Austurland


Austurland - 23.12.1968, Blaðsíða 13

Austurland - 23.12.1968, Blaðsíða 13
JÓLIN 1968 AUSTURLAND 13 Málíundafélagið Ausiri Framh. af 9. síðu. fundar skipaði formaður ritnefnd fyrir næsta blað. En auk .þess skipaði félagið yfirritnefnd, er bora skyldi ábyrgð á því, að ekk- ert hneykslanlegt birtist í blað- inu. Hér var sem sé um ritskoð- im að ræða. A. m. k. einu sinni Mtöðvaði ritskoðunin blaðið, vegna kersfcni í garð sumra manna, eins og Tómas orðaði það, en hann var höfuðpaurinn í ritnefnd þess blaðs. Á ýmsu valt um útgáfu Austra. Þó telst mér svo til, að út hafi komið 23 tölublöð og þau lesin í heyranda hljóði á fundum félags- ins. Nú er Andvari sennilega týnd- ur og tröllum gefinn. En ef ein- hver skyldi vita til þess að hann væri enn til, ætti hann að láta vita af því, svo unnt sé að bjarga honum frá glötun. Sama er að segja um sveitarblað, sem gefið var út á undan Andvara, blað, sem ungmennafélag gaf út upp úr 1910, og blað, sem stúkan Nýja öldin gaf út fram á fjórða áratug aldarinnar. Öll voru blöð þessi lesin upp á fundum, eða látin ganga manna á meðal. Er ekfcert líklegra, en að í blöðum þessum leynist sögulegar heim- ildir, sem ekki er annars staðar að hafa og betra er að eiga en ekki. Að minnsta fcosti eru íþessi blöð í sjálfu sér ekki ómerk heim- ild um viðleitni manna til að draga úr fábreytni hversdagslífs- ins og hasla sér nýjan völl í meira eða minna ómeðvitaðri menningarviðleitni. Og nú skulum við snúa ofekui- að þvi, að refeja að nokfcru af- skipti Austra af menningar- og framfaramálum þorpsins. Sjúkrasamlag stofnað Á fundi í félaginu 11. jan. 1919 var rætt um það, hvort Austri skyldi beita sér fyrir stofnun sjúkrasamlags í þorpinu. Frum- mælandi var Jón Rafnsson, eldri. Flutti hann svohljóðandi tillögu, sem samþykkt var með öllum greiddum atkvæðum: „Fundurinn ályktar, að stofn- un sjúkrasamlags fyrir Nesþorp sé nauðsynleg og kýs 5 manna nefnd til að seínja lög og reglur fyrir samlagið og leggja það fyr- ir félagsfund svo fljótt, sem hún sér sér fært". 1 nefndina voru kosnir: Páll Guttormsson, sem síðar tófe sér ættarnafnið Þormar, Jón Rafns- son, Valdimar Valvesson, sem síð- ar tók sér ættarnafnið Snævarr, Ingvar Fálmason og Sigdór Vil- hjálmsso.n, sem síðar tók sér ættarnafnið Brekkan. Á næsta fundi, 25. jan., skilaði nefndin svohljóðandi áliti: „1. Vér leggjum til, að gerð verði tiljraun til að stofna sjúkra- samlag fyrir Neshrepp svo fljótt, sem ástæður leyfa. 2. Að í næsta mánuði boði fé- lagið til almenns umræðu- fundar um málið til þess að komast eftir fylgi við það og gangast fyrir stofnun sani- lagsins, ef næg þátttaka fæst". Valdimar Valvesson Snævairr. Tillagan var samþykkt og nefndinni falið að gangast fyrir fundinum. Á fundi 22. febrúar var svo frá því skýrt, að almennur fundur hefði verið haldinn 14. s. m. og þar samþyfckt að stofna sjúkra- samlag „og væri þar með málið afgreitt til fulls frá félagi voru". Svo reyndist þó ekki, að afskipt- um félagsins af sjúkrasamlaginu væri lokið, því enn átti það eftir að fjalla nokkrum sinnum um málið. Sjúkrasamlagið mun frá upp- hafi hafa átt erfitt uppdráttar og á Austrafundi 15. des. 1923 vakti Jónas Guðmundsson máls á því, hvort ekki mundi unnt að bjarga Sjúfcrasamlagi Neshrepps frá því að leysast upp. Fékk það góðar undirtektir og var 3ja manna nefnd falið málið til meðferðar. Nefndin skilaði áliti 2. febrú- ar. Ekjki lagði hún fram neinar tillögur við viðreisnar samlaginu — hefur kannski ekki talið því við bjargandi. En svohljóðandi tillögu, sem samþykfct var með einu mótatkvæði, lagði nefndin fram: „Fundurinn skorar á háttvirta alþingismenn Suður-Múlasýslu, að beita sér fyrir því, að Alþingi semji þegar á þessu ári heimild- arlög handa sveitarfélögum til að koma á hjá sér skyldusjúkra- tryggingum fyrir alla". Sjúkiasamlagsnefndinni var falið að semja greinargerð með áskorunmni. Þarna var Austri alllangt á undan samtíð einni. Ekki veit ég hvort þingmennirnir tóku málið upp, en efcki náði hugmyndin fram að ganga fyrr en rúmum áialug síðar. Á fundi 6. marz 1926 skoraði Austri á verklýðsfélagið að taka sjúkrasamlagsmálið upp á arma sína og 'helzt að gera félögum sínum -að skyldu að vena í sam- laginu, og á fundi 14. nóv. s. á. var skýrt frá því, að nefnd, sem verklýðsfélagið hefði kosið, hefði enn ekki athugað málið. iKaus Austri þá enn nefnd til að halda málinu vakandi og em það síð- ustu afsfcipti félagsins af málinu, enda átti það þá skammt ólifað. En það er af samlaginu að segja, að það leystist upp. Félagsheimili Á fundi í Austra 25. jan. 1919 kvaddi sér hljóðs Lúðvík Sig- urðsson og flutti fpamsöguræðu um fundarhús. Um málið urðu síðan fjörugar umræður og að þeim loknum samþykkt með 15:2 atkv. svohljóðandi tillaga frá Birni Björnssyrii: „Fundurinn ákveður að skora á öll stairfandi félög hér í þorp- inu og hreppsnefnd, að koma saman á fund í vetur til að ræða um byggingu samkomuhúss hér í kaupstaðnum". Hér er í rauninni komin al- sköpuð hugmyndin um félags- lieimili, þótt enn væri langt þar til hún kæmist til framkvæmda. Lúðvík Sigurðsson, framsögumaður um félagsheimili. Tómas segir svo í fundargerð- inni: ,,Voru sumir, sem ekkert skyldu í hvað hreppsnefndin ætti að gera á þennan fund, því ekki hafði verið gert ráð fyrir því í umiæðunum, að hreppurinn legði fé til hússins". En þetta fór á annan veg, þegar loks kom til fr-amkvæmda aldaiþriðjungi síð- ar. Á fundi 22. febrúar var svo skýrt frá því, að félögum í þorp- inu hefði verið sent bréf varðandi fundarhúsið í samræmi við álykt- un næsta fundar á undan. Daginn eftir, 23. febr., var svo haldinn aukafundur í Austra. — Voru þar mættar stjórnir kven- félagsins, Lifrarbræðslufélagsins og Fiskifélagsins svo og hrepps- nefndin til þess að ræða um sam- komuhússmálið. Lúðvík Sigurðsson tók fyrstur til máls. Renti hann á, að þar sem þorpið væri á framfaraleið, þyrftu þorpsbúar að taka hönd- um saman til að láta eittihvað eftir sig liggja. Minnti halnn á, að ýmis kauptún væru nú kbmin fram úr Nesþorpi í byggingu samfcomuhúsa. Um málið urðu miklar uanræð- ur, en að lokum var samþykkt að setja á stofn 7 manna nefnd skip- aða af félögunum, til þess að annast allar framkvæmdir í sam- komuhússmálinu. Ekki var hreppsnefnd ætluð nein aðild að nefndinni. Er nú hljótt um málið um skeið og mun lítið hafa orðið úr störfum 7-manna nefndarinnai>. En á Austrafundi 17. des. 1921 er málið enn á dagskrá og þá samþyfckt að skipa 3ja manna nefnd til þess að rannsaka með hverju móti heppilegast verður að byggja samkomuhús fyrir hreppinn og gera áætlun um til- högun byggingarinnar og kostn- að. Komst nú nokkur skriður á málið og á fundi 16. des. 1922 gerði nefndin grein fyrir etörf- um sínum og Tagði fram teikn- ingu, sem hún hafði látið gera af samkomu- og skólahúsi. Þá gerði nefndin grein fyrir fundi, sem hún hafði fhaldið með stjórnum Lifrarbræðslufélags Norðfirðinga, Kvenfélagsins Nönnu, stúkunnar Nýja öldin og Verfcliýðsfélags Norðfjarðar, svo og hreppsnefnd og sfcólanefnd Neshrepps. Pund- argerð þess fundar er á lausu blaði í gjörðabók Austra. Lagði nefndin á þeim fundi fram upp- drátt sinn, en hann gerði ráð fyrir að byggð yrði við skólahús hreppsins, núverandi sjómanna- stofu, tvílyft viðbygging og jafn- framt skyldi byggð hæð ofan á húsið. Stjórnirnar féilust á upp- dráttinn og samþykktu áskorun til hreppsnefndar að vinna eftir megni að byggingu samkomu- og skólahúss eftir uppdrættinum, þegar á næsta ári. Taldi nefnd Austra, en fyrir henni var Ólafur Gíslason, verzl- unarstjóri, sig nú hafa lokið störfum og málið í höndum hreppsnsfndar. Þó var nefndinni falið að afgreiða málið til hrepps- nefndar. Hreppsnefndin hélt svo fund um málið 8. jan. 1923 eftir beiðni samkomuhússnefndar Austra, sem mætt var á fundinum. Þar var einnig skólanefndin mætt. Ólafur Gíslason hafði orð fyr- ir nefndinni og lagði fram teifcn- inguna, sem nú má sjá að gert hefur Si,gurð|ur Hannesson, og hafði hún kostað 100 krónur..

x

Austurland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Austurland
https://timarit.is/publication/808

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.