Skessuhorn - 29.08.2012, Síða 12

12 MIÐVIKUDAGUR 29. ÁGÚST 2012
Fyrr í þess um mán uði var gang sett
ný og full kom in verk smiðja á Suð­
ur ey í Fær eyj um þar sem byrj að er
að vinna og frysta mak ríl til út flutn­
ings. Fram leiðslu geta verk smiðj­
unn ar er um 600 tonn af upp sjáv ar­
fiski á sól ar hring. Kaup andi henn­
ar er fær eyska upp sjáv ar veiði fyr ir­
tæk ið Varð in­Pelag ic P/F. Hönn­
un og smíði var sam starfs verk efni
Skag ans hf. á Akra nesi, sem hélt
utan um verk efn ið og fram leiddi
auk þess vinnslu bún að inn, og Kæl­
ismiðj unn ar Frosts á Ak ur eyri sem
smíð aði frysti bún að inn. Auk þess
kom fjöld inn all ur af und ir verk tök­
um við sögu enda þurfti verk efni
þetta að vinn ast hrað ar en þekkst
hef ur með verk efni af þess ari stærð­
argráðu. Ým is legt vek ur at hygli nú
þeg ar verk smiðj an er gang sett og
far inn að vinna verð mæti fyr ir fær­
eyska fyr ir tæk ið og sam fé lag ið allt
í Fær eyj um. Í fyrsta lagi eru ein­
ung is fimm mán uð ir frá því skrif að
var und ir samn ing um smíði verk­
smiðj unn ar og hef ur þessi undra­
verði hraði vak ið at hygli langt út
fyr ir land steina Ís lands og Fær eyja.
Rætt er um að heims met hafi ver­
ið sleg ið á því sviði. Í öðru lagi mun
þetta vera í fyrsta skipti sem ís lenskt
hug vit, sem þró að er í sam starfi við
ís lensk ar upp sjáv ar vinnsl ur, er leitt
sam an í svo stóru verk efni og flutt
út, en sam an lagt verð mæti verk­
smiðj unn ar er á fjórða millj arð ís­
lenskra króna. Á tím um sem ekki
er of mikla at vinnu að hafa á Ís­
landi mun ar því um minna þar sem
hund ruð ís lenskra starfs manna hafa
kom ið að verk inu auk Fær ey inga
sem tóku þátt í upp setn ingu verk­
smiðj unn ar á Suð ur ey. Starfs menn
lögð ust á eitt og frest uðu töku sum­
ar leyfa til þess að verk efn ið næð ist á
til sett um tíma.
Ekk ert mátti útaf
bregða
„Við erum nokk uð sann færð ir um
að verk efni af þess ari stærð argráðu,
unn ið á ein ung is fimm mán uð um
er heims met,“ seg ir Ingólf ur Árna­
son fram kvæmda stjóri Skag ans í
sam tali við Skessu horn. Skömmu
eft ir gang setn ingu af ka staði hin
nýja verk smiðja 500 tonn um á sól­
ar hring og mun inn an skamms fara
í full af köst, eða 600 tonn. Til gam­
ans má geta þess að fram leiðslu tekj­
ur afla sem úr verk smiðj unni ber­
ast á tveim ur og hálf um degi jafn­
gilda rekstr ar tekj um tón list ar húss­
ins Hörpu nar í heilt ár. Í und ir bún­
ingi hjá Fær ey ing un um er nú frek­
ari stækk un verk smiðj unar í þús und
tonn og verð ur sá á fangi að lík ind­
um unn inn á næsta ári í sam starfi
Skag ans og Frosts, að sögn Ing ólfs.
Hann seg ir að smíði og upp setn­
ing verk smiðj unn ar á svo skömm um
tíma hafi kraf ist mik ill ar sam vinnu
og af burða skipu lagn ing ar þar sem
ekk ert mátti útaf bregða til að tíma­
setn ing stæð ist. „Auð vit að komu
upp smá vægi leg ir hnökrar af og til
en þá leystu menn snar lega. Náin
sam vinna og metn að ur var því lyk­
ill inn að góð um ár angri. Auk fram­
leiðslu tækj anna hér heima unnu 70
Ís lend ing ar að upp setn ingu verk­
smiðj unn ar í Suð ur ey þeg ar mest
var auk á ann að hund rað Fær ey inga
sem komu að verk inu í verk töku,
sam tals um 200 manns. Út gangs­
punkt ur inn var að ljúka verk inu
fyr ir mak ríl ver tíð ina í Fær eyj um og
lögðu fær eysk stjórn völd mikla vigt
í að það næð ist enda hafði Varð in
Pelag ic ver ið út hlut að vinnslu leyf­
um og á sama tíma sett á sér stakt
lönd un ar gjald á verk smiðju skip til
að vernda vinn una í landi. Vinnslu­
leyf ið sem þar lend stjórn völd út­
hlut aði tók mið af fram leiðslu getu
verk smiðj unn ar þrátt fyr ir að hún
hafi ekki einu sinni ver ið kom in á
teikni borð ið þeg ar það var á kveð­
ið. Það er því ljóst að ekk ert mátti
útaf bregða. Ég er því afar þakk­
lát ur fyr ir það traust sem fær eyska
sam fé lag ið lagði á herð ar okk ar hjá
Skag an um og Frosti á Ak ur eyri,“
seg ir Ingólf ur sem bæt ir því við að
sam starf af þessu tagi hafi ein fald­
lega kraf ist þess að ó svik ið vík inga­
blóð flæddi um æðar þeirra sem að
verk inu komu.
Reynsl an nýtt til frek ari
land vinn inga
Sér staða vinnslu kerf is ins í nýju
verk smiðj unni er að það bygg ir al­
far ið á ís lensku hug viti sem hef ur
það mark mið að spara raf orku við
vinnslu og fryst ingu mik ils magns
upp sjáv ar afla á skömm um tíma.
„Vinnslu kerf ið er að mestu sjálf­
virkt og starfs menn sinna í raun
eft ir liti og við haldi véla. Við sjálfa
fisk vinnsl una á manns hönd in ekki
að koma nærri. Þarna er nýtt al ís­
lensk tækni sem í fyrsta sinn er flutt
út fyr ir land stein ana í heild ar lausn
þar sem við selj um í raun allt inn
í hús ið. Nú mun um við nýta okk­
ur þessa reynslu til að mark aðs setja
lausn ina enn frek ar út fyr ir land­
stein ana með von um frek ari verk­
efni.“
Gagn rýn ir stjórn völd
harð lega
Ingólf ur seg ir að fag fólk í fisk­
vinnslu hafa fylgst vel með þessu
verk efni með an það var í vinnslu
en seg ir stjórn völd hér heima þess
minni á huga hafa sýnt. Undr­
ar hann sig á því þar sem verk efn­
ið hafi í senn ver ið mann afls frek
fram leiðsla al vöru verð mæta og þar
að auki gjald eyr is aflandi, en slík
verk efni séu for senda þess að Ís land
vinni sig út úr þeim hremm ing um
sem glímt hef ur ver ið við.
„Að al ræð is manns skrif stof an í
Fær eyj um hafði til að mynda aldrei
sam band við okk ur með an á þessu
verk efni stóð þrátt fyr ir að hin 1700
manna byggð í Suð ur ey hafi um
tíma ver ið hálf gerð Ís lend inganý­
lenda. Aldrei á nein um tíma punkti
var leit að til okk ar frá skrif stof unni
til að spyrja hvort eitt hvað væri hægt
að greiða götu verk efn is ins. Stjórn­
völd hér heima jafnt í nærum hverf­
inu sem við Aust ur völl sýndu þessu
að sama sinnu leysi. Einu sinni var
jú haft sam band frá Seðla bank­
an um, sem er jú virð ing ar vert, og
spurt hvort eitt hvað fram hald yrði
á svo stór um verk efn um hjá okk ur?
Þeir hafa átt að sig á að það hefði
þýð ingu fyr ir hag spána og virð­
ast því vera að vinna sína vinnu.
Þá létu ein ung is fjöl miðl ar sem
raun veru lega er annt um sjáv ar út­
veg og vinnslu verk efn ið sig varða,
aðr ir sinntu því ekki. Ég má til að
nefna að 1. mars þeg ar skrif að var
und ir samn ing ana komst rík is rekna
frétta stof an ekki og bar því við að
ver ið væri að vinna frétt um lok un
Brúðu heima í Borg ar nesi. Ég lýsi
furðu minni yfir slíku frétta mati og
í raun and vara leysi yfir verk efni af
þess ari stærð argráðu fyr ir ís lenskt
sam fé lag. Bendi t.d. á að ein ung is
hlut ur Skag ans í þessu verk efni er
að skila hátt á ann að hund rað millj­
ón um króna í hrein ar skatt tekj ur til
hins op in bera á fyrstu sjö mán uð­
um árs ins,“ seg ir Ingólf ur.
Í því sam bandi reið ir hann fram
töl ur um skatta sem teng ist starf­
semi Skag ans hf. fyrstu sjö mán­
uði þessa árs. Á tíma bil inu greiddi
fyr ir tæk ið og starfs menn þess tæp­
ar 54 millj ón ir króna í tekju skatt
til rík is ins, ann að eins í út svar til
Akra nes kaup stað ar, rúm ar 32 millj­
ón ir í trygg inga gjald, gjald sem ætl­
að er að standa straum af at vinnu­
leysi, og þá fóru 35 millj ón ir í líf­
eyr is sjóði starfs manna. „Fyr ir tæk­
ið okk ar er að greiða 140 millj ón­
ir króna í hreina skatta til hins op­
in bera á sjö mán aða tíma bili. Í ljósi
mik il væg is þess fyr ir nær sam fé lag­
ið sem og þjóð ar bú ið í heild skil ég
hrein lega ekki á huga leysi stjórn­
mála manna. Veit ekki fyr ir hverja
þeir eru að vinna,“ seg ir Ingólf ur
Árna son. mm
Ný fisk verk smiðja Skag ans upp sett
og vinnsla haf in í Fær eyj um
Rætt er um að heims met hafi ver ið sleg ið í af greiðslu hraða
Samn ing ur inn um verk efn ið var und ir rit að ur 1. mars 2012 í hús næði Þ&E á Akra­
nesi. Tal að er um að heims met hafi ver ið sleg ið í vinnslu hraða því ein ung is fimm
mán uð um eft ir und ir skrift er verk smiðj an far in að vinna mak ríl. F.v. Árni Ing ólfs­
son, Jón mund ur Ing ólfs son, Ingólf ur Árna son fram kvæmda stjóri Skag ans hf.,
Bogi Jak ob sen fram kvæmda stjóri Varð in­Pelag ic, Jogv an Han sen og Mar nes Lis­
berg Ljósm. mm.
Hér er fersk ur mak ríll inn far inn að flæða um færi bönd in á leið is í fryst ingu.
Nokkr ir starfs menn Skag ans eru enn úti í Suð ur ey og vinna við fín still ingu tækja
og bún að ar.
Hér er ver ið að dæla mak ríl inn í vinnsl una úr Þrándi í Götu og á sama tíma er ver­
ið að lesta flutn inga skip af unn um af urð um frá nýju verk smiðj unni.
Mak ríll í vinnslu hjá Varð in­Pelag ic.
Pakk að ur mak ríll í bökk um er hér á leið inn í frystana, en sér staða vinnsl unn ar
bygg ir m.a. á að mun minni raf orku þarf til fryst ing ar inn ar en þekkst hef ur.