírhlutfalli viðkomandi gírs.
Sem dæmi má taka; aðalvélin snýst 1800 sn/mín,
niðurgírun er 6:1, skrúfuhraði yrði þá 300 sn/mín.
Með Omega hraðastjórnbúnaði er hægt að velja
þreplausan skrúfuhraða á bilinu 0-300 sn/mín án
þess að breyta snúningshraða aðalvélarinnar. Eins
og fram kemur í dæminu er aldrei hægt að fara
hærra með snúningshraðann en fasta hraðaþrepið
gerir ráð fyrir. Omega stjórnbúnaðurinn kom á
markað fyrir um tíu árum en áður hafði Twin Disc
boðið með gerðunum MG 506, MG 509, MG 510,
MG 514, MG 518 og MG 521 búnað, sem kallaður
er hér á landi „trollventill“. Þessi búnaður kom á
markað fyrir um það bil tuttugu árum. Trollventill-
inn vinnur mjög líkt og Omega hraðastjórnbúnað-
urinn, þó með þeim takmörkunum að ekki er hægt
að nýta eiginleika „trollventilsins“ við stöðugt álag
né ef inngangshraði fer yfir 1300 sn/mín. Hann er
einkum notaður þegar skip eru tekin að og frá
bryggju og á togbátum í hífingu. Með tilkomu
„trollventilsins“ og Omega hraðastjórnbúnaðarins
hefur fastaskrúfan öðlast notkunarmöguleika, sem
svipar til skiptiskrúfunnar.
í töflunni hér á eftir kemur fram hlutfallsleg
skipting afls og töp í Twin Disc gír, þar sem skrúfu-
hraða er stjórnað með Omega hraðastjórnbúnaði.
/. 2. 3. 4.
Hraði skrúfu Afl yfirfœn Afi lil annarra Töp i tengsli
í% á skrúfu i % nota i %. i%-
0.0 0.0 100.0 0.0
10.0 0.1 99.0 0.9
20.0 0.8 96.0 3.2
30.0 2.7 91.0 6.3
40.0 6.4 84.0 9.6
50.0 12.5 75.0 12.5
60.0 21.6 64.0 14.4
66.6 29.6 55.6 14.8
70.5 35.3 50.0 14.7
80.0 51.2 36.0 12.8
90.0 72.9 19.0 8.1
100.0 100.0 0.0 0.0
í dálki 1 kemur fram snúningshraði skrúfu
í prósentum af snúningshraðanum, sem mark-
ast af fasta hraðahlutfallinu.
í dálki 2 kemur fram sá hluti vélaraflsins í
prósentum, sem fer til þess að knýja skrúfuna
miðað við skrúfuhraðann í dálki 1.
f dálki 3 kemur fram sá hluti vélaraflsins í
prósentum, sem tiltækur er til annarrar notk-
unar en skrúfudriftar, t.d. driftar á vökva-
þrýstidælum vegna vindna og annars vökva-
knúins búnaðar.
í dálki 4 koma fram í prósentu, þau afltöp
sem leiða af áðurnefndri snúningshraðastjórn-
un.
Ef litið er yfir dálk 4 kemur í ljós að mestu afltöpin
eru 14.8% sem eru við 66.6% af skrúfuhraða, en við
þann hraða yfirfærir skrúfan 29.6% af vélaraflinu,
þá er tiltækt 55.6% af vélaraflinu til annarra nota
samkvæmt töflunni.
Eitt íslenskt fiskiskip, Bryndís ÍS, er í dag búið
Twin Disc niðurfærslu- og vendigír með Omega
hraðastjórnbúnaði af gerðinni MG 514 M. En í
allmörgum íslenskum fiskiskipum sem búin eru
Twin Disc niðurfærslu- og vendigír er áðurnefndur
„trollventill" í notkun í dag.
Twin Disc framleiðir einnig sérhannaða gíra til
notkunar með svokölluðum Two Pitch skrúfum,
sem framleiddar eru af Newage Engineers í Bret-
landi. Séreinkenni þessarar skrúfugerðar eru þau
að hægt er að velja um tvær stigningar á blöðum
sem getur komið sér vel fyrir skip sem stunda breyti-
legar veiðiaðferðir eftir árstíðum. Til þess að breyta
blöðum skrúfanna hefur þurft að taka viðkomandi
skip á land eða að kafari framkvæmir verkið. Með
tilkomu áðurnefndrar útfærslu Twin Disc gírsins er
hægt að breyta blöðum skrúfunnar með vélrænum
búnaði um borð í skipum. Tekið skal fram að þessi
skrúfugerð er eingöngu notuð í frekar litlum skipum.
Rétt er að geta þess að Twin Disc hefur hafið
framleiðslu á niðurfærslu- og vendigírum með
sambyggðum skiptiskrúfubúnaði, þessirgírarmunu
koma á markað á þessu ári.
Einkaumboð á íslandi fyrir Twin Disc hefur
Vélaverkstæðið Björn og Halldór h/f, Reykjavík.
52 — ÆGIR