Sameiningin - 01.06.1935, Blaðsíða 13

61
staðar í nýlendum íslendinga komu menn þar þegar á fyrstu
árum saman til guðrækilegra iðkana (húslestra), og segir
ítarlega frá því í sögu íslenzku nýlendunnar í Winnipeg eftir
séra Friðrik J. Bergman (Almanak Ó. S. Torgeirssonar,
1903, bls. 45). En aðdragandinn að íslenzkri safnaðarstofn-
un þar í borg var það, að séra Jón Bjarnason hélt þar uppi
guðsþjónustum öðru hverju árin 1877—1878, en söfnuður
myndaðist þar 11. ágúst 1878. Vert er einnig að geta þess,
að samhfiða stofnun safnaðarins var stofnaður sunnudags-
skóli. “Mun það vera l'yrsti íslenzkur sunnudagsskóli í
heimi,” segir séra Björn B. Jónsson í sögu safnaðarins (Sam-
einingin, nóvember, 1928). Séra Jón Bjarnason þjónaði
söfnuðinum, ásamt söínuðum sínum í Nýja íslandi, frá því
er hann var stofnaður og fram til vorsins 1880; tók þá séra
Halldór Briem við af honum og þjónaði söfnuðinum þangað
til hann hélt til íslands haustið 1882.
Um kirkjulega starfsemi séra Páls Þorlákssonar í Win-
nipeg á þessum árum farast séra Friðrik J. Bergman svo
orð: “Séra Páll hefir ekki, að því er séð verður, myndað
eiginlegan söfnuð, en hafði hóp al' fólki, sem var honum
fylgjandi, sótti öll prestsverk til hans, þegar unt var, og
skoðaði hann sem andlegan leiðtoga.” (Almanak ó. S. Thor-
geirssonar, 1903, hls. 52).
Ekki var íslenzka nýlendan í Norður Dakota gömul orð-
in þegar séra Páll Þorláksson fór að gangast fyrir safnaðar-
myndunum þar í bygð. “Park-söfnuður,” syðst í bygðinni,
var myndaður 24. nóvember 1880, og var Stephan G. Steph-
ansson skáld skrifari stofnfundarins. Viku síðar var “Víkur-
söfnuður” stol'naður að Mountain, og var þar snemma á land-
námstíð (1884) reist hin fyrsta íslenzka kirkja í Vesturheimi.
Eftir nýár 1881 var “Tungársöfnuður” stofnaður nyrst í
hygðinni. Hefir séra Páll því auðsjáanlega unnið að safnaða-
mynduninni með þeim brennandi áhuga, sem auðkendi alla
kirkjulega og félagslega starfsemi hans; en ekki nutu bygðar-
búar til langframa þessa áhugasama og mikilhæfa leiðtoga
síns. Hann lézt eftir langvinn veikindi vorið 1882, og varð
að vonum harmdauði safnaðarfólki sínu og bygðarbúum i
heild sinni, því að hann hafði reynst þeim hinn mesti bjarg-
vættur. (Smbr. F. J. Bergmann, “Landnám íslendinga í
Norður Dakota,” Almanak ó. S. Thorgeirssonar, 1902, lils.
47-50).
Árið 1881 fluttust fyrstu íslenzku landnemarnir úr Nýja
íslandi til Argyle-bygðar í Manitoba og bættust inargir í hóp-