Morgunblaðið - 14.12.2009, Blaðsíða 33

Stórfréttir í tölvupósti
Menning 33
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 14. DESEMBER 2009
568 8000 – borgarleikhus.is – midasala@borgarleikhus.is
Fjölskyldan - ágúst í Osagesýslu (Stóra sviðið)
Fös 18/12 kl. 19:00 aukas Sun 3/1 kl. 19:00 Fim 21/1 kl. 19:00
Lau 19/12 kl. 19:00 Fös 8/1 kl. 19:00 Sun 24/1 kl. 19:00
Þri 29/12 kl. 19:00 Lau 9/1 kl. 19:00 Lau 30/1 kl. 19:00
Mið 30/12 kl. 19:00 Sun 17/1 kl. 19:00
Sýningin er þrír þættir, hver 1 klst að lengd. Hlé eftir 1. og 2. þátt.
Söngvaseiður (Stóra sviðið)
Sun 27/12 kl. 14:00 Sun 3/1 kl. 14:00 Sun 17/1 kl. 14:00
Sun 27/12 kl. 19:00 Sun 10/1 kl. 14:00 Sun 24/1 kl. 14:00
Nýjar aukasýningar í sölu. Tryggðu þér miða strax
Harry og Heimir (Litla sviðið)
Fös 18/12 kl. 19:00 49.K Fös 15/1 kl. 19:00 Lau 23/1 kl. 22:00
Fös 18/12 kl. 22:00 50.K Lau 16/1 kl. 19:00 Sun 24/1 kl. 20:00
Lau 19/12 kl. 16:00 Lau 16/1 kl. 22:00 Fös 29/1 kl. 19:00
Sun 27/12 kl. 22:00 Sun 17/1 kl. 20:00 Lau 30/1 kl. 19:00
Mán 28/12 kl. 19:00 Fim 21/1 kl. 20:00 Lau 30/1 kl. 22:00
Fös 8/1 kl. 19:00 Fös 22/1 kl. 20:00 Sun 31/1 kl. 20:00
Fös 8/1 kl. 22:00 Lau 23/1 kl. 19:00
Sala hafin á sýningar í janúar
Jesús litli (Litla svið)
Fim 17/12 kl. 20:00 8.K Sun 20/12 kl. 20:00 aukas Mið 30/12 kl. 19:00
Lau 19/12 kl. 21:00 9.K Þri 29/12 kl. 19:00 Sun 3/1 kl. 20:00
Fimm stjörnu leiksýning. Snarpur sýningartími. Tryggið ykkur miða strax.
Rautt brennur fyrir (Nýja svið)
Þri 29/12 kl. 20:00 síðasta sýn
Ekki við hæfi barna. Snarpur sýningartími.
Djúpið (Litla svið/Nýja svið)
Mið 30/12 kl. 21:00 aukas
Síðustu sýningar! Sýningartími: 1 klst, ekkert hlé.
Söngvaseiður fyrir alla
Gjafakort Borgarleikhússins
– gjöf sem lifnar við
GJAFAKORT
ÞJÓÐLEIKHÚSSINS
Einstakt tilboð til jóla
ÞJÓÐLEIKHÚSIÐ
SÍMI: 551 1200 • WWW.LEIKHUSID.IS
Brennuvargarnir (Stóra sviðið)
Fös 8/1 kl. 20:00 Fim 21/1 kl. 20:00
Fös 15/1 kl. 20:00 Fös 22/1 kl. 20:00
Nýjar sýningar komnar í sölu!
Oliver! (Stóra sviðið)
Lau 26/12 kl. 20:00 Frums. Sun 3/1 kl. 20:00 6. K Lau 23/1 kl. 15:00
Sun 27/12 kl. 16:00 Aukas. Lau 9/1 kl. 16:00 Aukas. Fös 29/1 kl. 19:00
Sun 27/12 kl. 20:00 2. K Lau 9/1 kl. 20:00 7. K Lau 30/1 kl. 15:00
Þri 29/12 kl. 20:00 3. K Sun 10/1 kl. 16:00 Aukas. Lau 30/1 kl. 19:00
Mið 30/12 kl. 20:00 4. K Sun 10/1 kl. 20:00 8. K Lau 6/2 kl. 15:00
Lau 2/1 kl. 16:00 Aukas. Fim 14/1 kl. 19:00 Lau 6/2 kl. 19:00
Lau 2/1 kl. 20:00 5. K Lau 16/1 kl. 15:00
Sun 3/1 kl. 16:00 Aukas. Lau 16/1 kl. 19:00
Gjafakort á tilboðsverði til jóla!
Sindri silfurfiskur (Kúlan)
Sun 27/12 kl. 15:00 Þri 29/12 kl. 15:00 Mið 30/12 kl. 15:00
Miðaverð aðeins 1500 kr.
Leitin að jólunum (Leikhúsloftið)
Mið 16/12 kl. 17:00 Aukas. Lau 19/12 kl. 13:00 Sun 20/12 kl. 13:00
Fim 17/12 kl. 17:00 Aukas. Lau 19/12 kl. 14:30 Sun 20/12 kl. 14:30
Lau 19/12 kl. 11:00 Sun 20/12 kl. 11:00
Aukasýningar komnar í sölu!
Ókyrrð (Kassinn)
Þri 29/12 kl. 20:00 Mið 30/12 kl. 20:00
Gestaleikur - aðeins þessar tvær sýningar!
Leikfélag Akureyrar
Miðasölusími: 4 600 200, netfang: midasala@leikfelag.is
Lykillinn að jólunum (Rýmið)
Lau 19/12 kl. 13:00
39 þrep (Samkomuhúsið)
Fim 7/1 kl. 20:00 fors. Fös 15/1 kl. 19:00 5. k. Lau 23/1 kl. 19:00 10. k.
Fös 8/1 kl. 20:00 frums. Lau 16/1 kl. 19:00 6. k. Lau 23/1 kl. 22:00 Aukas
Lau 9/1 kl. 19:00 2. k Sun 17/1 kl. 20:00 7. k. Sun 24/1 kl. 20:00 11. k.
Sun 10/1 kl. 20:00 3.k. Fim 21/1 kl. 20:00 8.k. Fös 29/1 kl. 19:00
Fim 14/1 kl. 20:00 4. k. Fös 22/1 kl. 19:00 9.k. Lau 30/1 kl. 19:00
Forsala er hafin
Nú þegar rúmt ár er liðiðfrá hruni hafa allnokkrarbækur verið gefnar útum þá ógnaratburði.
Þær hafa verið afar misjafnar að
gæðum, en flestar (utan Hruns
Guðna Th. Jóhannessonar) hafa
bækurnar goldið fyrir þröngan sjón-
deildarhring höfundanna og verið
litaðar málflutningi af einhverju
tagi.
Umsátrið eftir Styrmi Gunn-
arsson er nokkurs annars eðlis. Í
henni er rakin atburðarás hrunsins,
aðdragandinn og orsakir, en að lok-
um rekur höfundur tillögur um úr-
bætur. Engum blandast hugur um
að hér er ekki á ferðinni hlutlaus,
fræðileg úttekt; ekki heldur Styrmi
Gunnarssyni. Hún er skrifuð út frá
persónulegri og vel grundvallaðri af-
stöðu, sem höfundur dregur enga
dul á.
Það á ekki að koma neinum á
óvart, enda hefur Styrmir verið í
senn þátttakandi og skrásetjari ís-
lenskrar þjóðmálaumræðu um ára-
tuga skeið. Það sem skiptir mestu
máli er að hann er fullkomlega ær-
legur um það við lesandann, hann
rekur hvernig hann tengist ýmsum
aðalpersónum harmleiksins mikla og
hver aðkoma hans hefur verið að
hinum margvíslegu umfjöllunar-
efnum.
Ástæðu sjálfs hrunsins telur
Styrmir vera þá að erlendir seðla-
bankar og ríki hafi beinlínis bundist
samtökum um að einangra Ísland og
bankakerfi þess. Með þessu er hann
ekki að skella skuldinni á umheim-
inn, því aðgerðirnar hafi ekki verið
tilefnislausar. Höfuðerindi hans er
þó annað: „Markmiðið er að greina
og skýra hvernig þessir atburðir
gátu orðið í opnu og lýðræðislegu
samfélagi án þess að spyrnt væri við
fótum.“
Í meginatriðum tekst honum vel
upp við ætlunarverkið. Bókin er lip-
urlega skrifuð, spennandi og fróðleg.
Umfjöllunarefnið er hins vegar svo
umfangsmikið að oft er farið of hratt
yfir sögu og á stöku stað er lesand-
anum ætluð full-
mikið þekking á
atburðarásinni.
Annars staðar er
lesandinn skilinn
eftir með spurn-
ingar fremur en
svör og oft hefði
fyllri skýringa
verið þörf, þó
ekki væri nema í neðanmáls-
greinum. Eins mætti heimildaskráin
vera ýtarlegri, en hún telur aðeins
23 heimildir.
Auðvitað er það svo með þessa
bók, líkt og hinar, að það eru engan
veginn öll kurl til grafar komin, en í
henni er ýmislegt fram dregið, sem
ekki hefur verið á margra vitorði til
þessa. Hins vegar má gagnrýna að
þar, rétt eins og í öðrum íslenskum
bókum um hrunið, virðist ekki hafa
verið gerð minnsta tilraun til þess að
afla heimilda utan úr heimi um
hvernig málum vatt fram. Vel mætti
rjúfa einangrun Íslendinga að því
leytinu sem öðru.
Lýsingin á aðdraganda og at-
burðarás hrunsins er þó ekki meg-
inviðfangsefnið, heldur hvernig
þessi ósköp gátu átt sér stað í lýð-
ræðisþjóðfélagi, uppruni meinsemd-
anna og hvernig úr megi bæta. Í því
viðfangi nefnir Styrmir ýmis gam-
alkunnug stef eins og stjórn fisk-
veiða og stjórnskipunina almennt.
Styrmir er afdráttarlaus í þeirri
skoðun sinni að fulltrúalýðræðið hafi
gengið sér til húðar og telur beint
lýðræði ákjósanlegast. Þjóðfélagið
hafi breyst og borgararnir hafi jafn-
mikla möguleika og kjörnir fulltrúar
á að mynda sér upplýsta skoðun um
hvaðeina. Margt er til í því, en um
leið lítur höfundur hjá öðrum veiga-
miklum röksemdum líkt og þeim að í
fulltrúalýðræðið sé innbyggt með-
alhóf og jafnvel yfirvegun, þegar vel
tekst til. Að því leyti hefði maður
haldið að ókostir beins og tafarlauss
lýðræðis ættu að blasa við hverjum
þeim, sem hefur orðið vitni að öfga-
kenndri hrópræðu liðins árs.
Þar með er ekki sagt að milliliða-
laust lýðræði geti ekki verið fyrir-
takshugmynd, en þá þurfa menn að
búa vel um hnútana, leggja bönd á
almannavaldið svo múgræðið taki
ekki við af lýðræðinu.
Vandinn er máske sá að höfundur
rekur þráðinn ekki til rökræns enda.
Fallist menn á að stjórnkerfið hafi
brugðist ekki síður en fjármála-
kerfið, líkt og Styrmir færir mjög
sannfærandi rök fyrir, þá þyrfti að
leggjast í dýpri stjórnskipulega um-
ræðu um uppruna valdsins, mörk
þess og mótvægi í lýðræðisþjóð-
félagi og síðast en ekki síst um
ábyrgðina, sem verður að fylgja
valdinu.
Í Umsátrinu þykist Styrmir ekki
veita öll svör, heldur leggja sitt af
mörkum til hreinskilinnar umræðu
um hvað brást og hvernig megi úr
bæta. Það tekst og eftir stendur eina
alvörugefna og heilsteypta fram-
lagið til þeirrar nauðsynlegu um-
ræðu. Hvort sem menn eru sammála
höfundi eða ekki er þetta ómissandi
bók um fortíð og framtíð Íslands og
kallar á aðrar slíkar.
Ómissandi bók
um framtíð Íslands
Fræðirit
Umsátrið
bbbbn
eftir Styrmi Gunnarsson.
Veröld, Reykjavík 2009.
ANDRÉS
MAGNÚSSON
BÆKUR
Morgunblaðið/RAX
Styrmir Gunnarsson „Í Umsátrinu þykist Styrmir ekki veita öll svör, held-
ur leggja sitt af mörkum til hreinskilinnar umræðu um hvað brást...“
Fuglar leika svo sem ekk-ert aðalhlutverk í nýrrisögu Ólafs Hauks Sím-onarsonar sem hann
nefnir Fuglalíf á Framnesvegi.
Það gera aftur á móti ýmsir
skrýtnir fuglar. Þetta eru einhvers
konar ævisögubrot úr bernsku
höfundar færð upp hér á skáldleg-
an hátt. Textinn er ljómandi góð-
ur, skáldlegur og næmur eins og
góðu skáldi sæmir. Sögurnar eru
að sönnu ekki af neinum stórtíð-
indum en ef til vill mikilsháttar at-
burðum í ævi ungs manns. Hér er
hvunndagsleikinn í fyrirrúmi, lífið
í Vesturbænum, skólaganga, fót-
bolti, leikir, heimsóknir og vist hjá
ættingjum í Vestmannaeyjum, sjó-
mennska og önnur tilfallandi störf.
Á hinn bóginn er frásögnin lipur
og skemmtileg og dregnar eru
upp eftirminnilegar persónulýs-
ingar, jafnt kvenlýsingar sem lýs-
ingar á sérvitrum kennurum og
sjómönnum. Raunar er skemmti-
legust lýsingin á aðalpersónunni
sjálfri, Ólafi
Hauki, einþykk-
um strák,
þrjóskum og
ákveðnum í að
hafa hlutina eft-
ir sínu höfði.
Minna þættir í
fari hans ekki
lítið á afa Ólafs,
Guðjón Símonarson, þótt þeir séu
mildari, en Ólafur bjó á sínum
tíma merkilega ævisögu hans til
prentunar og er honum einnig lít-
ils háttar lýst í þessari sögu. Höf-
undur er sömuleiðis meistari í að
beita samtölum fyrir sig í frásögn-
inni svo að unun er að. Segja má
að þar komi til góð reynsla Ólafs
úr leikhúsinu.
Fuglalíf á Framnesvegi er því
gott verk. Þetta er að vísu ekkert
sérlega metnaðarfullt verk í þeim
skilningi að í því séu átök, mergj-
aðar sögur ellegar að djúpt sé kaf-
að í sálarlíf. Látleysið er eitt höf-
uðeinkenni sögunnar. Hún líður
átakalaust áfram. En stundum á
slíkt látleysi líka rétt á sér.
Af mannlífi í Vesturbænum
Ævisaga
Fuglalíf á Framnesvegi
bbbmn
eftir Ólaf Hauk Símonarson.
Skrudda 2009 – 213 bls.
SKAFTI Þ.
HALLDÓRSSON
BÆKUR
Morgunblaðið/Kristinn
Ólafur Haukur „Textinn er ljóm-
andi góður, skáldlegur og næmur.“