Fréttablaðið - 02.11.2013, Blaðsíða 96

2. nóvember 2013 LAUGARDAGUR| MENNING | 68
LEIKLIST ★★★★★
Pollock?
eftir Stepehn Sachs í Þjóðleikhúsinu
LEIKSTJÓRN: HILMIR SNÆR GUÐNASON
LEIKMYND: HELGA I. STEFÁNSDÓTTIR
BÚNINGAR. HELGA I. STEFÁNSDÓTTIR
LÝSING: HALLDÓR ÖRN ÓSKARS-
SON, MAGNÚS ARNAR SIGURÐARSON
ÞÝÐING: MIKAEL TORFASON
LEIKARAR: ÓLAFÍA HRÖNN JÓNSDÓTTIR
OG PÁLMI GESTSSON
Þjóðleikhúsið frumsýndi nú á mið-
vikudaginn nýlegt bandarískt verk
um listfræðing og konu nokkra
sem er viss um að málverk, sem
hún hefur komist yfir, sé eftir
Jackson Pollock, einn af meist-
urum málaralistarinnar á síðustu
öld. Þegar fræðimaðurinn kemur
í heimsókn til hennar í því skyni
að ganga úr skugga um uppruna
verksins, hafa þau aldrei hitst áður
og munu tæpast hittast aftur, eftir
að leiknum lýkur. Þau virðast við
fyrstu sýn eiga fátt sameiginlegt;
svo kemur smátt og smátt í ljós að
svo er ekki, það er sitthvað sem
þau tengir – eins og okkur öll, ef
grannt er skoðað. Meira get ég í
rauninni ekki sagt hér, ef ég á ekki
að spilla fyrir ykkur notalegu leik-
húskvöldi sem þið getið átt í vænd-
um, og það dettur mér auðvitað
ekki í hug að gera.
Þetta er afskaplega gamal-
dags verk, og alveg heiðarlegt
að því leyti. Höfundur ætlar sér
ekki að frelsa mannkynið póli-
tískt, umbylta leikhúsforminu,
„sprengja rammann“ sem ein-
hverjir uppalendur virðast hafa
kennt sumum leikhúsbörnum að
sé æðsta markmið listarinnar.
Nei, það er öðru nær, hann ætlar
aðeins að segja svolitla sögu af
skrýtnum og frekar geðslegum
manneskjum og til þess beitir
hann þeim gamalreyndu aðferð-
um sem meistarar leiksviðsins
hafa verið að þróa síðan Grikkir
byrjuðu á því í árdaga siðmenn-
ingarinnar fyrir hálfu þriðja
árþúsundi. Hann veit að ef okkur
er ekki haldið við efnið allt til
loka, missum við áhugann og
gætum jafnvel freistast til að
ganga út í hléinu (sem er að vísu
ekkert hér); hann skilur að sem
höfundur er hann okkar þjónn, að
við höfum ekki borgað okkur inn
í leikhúsið til að dást að ferskleika
hans og frumleik, og enn síður
til að sitja undir prédikunum úr
honum.
Og sama á við um alla sem
koma að sýningunni í Kassanum.
Leikstjórinn Hilmir Snær og hans
fólk er ekki heldur haldið neinum
mikilmennskuórum; þau eru ein-
faldlega trú tilgangi verksins,
hafa áttað sig jafnt á kostum þess
sem takmörkunum og reyna ekki
að bæta þar um, lyfta því upp á
eitthvert ímyndað æðra stig. Að
vísu fitla þau Hilmir og Helga
I. Stefánsdóttir, sem gerir leik-
mynd og búninga, smávegis við
hinn stórháskalega sviðsramma
með hjálp tækninnar, en það
gera þau af slíkri hófsemi að við
tökum varla eftir því; það væri
þá helst að fitlið gæti fróað ein-
hverju þeirra leikhúsbarna, sem
fyrr eru nefnd; líkast til þurfa þau
þó á einhverju kröftugra að halda.
Smástund datt mér í hug að leik-
stjórinn væri með þessum tilfær-
ingum að gera obbolítið grín að
öllum rammasprengjunum, en lík-
lega var það nú oftúlkun hjá mér;
en það er sem kunnugt er hægt
að „lesa“ leikhúsið og hin marg-
skiptu lög þess á ýmsa vegu, ef
krítíkerinn er nógu lærður, djúp-
hugull og setur upp rétt pólitísk
gleraugu.
Það eru þau Ólafía Hrönn Jóns-
dóttir og Pálmi Gestsson sem
leika listfræðinginn og konuna.
Ólafía Hrönn er einn af meist-
urum replikkunnar á íslensku
sviði, kann að skjóta tilsvörunum
svo fyrirhafnarlaust og eðlilega
í mark að unun er á að hlýða; ef
mér misheyrist ekki, er hún alltaf
að verða betri og betri í þeirri list.
Og þó að rullan bjóði upp á ýmis
tilefni til að kitla salinn og veiða
hlátra, sem Ólafía gæti vitaskuld
gert leikandi létt, stenst hún þær
freistingar, ávallt trú þeirri pers-
ónu sem hún er að skapa. Að leik
Pálma verður ekki heldur margt
fundið; að vísu er honum hér sem
endranær um megn að tjá við-
kvæmar og sárar tilfinningar, þá
kemur í rödd hans einhver falskur
tónn sem virkar óþægilega, yfir
svip hans ankannaleg fjarræna
sem ég fyrir mína parta trúi ekki
á. Pálma lætur jafnan best að
teikna týpur sínar skýrum, ein-
földum dráttum; langt út fyrir þau
mörk fer hann ekki.
Ágætu lesendur, þið megið alls
ekki skilja mig svo, að hér sé
meiri háttar listaverk á ferð. Því
fer víðs fjarri. Til þess eru pers-
ónurnar ekki nógu sérkennilegar
og lifandi. Við getum þekkt í þeim
ýmsa drætti frá okkur sjálfum og
öðrum, en meira er það ekki. Auk
þess er sumt í röklegri framrás
verksins hæpið og ódýrt, en færi
ég nánar út í það, væri ég farinn
að segja of mikið. Sú tilfinninga-
semi, sem löngum loðir við Kan-
ann, bætir ekki heldur bragðið, all-
tént ekki í mínum munni, en hver
getur ætlast til að amerískt leikrit
sé laust við slíkt? Þessi leikur er
einungis dægurfluga sem hægt er
að hafa gaman af þá stuttu stund
sem hún flýgur um, svo deyr hún
og gleymist. Hann er, með öðrum
orðum, hreint enginn Pollock, en
alveg ókei fyrir því.
Jón Viðar Jónsson
NIÐURSTAÐA: Þægileg og átaka-
lítil leikhússtund með tveimur
úrvalsleikurum. Heiðarleg gamaldags
sagnalist, laus við listræna sýndar-
mennsku og pólitískt harðlífi– og fær
plús fyrir það.
Enginn Pollock, en bara góður fyrir því
POLLOCK? „Heiðarleg gamaldags sagnalist, laus við listræna sýndarmennsku og pólitískt harðlífi,” segir Jón Viðar.
Sena sýnir í samstarfi við The Royal
Opera House hina stórkostlegu
óperu Verdis, Les Vêpres Siciliennes
í beinni útsendingu. Um glænýja
uppsetningu er að ræða, þar sem
París árið 1855 gegnir veigamiklu
hlutverki, því þar var verkið flutt í
fyrsta sinn.
Uppfærslan er frumraun leik-
stjórans, hins norskættaða Stefans
Herheim, í Covent Garden.
Beina útsendingin fer fram mánu-
daginn 4. nóvember klukkan 17.45 í
Háskólabíói.
Miðasala er á midi.is. Aðeins verð-
ur um þessa einu sýningu að ræða.
Sýnd í beinni útsendingu frá Royal Opera House.
Óperan Les Vêpres Siciliennes
ÓPERUSKÁLDIÐ Giuseppe Verdi
Það eru myndlistarkonurnar
Ragnheiður Guðmundsdóttir
og Elísabet Hákonardóttir sem
standa að sýningunum Elska ég
mig samt? og Mar í listasalnum
Anarkíu í Hamraborg 3 sem verða
opnaðar klukkan 15 í dag.
„Sýningin mín er tileinkuð
konum, formæðrum mínum og
öðrum konum í lífi mínu,“ segir
Ragnheiður, sem býr til verk á
mörkum málverks og textíls og
er með sýninguna, Elska ég mig
samt. Hún er nýbúin að taka
verkin niður norður á Akureyri og
var í óða önn að hengja þau upp í
Anarkíu þegar í hana náðist. Hún
segir hugsunina á bak við verkin
snúast um það hvernig sálræn ör
geta orðið að líkamlegum sárum.
Elísabet málar abstrakt og
notar olíuliti í verk sín. Í sýning-
unni Mar fjallar hún um hvaða
áhrif mar hefur á líf og líkama
fólks, hvort við komumst í gegn-
um lífið án þess að verða fyrir
mari og hvernig líf það sé þá.
Hvort eitthvað mari kannski
undir sléttu og felldu yfirborðinu.
Ragnheiður viðurkennir að hug-
myndirnar að baki verkum þeirra
Elísabetar séu ótrúlega líkar. „Við
áttuðum okkur ekki á því hvað við
vorum samtaka, fyrr en við fórum
að tala saman því við unnum þetta
alveg hvor í sínu lagi, án samráðs
við hina.“
Tíu myndlistarmenn reka
galleríið Anarkíu sem var opnað
í júní í sumar. Ragnheiður segir
sýningar haldnar þar í hverjum
mánuði. - gun
Efnið skylt en aðferðir ólíkar
Sýningarnar Mar og Elska ég mig samt? verða opnaðar í dag í Anarkíu,
í Hamraborg 3 í Kópavogi.
LISTAKONURNAR Ragnheiður og Elísabet taka á sárum á sálinni hvor með sínum hætti. FRÉTTABLAÐIÐ/STEFÁN
www.tjarnarbio.is
Miðasalan er opin frá kl. 15:00-18:00 þri-fös
midasala@tjarnarbio.is / 527-2100 / midi.is