Morgunblaðið - 09.09.2013, Síða 22

22
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 9. SEPTEMBER 2013
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
ÍRússlandimun tækifær-ið hafa verið
gripið á fundi leið-
toga tuttugu
áhrifamikilla ríkja
til að lýsa því yfir
að Bretland væri bara lítil eyja
sem enginn hlustaði á. Segja
má að þessi móðgun sé það sem
Cameron hafi uppskorið fyrir
að tapa atkvæðagreiðslu um
stríðsrekstur í þinginu.
Þó að þessi lýsing á Bret-
landi sé fjarri því að vera ná-
kvæm er auðvitað það sann-
leikskorn í henni, fyrir utan þá
staðreynd að þingið tók fram
fyrir hendurnar á Cameron og
gerði orð hans um afleiðingar
notkunar efnavopna þar með
lítils virði, að Bretland er ekki
svipur hjá sjón frá því sem var
þegar breska heimsveldið
teygði sig um allan hnöttinn og
gat farið með yfirburða her-
valdi gegn hverjum sem var
hvar sem var.
Saga þess heimsveldis á sér
sínar dökku hliðar eins og
gengur um heimsveldi en sólar-
geislinn kemur líka víða við í
þeirri sögu.
Yfirburðir Breta á hafinu
urðu til að mynda til þess að
fjarlæg risavaxin eyja, Ástral-
ía, byggðist að breskum sið og
þar hefur vaxið og dafnað far-
sælt lýðræðisríki sem tæpast
hefði gerst án aðkomu Breta,
og ríkið er enn í tengslum við
Breta í gegnum sameiginlegan
þjóðhöfðingja.
Þingkosningar fóru fram í
Ástralíu um helgina og þar
hafði lýðræðið sinn gang
hnökralaust, sem er ekki sjálf-
sagður hlutur, síst af öllu í fjar-
lægum heimshornum. Lands-
menn höfðu búið við stjórn
Verkamannaflokksins í nokkur
ár og töldu tímabært að skipta.
Íhaldsmenn unnu sannfærandi
sigur og þeirra maður, Tony
Abbott, mun taka
við sem forsætis-
ráðherra.
Skiptar skoðanir
eru um hvað hafi
ráðið úrslitum um
sigurinn. Verka-
mannaflokkurinn á erfitt með
að sætta sig við að kjósendur
hafi hafnað stefnu hans og
kenna því um að þar hafi innan-
flokksátök verið áberandi og
hafi meðal annars birst í því að
Julia Gillard felldi Kevin Rudd
úr leiðtogastóli fyrir þremur
árum og að hann hafi svo end-
urgoldið greiðann í júní síðast-
liðnum til þess eins að tapa
kosningunum um helgina.
En þó að mannabreyting-
arnar hafi, þegar þær voru
gerðar, átt að hjálpa í kosning-
unum þá dugðu þær Verka-
mannaflokknum ekki og skýr-
ingin á því er sennilega að fólk
vildi stefnubreytingu. Þó að
Rudd reyndi að sýna nýja hlið í
innflytjendamálum, sem vega
þungt í ástralskri pólitík, þótti
kjósendum Abbott meira sann-
færandi.
Abbott lagði áherslu á lægri
skatta, þar með talið að fella
niður kolefnaskatt og ofurskatt
á námufyrirtæki. Ennfremur
aðrar aðgerðir til að koma at-
vinnulífinu á hreyfingu, svo
sem að kasta reglugerðafarg-
aninu á bálköstinn, eins og
hann orðaði það.
„Frá og með deginum í dag
lýsi ég því yfir að Ástralía er
undir nýrri stjórn og að við-
skipti geta hafist á ný í Ástral-
íu,“ sagði hann eftir kjörið á
laugardag.
Ekki gæti fjarlægðin verið
meiri á milli Ástralíu og Ís-
lands en viðfangsefnin eru að
ýmsu leyti þau sömu; að lækka
skatta og draga úr íþyngjandi
reglugerðum til að auðvelda at-
vinnulífinu að skapa verðmæti
og störf.
Einn af helstu út-
vörðum breska
heimsveldisins kaus
sér nýja forystu}
Eyjar um heimsins höf
Það er hárréttsem Ásmund-
ur Einar Daðason,
formaður hagræð-
ingarhóps ríkis-
stjórnarinnar, sagði á dög-
unum að menn þyrftu að spyrja
sig hvort ríkið væri að sinna
einhverjum verkefnum sem ef
til vill væri ekki þörf á að það
sinnti. Þá þyrfti að endurmeta
þau verkefni sem hægt hefði
verið að komast af án fyrir
nokkrum árum en ríkið væri nú
að sinna.
Ríkið hefur tilhneigingu til
að vaxa úr hófi með því annars
vegar að taka að sér of mörg
verkefni og hins
vegar að einstök
verkefni vaxi um-
fram það sem
æskilegt væri. Af-
leiðingin af þessu verður að
brýnustu verkefnin líða skort
og að skattgreiðendur bera of
þungar byrðar.
Oftast er ráðist gegn þessum
vanda með almennum niður-
skurði, en með tímanum verður
æ brýnna að fækka verkefn-
unum sem ríkið sinnir. Þetta á
ekki síst við eftir að við völd
hefur verið ríkisstjórn sem
engan skilning hafði á þessum
vanda ríkisrekstrarins.
Ríkisvaldið hefur
færst of mikið í fang}Færri verkefni E
kki eru nema um þrír mánuðir þar
til leikarinn og grínistinn Russell
Brand kemur hingað til lands til
að ylja sér í faðmi Íslendinga eins
og hann sagði sjálfur í viðtali við
Morgunblaðið í sumar. „Með kossum faðm-
lögum og hlátri.“ Það er því ekki úr vegi að
skoða hvað Russell Brand hefur verið að og gera
og hugsa frá því við heyrðum í honum síðast.
Þar ber hvað hæst Sýrland. Styrjöldin þar er
væntanlega ofarlega í huga flestra og mann-
vinurinn Brand er þar engin undantekning. Sjö
milljónir manna hafa þurft að yfirgefa heimili sín
og þar af eru fjórar milljónir vegalausar á ferð
um Sýrland, meirihlutinn konur og börn. Það er
að verða ómögulegt að komast út úr landinu.
Beiting efnavopna í einu af úthverfum höfuð-
borgarinnar Damaskus var áfall fyrir alþjóða-
samfélagið sem fannst eins og nú yrði það að
gera eitthvað, grípa til einhverra aðgerða. Myndirnar af
fórnarlömbum þessara hörmulegu atburða renna manni
seint úr minni.
Russell Brand dregur sjaldnast neitt undan þegar hann
tjáir sig um menn og málefni. Síðastliðinn fimmtudag var
honum kastað út af uppskeruhátíð GQ-tímaritsins eftir að
hafa bent á þá sögulegu staðreynd að Hugo Boss hafði
umsjón með klæðaburði ungra og aldinna nasista á sínum
tíma. Tildrög þessara ummæla voru þau að borgarstjóri
London, Boris Johnson, hafði skömmu áður talað um
áðurnefnda efnavopnaárás af léttúð í ræðu sinni. Brand
taldi þá öruggt að gestir GQ hlytu að þola
brandara um helförina og hvernig aðalstyrkt-
araðili kvöldsins tengdist heimsstyrjöldinni
síðari. Spjall ritstjóra GQ og Brand mun ef-
laust komast á lista yfir ummæli ársins: Ri-
stjóri: „Þú móðgar Hugo Boss.“ Skemmti-
krafturinn: „Það sem Hugo Boss gerði var
mjög móðgandi fyrir gyðinga.“
Brand tók líka þátt í umræðum um mögu-
lega innrás bandamanna inn í Sýrland á BBC
nýverið. Þar biðlaði hann til ráðamanna á
Vesturlöndum að beina sjónum sínum að
mesta flóttamannavanda sögunnar í stað þess
að einblína um of á hernað, hann kæmi al-
mennum borgurum ekki að neinu gagni.
Alyson Bailes, sérfræðingur í þjóðarörygg-
ismálum og aðjunkt við Háskóla Íslands, tók í
sama streng í Kastljósi í síðustu viku. Réttast
væri að beina öllum kröftum í mannúðarmál.
Hitt væri verkefni sem enginn réði við.
En geta vesturveldin, með sína yfirlýstu réttlætis-
kennd, staðið hjá og látið djöfulganginn viðgangast?
Þarna er efinn. Blaðamanni New Yorker tókst eflaust að
fanga þetta best í grein þar sem hann reifst við sjálfan sig
um hvort hernaðaríhlutun ætti rétt á sér eða ekki. Þjóðir
heims yrðu að gera eitthvað; þær mættu samt ekki gera
bara eitthvað bara til að gera eitthvað. Og við hin yrðum
að vera óánægð á meðan besta lausnin fyndist. En ekki að-
gerðarlaus. Við gerum eitthvað með því að styrkja Rauða
krossinn og UNICEF.
Júlía Margrét
Alexanders-
dóttir
Pistill
Að gera eða gera ekki
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjórar:
Davíð Oddsson Haraldur Johannessen
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Útgefandi:
Óskar Magnússon
SVIÐSLJÓS
Björn Jóhann Björnsson
bjb@mbl.is
Síðasta sprengingin í að-rennslisgöngum Búðarháls-virkjunar var í síðustu vikuog eru göngin nú að fullu
opin. Um er að ræða fjögurra kíló-
metra löng göng sem munu flytja
vatn frá Sporðöldulóni, undir Búðar-
háls og að vélum virkjunarinnar.
Gröftur ganganna hófst í maí 2011 og
nú þegar honum er lokið tekur við
um mánaðarvinna við frágang og
hreinsun ganga, ásamt því að lokið
verður við uppsteypu gangainntaks
og gröft aðrennslisskurðar að göng-
unum. Áætlað er að göngin verði
vatnsfyllt um mánaðamótin nóv-
ember/desember og vatn muni þá
renna í Sporðöldulón. Stíflufram-
kvæmdir eru sömuleiðis langt á veg
komnar.
„Verkefnið er á fullu skriði og hef-
ur gengið mjög vel. Nú má segja að
lokaspretturinn sé hafinn,“ segir
Guðlaugur Þórarinsson, verkefnis-
stjóri Búðarhálsvirkjunar, en stefnt
er að því að taka virkjunina í gagnið í
lok árs. Önnur vélin af tveimur í
stöðvarhúsinu er að fullu uppsett og
komin í prófanir og að sögn Guðlaugs
er vinna við hina vélina langt komin
og stefnt að því að gangsetja hana
upp úr áramótunum. Það tekur um
mánuð að prufukeyra svona vél-
búnað áður en hann tengist lands-
kerfinu.
Kostnaður um 28 milljarðar
Undirbúningur fyrir virkjunina
nær allt aftur til 1989 þegar fyrsta
hönnunarskýrsla á vegum Lands-
virkjunar var gerð fyrir Búðarháls-
virkjun. Tíu árum síðar var virkjunin
verkhönnuð í núverandi útfærslu og
fyrstu undirbúningsframkvæmdir
hófust í lok árs 2001. Að loknu um-
hverfismati féllst Skipulagsstofnun á
framkvæmdina í maí 2001, með því
skilyrði að bætt yrði fyrir tap á gróð-
urlendi af völdum Sporðöldulóns með
mótvægisaðgerðum. Í samstarfi við
Landgræðsluna, Ásahrepp og Rang-
árþing ytra gerði Landsvirkjun áætl-
un um aðgerðir til að uppfylla þetta
skilyrði. Gerður var samstarfssamn-
ingur árið 2009 um aðgerðir sem hafa
staðið yfir í fjögur ár með góðum ár-
angri, segir Landsvirkjun.
Meginframkvæmdir hófust að
nýju eftir hrun í október 2010 og fjár-
mögnun virkjunarinnar lauk að fullu
í apríl 2011. Áætlaður heildarkostn-
aður er um 230 milljónir dollara, eða
um 28 milljarðar króna, og segir
Guðlaugur allt benda til að sú áætlun
muni standast. Það megi að mörgu
leyti þakka hve hagstæð tilboð
Landsvirkjun fékk í útboðum verks-
ins.
Ístak hefur verið aðalbygginga-
verktaki við sjálfa virkjunina, og
Suðurverk hefur verið undirverktaki
í stíflugerðinni. Íslenskir aðal-
verktakar hafa séð um smíði og upp-
setningu á fallpípunum en þýska
fyrirtækið Voith Hydro hefur sett
upp véla- og rafbúnað virkjunar-
innar. Franska fyrirtækið Alstom er
að ljúka smíði og uppsetningu á lok-
um og portúgalskt fyrirtæki, Efacec,
sá um framleiðslu á vélaspennum.
Að jafnaði hafa um 300 manns
starfað á verkstað en ársverkin hér á
landi við þetta verkefni hafa verið um
800. Núna eru um 250 manns við
Búðarháls og að sögn Guðlaugs
verða yfir 200 þar til í lok október. Þá
mun fækka niður í um 50 manns og
fyrstu vikurnar eftir áramót verða
10-20 manns á svæðinu á meðan er
verið að gangsetja virkjunina. Frá-
gangur á umhverfi virkjunarinnar
hefst svo næsta vor og verður lokið
um sumarið. Áætlað er að endanleg
framkvæmdalok í Búðarhálsi verði í
ágúst 2014.
Lokasprettur fram-
kvæmda í Búðarhálsi
Ljósmynd/Landsvirkjun
Búðarháls Frá síðustu sprengingunni í aðrennslisgöngunum. Verktakar og
starfsmenn Landsvirkjunar skoðuðu aðstæður að sprengingu lokinni.
Búðarhálsvirkjun er í Tungnaá
og Köldukvísl og nýtir um 40
metra vatnsfall af frávatni
Hrauneyjafossvirkjunar að Sult-
artangalóni. Uppsett afl stöðv-
arinnar verður 95 MW og árleg
orkuvinnslugeta er áætluð 585
GWst. Raforkan frá Búðarháls-
virkjun fer öll inn á dreifikerfi
Landsnets og hluti af því þaðan
til álversins í Straumsvík, sem
upphaflega átti að fá alla
orkuna. Búðarhálsvirkjun mun
minnka álagið á aðrar virkjanir
á Tungnaár- og Þjórsársvæðinu.
Reiknað er með að virkjunin
verði keyrð á fullum afköstum,
ef svigrúm leyfir.
Að hluta til í
Straumsvík
Í HVAÐ FER RAFORKAN?
Aðrennslisgöngin í Búðarhálsi.