Húsfreyjan - 01.01.1960, Page 18

ir), þannig að unnt sé að vinna eftir þeim
uppdrætti; með því sparast miklar vanga-
veltur.
Verkleg störf
1. Girðingar. Eitt mikilsvert atriði við
skrúðgarðagerð, er það, að tilgangslítið
er að ætla sér að byrja á ræktunarfram-
kvæmdum, nema lóðin sé fyrirfram
traustlega vernduð gegn átroðningi. Víða,
og þó einkum aðallega til sveita, hefur
verið syndgað mikið í þessum efnum.
Hvernig fyrirkomulagi girðinga er hagað
fer nokkuð eftir fjárhagslegum efnum.
Fagurfræðileg sjónarmið hafa einnig sitt
að segja, en oft verður misbrestur á að
reiknað sé með þeim. Eftirfarandi girð-
ingar koma til greina:
Timbur- og vírgirðingar, en þær eru al-
gengastar í kauptúnum og til sveita. Munu
þær ódýrastar í stofnkostnaði af þeim
gerðum, sem um er að ræða. Hér á landi
verður þó viðhaldskostnaður ofangreindra
girðingartegunda alla tíð nokkuð hár
sökum skjótrar veðrunar. Timbur- og vír-
girðingar eru léttur efniviður, er spillir
sjaldan mikið samræmi gróðurs og um-
hverfis, ef þær eru smekklega settar upp,
og umhirða á þeim góð.
Steyptir garðar eru dýrir í upphafi,
hins vegar getur ending þeirra verið mjög
varanleg, ef vandað er vel til þeirra. —
Steyptir garðar hafa náð mikilli útbreiðslu
í stærri bæjum hin síðari ár. Séu þeir
steyptir í fulla hæð, eða um 1.10—1.20 m,
virka þeir ósmekklega — eru bæði kaldir
og þunglamalegir —; skera sig úr og
skapa mikið ósamræmi — enda er nú að
mestu horfið frá hinni upprunalegu gerð,
og í stað hennar hafa skapazt margvís-
leg afbrigði, er hafa yfirleitt mýkri línur
til að bera. Það hefur löngum verið álit
manna, að steyptir garðar veittu gróðrin-
um meira skjól en aðrar gerðir girðinga
gera. Sannleikurinn er þó sá, að þótt
nokkurt skjól skapist í næsta umhverfi
garðsins, þá er svæðið mjög takmarkað,
sem verður þess aðnjótandi. Að öðru leyti
verður meiri súgur á öllu öðru svæði i
garðinum, en nokkru sinni verður vart
við utan hans. Háir veggir skapa auk þess
svo mikinn skugga, að gróður, sem undir
þeim er, dafnar illa; bæði sökum skorts
á birtu og vegna of mikils raka. Háa og
efnismikla steinveggi ætti því enginn að
steypa. I stað þeirra mætti t. d. hafa lága
steinkanta, sem klæða má ofan á með
timbri á ýmsa vegu, eða neti af smekk-
legri gerð. Einnig kemur til greina að
gróðursetja limgerði innan við steinkant-
inn ,og sleppa að girða ofan á hann. Að
sjálfsögðu er þessi leið aðeins hugsanleg,
þar sem hægt er að fyrirbyggja allan
átroðning. En á slíkum stöðum væri þó
einnig hugsanlegt að girða með lifandi
gróðri eingöngu.
2. Framræsla. Margt bendir til að all-
oft muni vera nauðsynlegt að ræsa fram
skrúðgarðstæði hér á landi, enda er úr-
koma víða mikil og jörð rakahaldin. Lítið
mun þó gert af því að ræsa skrúðgarða,
enda er það nokkuð kosnaðarmikill liður.
Eigi hins vegar að fást góður árangur af
skrúðgarðastarfinu, verður að framkvæma
þetta verk, þar sem talið er, að þess gerist
þörf. Of mikill raki gerir fyrst og fremst
vart við sig í grasflötum; þær verða fljót-
lega mishæðóttar, mosagrónar, ýmislegt
annað illgresi færist í vöxt, svo sem arfa-
tegundir og skriðsóley, er síðar smám
saman ná fótfestu á öðrum svæðum garðs-
ins.
Við framræslu er algengt að hafa dýpt
ræsa 1.2—1.3 m. Bil milli ræsa er nokkuð
háð jarðvegsgerð, falli og úrkomumagni.
Frá 7—10 m er í flestum tilfellum talið
hæfilegt bil. Breidd ræsa að neðan þarf
að vera svipuð og breidd á ræsaspaða.
f botn ræsanna má nota gjall eða annað
nærtækt grjót. Lag þess er haft ca. 50
cm þykkt. Ofan á grjótlagið eru settar
þökur, þannig að grasrótin snúi niður.
Ræsakerfið er tengt í holræsi eða aðra
örugga framrás.
3. Jarðvegur. Þótt mjög víða kunni að
vera algengt að lóð hafi verið í góðri
Frh. á bls. 29
18
HÚSFREYJAN