Skólablaðið - 01.11.1946, Blaðsíða 5

Skólablaðið - 01.11.1946, Blaðsíða 5
SÖguhetja okkar er dr. Sveinbjörn Egilsson. Þjóðin minnist hans sem eins af forvígismönnunum í upphafi sjálfstæðisbarátt- unnar, manns, sem átti ómetanlegan þátt í eflingu þjóðlegrar menningar með málhreinsun sinni. Mennta- skólanemendur minnast hans sérstaklega sem fyrsta rektors skólans eftir síðari flutninginn til Reykjavíkur, Sveinbjörn fæddist 24. febrúar 1791 í Innri- Hjarðvík. Faðir hans, sem var einn af efnuðustu bændum landsins, ætlaði fyrst að gera bónda úr stráknum, en sa bratt, að hann var til annars betur fallinn. Honum var því komið í fóstur til Magnusar Stephensen, sem þá bjó á Leirá. Sveinbjörn var bá" 10 ára, læs, nokkuð skrifandi og "kunni stora stílinn í Balles lærdomsbok". Magnús let kenna honum latínuskolalærdom, og var hann útskrifaður árið 1810 af sr. írna Helgasyni, sem síðar var í Görðum. Þa geisuðu Napoleonsstyrjaldirnar, og varð Sveinbjörn því að bíða 4 ár eftir að komast til Kaupmannahafnar. Er þangað kom, lauk hann hinum lögskipuðu undirbúnings- prófum á 10 mánuðum, með mjög góðum eink- unnum. Hið fyrra þessara prófa var endur- tekning stúdentsprófsins, hið síðara sam- svaraði núverandi heimspekiprófi. Þo var prófað í miklu fleiri greinum þa. Síðan las hann guðfræði í 3 ár og lauk embættis- prófi 11. janúar 1819. Líklega hefur Sveinbjörn verið afskaplegur "kúristi", því að guðfræðinámið var ekki tekið ut með sitjandi sældinni. Tvö þrælþung tungu- mál, hebresku og arabisku, lærði hann fra stofni. Gamla testamentið las hann a hebresku, nema.eitthvað í Jobsbók a ara- bisku, en hið nýja á grísku. Þo gaf hann sér tíma til að læra dans og flautuleik, en orti lítið eða ekkert-. Nokkrum mánuðum eftir að hann lauk prófi, sigldi hann til íslands, þa nyskipaður kennari við Bessastaðaskóla. Því embætti gegndi Sveinbjörn í 27 ár, en var rektor skólans í 5 Ér eftir flutninginn til Reykja- víkur. i'yrstu 3 árin hér á landi taldist hann í Viðey, en fluttist síðan alfarinn að Bessastöðum, Þar var hann í 13 ár, en fluttist þá að Eyvindarstöðum á llftanesi og hafði þar bú, unz hann fluttizt til Reykjavíkur 1846. 20. júní 1822, giftist hann Helgu, dóttur Benedikts Gröndal dómara við lands- yfirréttinn. Þau eignuðust 10 börn, þekktast þeirra er Benedikt Gröndal skáld. Sveinbjörn var allvel efnum búinn, þótt launin væru lág, naut hann þar föðurarfsins. Hann gat því starfað að margvíslogum frcðistörfum utan kennslunnar. Þess er enginn kostur að geta hér nema þess allra helzta af fræðistorfum hans og því síður að leggja á þau nokkurn dóm. Til þess hef ég auðvitað ekkert vit. Hann var mikill lærdómsmaður að þeirrar tíðar hætti, jafnvígur á íslenzku, dönsku, latínu.og grísku. Auk þess var hann vel að sér í hebresku, arabisku, arameisku (það mál mun Jesús Kristur hafa talað), ensku, frönsku og þýzku. Bokasafn hans var allmikið, og hann átti stöðugar bréfa- skriftir við ýmsa innlenda og erlenda fræðimenn, t.d. Jon Sigurðsson og Rask. Hróður hans.sem vísindamanns fór einnig víða, og arið 1843 sæmdi haskolinn £ Breslau hann doktorsnafnbót. Malfræði var helzta áhugamál hans, og á því sviðx vann hann mesta vísindaafrek sitt. Það var samning orðabókar yfir fornskáldamálio með latneskum þýðingum. Bokin, Lexicon poeticum antiquæ linguæ septentrionalis, kom fyrst út skömmu eftir dauða Svein- bjarnar, og aftur 1913-16, þá endurskoðuð

x

Skólablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Skólablaðið
https://timarit.is/publication/782

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.