Læknablaðið - 01.01.1934, Side 31

LÆKNABLAÐIÐ
25
]>ar virSast einmitt vera áhrifa miklar bylgjur, eins og sí'öar greinir.
Ennfremur sést í stórum dráttum hvernig eiginleikar og verkanir breyt-
ast meS bylgjulengdinni.
ÞaS er álitiS aS rafsegulsveiflurnar verki á rafagnir (electrona) frum-
eindanna og auki hreyfingu þeirra. Því er þaS, aS t. d. Röntgen geislar
meS sínum afarhröSu sveiflum, verka meira biologiskt (drepandi í stór-
um skömtum) en t. d. lampaljós, sem hefir hægar sveiflur, og verkar
þar af leiSandi litiS á rafagnir frumeindanna.
Aftur á móti eykst smýgni (penetrationsevne) geislanna eftir því sem
bylgjurnar lengjast (sbr. útrauöa geisla og diathermi).
AS öllu þessu athuguSu má hugsa sér aö hver einstök, skarpt takmörk-
uS, bylgjulengd hafi sínar ákveönu verkanir, sem ekki njóti sin enn með-
an tækin eru ekki nógu fullkomin til aö velja þær. A9 minsta kosti virðist
samkvæmt nýjustu rannsóknum vera djúptækur munur á verkunum t. d.
4 metra og 10 metra bylgna.
Stuttbvlgjurnar svonefndu eru 30—10 m. langar, en frá 10 m. til 3 m. eru
þær nefndar útstuttarbylgjur. Enn hefir ekki tekist aö fratnleiSa bylgjur
undir 3 metrum meö nægu magni svo nota! megi þær til lækninga.
Til aö framleiöa stuttbylgjur eru notuö tvennskonar tæki, neistatæki, er
svipar til diathermi, og piputæki. Neistatækin senda blöndu* af bylgjum
t. d. frá 9—30 m. lengd í senn, en hægt er aö stilla píputækin þannig aö
þau sendi einstakar ákveönar bylgjulengdir.
Sá sem einna mest hefir unniö aö því aö rannsaka verkanir stuttbylgna
i lækningaskyni, er Schliephage á Virchow spítalanum i Berlin, og hefir
hann unnið að þeim rannsóknum í nokkur ár. En þaS var ekki fyrri en
íyrir 2 árum aö farið var alment að nota stuttbylgjur til lækninga.
Danski læknirinn Carl Værnet skrifar fróölega grein um reynslu sína
og annarfa í stuttbylgjulækninguni í Ugeskrift for Læger Nr. 5, '34;
hann hefir haft stuttbylgjutæki í 2 ár.
Aðalinnihald greinarimiar er þetta:
Stuttbylgjulækningar eru enn á bernskuskeiöi, en verkanir þeirra á
microorganisma og lifandi vefi benda til, aö í framtíöinni megi ætla þeim
sess meöal Röntgen og ljóslækninga.
Vasomotoriskar verkanir. Stuttbylgjur valda mikilli háræöalömun
(sympaticus lömun, parasympaticus erting) og verkar adrenalin ekki á
þær fyrri en eftir nokkrar klukkustundir. Verkanirnar haldast lengur því
styttri sem bylgjurnar eru.
Phagocytosis eykst alt aö um 20% viö stutta geislun meö útstuttum-
bylgjum, og hafa margbrotnar rannsóknir sýnt aö sú aukning stafar af
áhrifum bylgnanna á serum, en bylgjurnar verka hinsvegar fremur lam-
andi á sjálfa leucocytana, eins og reyndar á allar frumur. Sérstaklega
verka Ijylgjurnar lamandi á frumur í vefjum, þar sem ör skifting á sér
* VerkstniSjurnar staðhæfa aS neistatæki þau sem þær framleiSa gcti valiS ákveSn-
ar lengdir.