Fréttablaðið - 11.02.2012, Blaðsíða 16

16 11. febrúar 2012 LAUGARDAGUR
greinar@frettabladid.is
ÚTGÁFUFÉLAG: 365 miðlar ehf. STJÓRNARFORMAÐUR: Ingibjörg S. Pálmadóttir FORSTJÓRI OG ÚTGÁFUSTJÓRI: Ari Edwald
RITSTJÓRI: Ólafur Þ. Stephensen olafur@frettabladid.is AÐSTOÐARRITSTJÓRI: Steinunn Stefánsdóttir steinunn@frettabladid.is
Fréttablaðið kemur út í 90.000 eintökum og er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu og Akureyri. Einnig er hægt að
fá blaðið í völdum verslunum á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í
gagnabönkum án endurgjalds. Issn 1670-3871
FRÉTTABLAÐIÐ Skaftahlíð 24, 105 Reykjavík SÍMI: 512 5000, ritstjorn@frettabladid.is FRÉTTASTJÓRAR: Arndís Þorgeirsdóttir arndis@frettabladid.is, Kristján Hjálmarsson, kristjan@frettabladid.is Trausti Hafliðason trausti@frettabladid.is og Atli Fannar Bjarkason (dægurmál) atlifannar@frettabladid.is
HELGAREFNI: Sigríður Björg Tómasdóttir, ritstjórnarfulltrúi, sigridur@frettabladid.is MENNING: Bergsteinn Sigurðsson bergsteinn@frettabladid.is ALLT OG SÉRBLÖÐ: Roald Eyvindsson roald@frettabladid.is og Sólveig Gísladóttir solveig@frettabladid.is
ÍÞRÓTTIR: Sigurður Elvar Þórólfsson seth@frettabladid.is LJÓSMYNDIR: Pjetur Sigurðsson pjetur@frettabladid.is FRAMLEIÐSLUSTJÓRI: Kolbrún Ingibergsdóttir kolbrun@frettabladid.is
SPOTTIÐ
AF KÖGUNARHÓLI ÞORSTEINS PÁLSSONAR
N
iðurstöður skoðanakönnunar Fréttablaðsins og Stöðvar
2 um fylgi flokkanna, sem birtust í gær, sýna að mikil
hreyfing er á kjósendum. Hátt hlutfall óákveðinna –
sem þó hefur lækkað frá síðustu könnun – sýnir að
margir hafa litla trú á pólitíkinni almennt og geta ekki
gert upp hug sinn.
Stóra fréttin er auðvitað 21 prósents fylgi Samstöðu, undir for-
ystu þingmannsins Lilju Mósesdóttur. Flokkurinn nýtur sennilega
tímasetningar könnunarinnar, nýbúinn að kynna stefnumál sín og
forystu. Og kjósendur þyrstir klárlega í nýja kosti.
Svipuð stökk í skoðanakönn-
unum hafa sézt áður; Þjóðvaki
Jóhönnu Sigurðardóttur mældist
til dæmis með um 20 prósenta
fylgi fyrir kosningarnar 1995, en
endaði reyndar í sjö prósentum.
Og svo er það Bezti flokkurinn,
sem margir töldu að væri svipuð
bóla en fékk að lokum þriðjungs-
fylgi í borgarstjórnarkosningum í Reykjavík. Hvað sem er virðist
geta gerzt í íslenzkri pólitík þessi misserin.
Samstaða virðist að talsverðu leyti taka fylgi sitt af núverandi
stjórnarflokkum, sem samanlagt fá svipað fylgi og nýja vinstri-
framboðið. Það er óneitanlega umhugsunarvert að eftir þriggja ára
valdatíð fyrstu hreinræktuðu vinstristjórnarinnar á Íslandi skuli
vinstrivængurinn enn og aftur vera að klofna upp í smáflokka. Þótt
fylgi Sjálfstæðisflokksins sé ekki í sömu hæðum og það hefur verið
í síðustu könnunum getur hann þó sæmilega við unað ef hann fær
þau 35 prósent sem könnunin spáir honum í næstu kosningum.
Áfram ætti að vera pláss fyrir borgaralegt framboð á miðju
stjórnmálanna. Björt framtíð undir forystu Guðmundar Steingríms-
sonar fær sex prósenta stuðning í könnuninni og gæti samkvæmt
því fengið fjóra þingmenn, en er þó áreiðanlega langt frá því að
fylla gatið sem Samfylking, Sjálfstæðisflokkur og Framsókn hafa
skilið eftir á miðjunni.
Ein ástæðan fyrir fylgi Samstöðu gæti verið gylliboð Lilju Móses-
dóttur og félaga, sem vilja láta afskrifa drjúgan skerf af húsnæðis-
lánum allra og láta skattgreiðendur og lífeyrisþega borga. Þau vilja
líka hækka ríkisútgjöldin, lækka skattana, hækka lífeyrisbætur
hjá þeim sem þiggja þær í dag og láta framtíðarkynslóðir borga. Ef
hinir flokkarnir panikkera og bregðast við góðu gengi Samstöðu
með yfirboðum tekur ekki mörg ár að koma Íslandi í stöðu Grikk-
lands; ríkissjóður á hausnum og efnahagurinn í kaldakoli. Það væri
óneitanlega óheppileg afleiðing af „endurnýjun stjórnmálanna eftir
hrun“ sem stundum er talað um.
Lýðskrumið hefur átt upp á pallborðið í öllum flokkum að undan-
förnu. Flest bendir þó til að nýju framboðin, sem eru orðin allnokkur,
ætli að ganga enn lengra í því en hinir grónu stjórnmálaflokkar. Fái
þau þriðjung atkvæðanna, eins og könnunin gefur vísbendingu um,
gæti svo farið að næsta ríkisstjórn yrði stofnuð sem varnarbandalag
sæmilega ábyrgra stjórnmálaflokka gegn óábyrgri atkvæðakaupa-
stefnu á borð við þá sem hefur sett mörg lönd á hausinn.
En þá neyðast foringjar gömlu flokkanna líka til að sitja á sér
í hnútukastinu og svikabrigzlunum sem einkenna stjórnmála-
umræðuna um þessar mundir og byrja að byggja brýr sín á milli.
Niðurstöður skoðanakönnunar sýna að allt
getur gerzt í íslenzkum stjórnmálum:
Panikk í pólitík
Ólafur Þ.
Stephensen
olafur@frettabladid.is
SKOÐUN
Ögmundi Jónassyni tókst með haldbærum rökum í Kastljóssþætti í vikunni að sýna fram á yfirborðs-
mennsku í umræðunni um stöðu
lífeyrissjóðanna. Hann skaut sér
aðeins undan að svara þeirri spurn-
ingu hvort hann beitti líkri vörn og
Geir Haarde gegn ákæru meiri-
hluta Alþingis. Málin eru vissulega
af sömu rót runnin. Af sjálfu leiðir
að málsvörn aðgætinna manna með
ábyrgð svipar saman þó að þeir
hafi ólíka pólitíska sýn.
Lífeyrissjóðirnir hafa verið
helsta uppspretta sparnaðar í
landinu. Hann er aftur undirstaða
í tveimur höfuðkerfum samfélags-
ins: Í velferðarkerfinu og í fjár-
málakerfinu. Hvort sem mönnum
líkar betur eða verr er óhjákvæmi-
legt að spinna
þessa ólíku hags-
muni saman.
Skýrsla rann-
sóknarnefnd-
ar lífeyrissjóð-
anna ber með
sér að stjórnend-
ur þeirra hafa
andað að sér
óheilbrigðu lofti
í því umhverfi
sem þeir lifðu og hrærðust í. Þar er
þó ekki að finna afgerandi vísbend-
ingar um að þeir hafi orðið jafn
alvarlega sjúkir og stjórnendur
gömlu bankanna. Það gerir gæfu-
muninn. Þeir þurfa að endurheimta
traust. En skýrslan kallar á annars
konar umræðu en um bankana.
Tvennt ræður því að lífeyriskerf-
ið er sterkara hér en víða annars
staðar. Annars vegar er sú fyrir-
hyggja að spara fyrir lífeyrinum
og þeim miklu tryggingabótum
sem sjóðirnir standa undir meðan
margir aðrir byggja þau réttindi á
samtíma sköttum og jafnvel lánum.
Hins vegar er sjálfstæði sjóðanna,
sem eru óháðir pólitísku áhrifa-
valdi, og jöfn ábyrgð bæði atvinnu-
fyrirtækja og launamanna á stjórn
þeirra.
Mesta hættan sem sjóðirnir
standa andspænis nú er sú að þess-
ar forsendur fyrir kerfinu bresti og
það verði orðið hluti af ríkissjóði
og pólitíska stjórnkerfinu innan
fárra ára. Reyndar bendir flest til
að þannig fari nema tekið verði í
taumana.
Ríkisvæðing er mesta hættan
ÞORSTEINN
PÁLSSON
Þeir þingmenn sem hæst láta um ábyrgðarleysi stjórnenda lífeyrissjóð-anna halda því fram að
þeir hafi farið óvarlega með því að
fjárfesta í pappírum eins og hluta-
bréfum sem ekki eru verðtryggð.
Þetta eru mest sömu þingmennirn-
ir og hrópa sig hása af hneykslan
yfir því að stjórnendur lífeyrissjóð-
anna skuli ekki samþykkja að falla
frá verðtryggingu skuldabréfa til
þess að þeir sem spara megi borga
fyrir þá sem skulda.
Þessi viðbrögð þingmanna lýsa
skinhelgi og lýðskrumi. Verst er
að þingmenn úr röðum allra flokka
eru undir sömu sök seldir í þessu
efni. Enginn flokkur stendur leng-
ur heill fyrir ábyrgum viðhorfum
um framtíðarskipan þessara mála.
Lífeyrissjóðirnir eiga nú ekki
annarra kosta völ en fjárfesta í
skuldabréfum ríkisins og opin-
berum framkvæmdum. Stjórnvöld
áforma að halda flestum þessara
framkvæmda utan við bókhald rík-
issjóðs. Ekki hefur verið sýnt fram
á hvernig ríkissjóður á að afla fjár
til endurgreiðslu. Eftir fá ár verða
þessir áhættuhagsmunir orðnir
svo samtvinnaðir að hætt er við að
sú freisting að gleypa kerfið verði
stjórnmálamönnum ómótstæðileg.
Um leið koma brestir í sjálfar und-
irstöður velferðar og fjármálalífs
í landinu. Engir þingmenn ræða
þessa hættu.
Þær upplýsingar sem dregnar
eru saman í rannsóknarskýrslunni
sýna að Ísland má ekki loka sig af
eins og nú er gert með gjaldeyris-
höftunum. Lífeyrissjóðirnir þrífast
ekki nema við eigum óhindraðan
aðgang að stærri fjárfestingamark-
aði. Enginn stjórnmálaflokkur tefl-
ir fram þingmönnum sem ræða
vandann í þessu samhengi.
Enginn flokkur er heill
Upp úr hverjum kjafti stendur nú krafan um að breyta stjórnkerfi lífeyrissjóðanna. Það á
að leysa allan vanda. En í þeirri
umræðu allri gleyma menn að
núverandi kerfi byggir á hug-
myndum sátta, sameiginlegrar
ábyrgðar á velferðarmálum og
gagnkvæms skilnings á heilbrigð-
um rekstri fyrirtækja.
Lífeyrissjóðakerfið er ávöxt-
ur af þróun þessara hugmynda í
kjarasamningum launafólks og
atvinnufyrirtækja. Stjórnkerfi
sjóðanna er andstaðan við átaka-
stjórnmál og stéttastríð. Án þess
hefði óróleiki og ójafnvægi í þjóð-
arbúskapnum verið meira. Það
byggir á hófsemdarhugsun sem
stuðlar að jafnvægi.
Þjóðarsáttin fyrir rúmum tutt-
ugu árum var einhver besta efna-
hagsráðstöfun síðari tíma. Hún
var ekki afráðin á vettvangi
stjórnmálanna. Hún var ekki
patentlausn sem varð til upp úr
þurru. Hún spratt úr þessum jarð-
vegi sem hafði verið lengi í rækt-
un.
Bankaveikin birtist meðal
annars í því að á þeim vettvangi
slitnaði strengur gagnkvæmrar
félagslegrar ábyrgðar. Er þá mest
forvörn fólgin í því að slíta þann
streng hvar sem hann finnst?
Þingmenn úr röðum allra flokka
virðast telja það. Ástæða er til að
vara við kenningum þeirra.
Gagnkvæm ábyrgð
Ert þú með slæma túrverki?
Þá gætir þú verið með endómetríósu
Samtök kvenna með endómetríósu
halda aðalfund laugardaginn 18. febrúar kl. 13.00
DAGSKRÁ
● Venjuleg aðalfundarstörf
● Ný lög fyrir samtökin verða lögð fyrir fundinn
● Farið verður yfir helstu verkefni sem eru á döfinni hjá
samtökunum á þessu ári
● Fyrirlestur um endómetríósu/legslímuflakk og ófrjósemi
● Almennar umræður
FUNDARSTAÐUR
Landspítalinn við Hringbraut
Gengið er inn um aðaldyr kvennadeildar
á fyrstu hæð og síðan til hægri.
NETFANG www.endo.is | PÓSTFANG: endo@endo.is
FACEBOOK: Samtök kvenna með endómetríósu