Morgunn - 01.06.1976, Blaðsíða 11

SVO SEM MAÐUllINN SAIR . . .
9
jörðin væri flöt. Engu að siður kollvörpuðu þeir Kólumbus,
Magellan og aðrir landkönnuðir á fimmtándu öld þessari trú
með þeim ómótmælanlegu rökum að sigla í vestur en koma
úr austri.
Það var á þennan og ótal annan hátt, að það rann upp fyrir
mönnum, að hin fornu yfirvöld kynnu að hafa rangt fyrir
sér. Þannig fæddist hin vísindalega afstaða og þannig skap-
aðist efunarhyggja nútímans. Hver uppgötvunin á fætur ann-
ari færði úr lagi hina snotru heimsmynd sem maðurinn hafði
trúað á. Andi? Enginn maður hefur nokkurn tíma séð anda.
Sál? Enginn hafði nokkru sinni getað fundið sálina, hvorki
fólgna í lítfrymi eða annars staðar. Ódauðleiki? Hver hefur
nokkru sinni snúið aftur til þess að fræða okkur um hann?
Himnaríki? Sjónaukar okkar sýna okkur engin merki þess.
Guð? Stórkostleg tilgáta; afkvæmi hugar, sem þarfnast föður-
tákns. Alheimurinn er stór vél. Maðurinn er lítil vél, sem
hefur orðið til fyrir tilviljunar-niðurröðun atóma og vegna
eðlilegrar framþróunar. Þjáning er óhjákvæmilegt hlutskipti
mannsins i baráttunni við að halda lífi. Hún hefur enga
„merkingu11 aðra en þá; engan tilgang. Dauðinn er upplausn
efnafræðilegra frumefna; ekkert annað verður eftir.
Virðingin fyrir hinum mikla manni, eða hinni miklu Bók,
eða hinum mikla Kennara hefur því vikið fyrr virðingunni
fyrir hinum fimm skilningarvitum. Vissulega liafa vísindin
víkkað næmi skilningarvita vorra með smásjám og sjónauk-
um, röntgengeislum og radar. Og visindin hafa fært i kerfi
athuganir skilningarvitanna með beitingu raka, stærðfræði og
endurtekningatækni við tilraunir. Byggingin sem visindin
hafa reist hvílir á sjón, lieyrn, ilman, smekk og tilfinning
mannsins.
Undanfarna áratugi höfum vér samt tekið að efast alvar-
lega um það, sem vér vitum eða höldum að vér vitum. Verk-
færin sem vér höfum skapað með vorum óskeikulu skilningar-
vitum hafa nefnilega, þótt hlálegt sé, snúið við blaðinu og
sýnt oss, að þessi skilningstæki vor eru sjálf ófullkomin og