Fréttatíminn - 08.05.2015, Blaðsíða 14

M ér kom mest á óvart hvað álagið er mikið í blaða-mennsku og hvaða fórn-
ir fólk er tilbúið til að færa fyrir
starfið,“ segir Svanhvít Ljósbjörg
Guðmundsdóttir sem rannsakaði
starfsaldur, álag og kynjamismun-
un hjá íslenskum blaðamönnum í
lokaverkefni sínu í mannauðsstjór-
nun hjá Háskóla Íslands. Lokaverk-
efnið bar yfirskriftina „Ég fórnaði
bara öllu“ en þó flestir viðmælendur
hennar litu á fórnir í einkalífi og fjöl-
skyldulífi sem hluta af lífsstíl blaða-
manns þá fannst þeim ekki öllum
starfið vera þess virði. „Þessi titill
er bein tilvitnun í blaðamann sem
fannst fórnin ekki vera þess virði,“
segir hún.
Svanhvít hefur um árabil starfað
á fjölmiðlum, fyrst sem blaðamaður
en síðan sem mannauðsstjóri. „Ég
fór að taka eftir og fannst undarlegt
hvað það voru hlutfallslega fáar kon-
ur sem störfuðu við blaðamennsku
og hvað það voru fáar konur yfir fer-
tugu. Ég fékk þá hugmynd að rann-
saka þetta sérstaklega og þegar
ég síðan fór í nám ákvað ég að láta
hugmyndina verða að veruleika,“
segir hún. Svanhvít tók viðtöl við
12 einstaklinga, karla og konur, sem
ýmist starfa við fjölmiðla eða hafa
hætt í blaðamennsku. Hún safnaði
einnig tölfræðigögnum og komst að
því að konur eru tveir þriðju þeirra
sem útskrifast með fjölmiðlafræði-
menntun á háskólastigi á Íslandi en
voru aðeins þriðjungur af þeim sem
starfa á fjölmiðlum þegar rannsókn-
in var birt, vorið 2014.
Blaðamennskan er lífsstíll
„Aldursdreifingin á blaðamönnum
gefur til kynna að þeir komi inn í
fagið á meðan þeir eru í háskóla
eða stuttu eftir það, en konurnar
eru flestar farnar úr starfinu fyrir
fertugt,“ segir Svanhvít. Hún segir
erfitt að alhæfa um ástæður þess að
fólk, og þá sérstaklega konur, hættir
í blaðamennsku. „Nánast allir við-
mælendur mínir töluðu um hvað
launin væru lág og hversu erfitt
væri að samræma starfið fjölskyldu-
lífi, en konurnar töluðu líka mikið
um álagið í vinnunni og hvað álagið
hafði mikil áhrif á þær. „Ein talaði
um að gera reglulega streitupróf
á sjálfri sér og hún vissi að ef hún
mundi ekki lengur símanúmerið sitt
þá var hún komin að hæstu streit-
umörkum. Einn blaðamaður talaði
um að hann myndi ekki eftir fjór-
Flestar fréttakonur hætta fyrir fertugt
Íslenskir blaðamenn líta almennt á starfið sem lífsstíl og eru
því tilbúnir til að færa ýmsar fórnir, þrátt fyrir mikið álag og lág
laun. Þetta er niðurstaða Svanhvítar Ljósbjargar Guðmunds-
dóttur sem rannsakaði starfsaldur, álag og kynjamismunun hjá
íslenskum blaðamönnum. Konur tala hins vegar meira um þau
neikvæðu áhrif sem álagið hefur á þær, konur eiga erfiðara
uppdráttar í karllægri vinnumenningu og flestar eru þær
hættar í blaðamennsku um fertugt.
Svanhvít Ljósbjörg Guðmundsdóttir
rannsakaði starfsaldur, álag og kynja-
mismunun hjá íslenskum blaðamönnum
í lokaverkefni sínu í mannauðsstjórnun
hjá Háskóla Íslands. Hún komst að því
að flestar konur hætta í blaðamennsku
fyrir fertugt og tala konur meira um
áhrif álags í vinnunni en karlmenn.
Mynd/Hari
um mánuðum úr lífi ungrar dóttur
sinnar vegna vinnuálags og streitu,
og ein talaði um að hún hefði vegna
álags lokað sig af grátandi inni á
klósetti og ekki getað klárað vinnu-
daginn,“ segir Svanhvít.
Hún bendir á að flestir blaða-
menn sem taka starfið alvarlega
séu afar ástríðufullir en engu að
síður hafi komið henni á óvart
hverju fólk var tilbúið til að fórna,
sérstaklega í ljósi þess hvað flest-
ir voru ósáttir við launin. „Blaða-
mennskan, eins og ýmsar aðrar
starfsgreinar, verður að lífsstíl og
fólki fannst það almennt eðlilegur
hluti af blaðamennskunni að taka
vinnuna með sér heim, skoða tölvu-
póstinn í símanum meðan það er
í Bónus og missa af hátíðisdögum
með fjölskyldunni vegna vinnu,“
segir hún.
Konur þurfa frekar að sanna
sig
Svanhvít telur að menningin
inni á fréttastofunum geti einn-
ig haft áhrif á upplifun fólks
af starfinu en sumir töluðu
um að hún væri helst til
karllæg. „Það voru ekki
bara konur heldur líka
karlar sem töluðu um
þetta. Konurnar töluðu
um að þær þyrftu að
vera „ein af strákun-
um“ og tveir strákarn-
ir töluðu um að þeim
fyndist þeir þurfa að
vera meiri naglar til
að passa inn í hóp-
inn. Vinnustaða-
menningin virðist
því meira að segja vera of karllæg
fyrir suma karla. Niðurstöður mín-
ar gefa líka til kynna að konur þurfi
frekar að berjast fyrir stöðu sinni
inni á fjölmiðlum. Allar konurnar
og einn karl taldi sig hafa verið beitt
kynmamismunun. Konur þurfa
frekar að sanna sig áður en þær
komast í hörðu málin. Þá sagði ein
konan frá því að hún hafi ætlað að
sækja um yfirmannsstarf en henni
hafi verið bent á að hún gæti ekki
sinnt því þar sem hún ætti svo mörg
börn. Karlmaðurinn sem var ráðinn
í starfið átti hins vegar fleiri börn en
hún. Þó það sé að aukast að karl-
menn sinni heimilinu og fjölskyld-
unni þá líða konur enn fyrir þetta á
vinnustað. Annað dæmi
er af konu sem hafði
í nokkra daga unnið
undirbúningsvinnu
fyrir þungt mál en
þegar átti að fara
að taka viðtölin
var karlkyns
fréttamað-
ur sett-
ur í
það
en
konan látin fylgja barni fyrsta skóla-
daginn,“ segir hún.
Samkvæmt nýjum tölum sem
Hagstofan birti í aprílmánuði hafa
aldrei fleiri konur verið fullgildir
félagar í Blaðamannafélagi Íslands
og Félagi fréttamanna, eða 43%.
Af samanlögðum félagsmönnum
beggja félaga voru 250 konur en
337 karlar. Svanhvít segir jákvætt
að hlutfall kynjanna sé að verða
jafnara enda æskilegt að kynjahlut-
föll blaðamanna endurspegli sam-
félagið. „Þetta er að breytast en ég
held að þetta muni breytast hægt.
Á meðan blaðamenn líta á starfið
sem lífsstíl þar sem færa þarf pers-
ónulegar fórnir held ég að konur
eigi erfiðara uppdráttar. Það þykir
flott að vinna í fríinu sínu og margir
blaðamenn fá samviskubit yfir því
að ganga út klukkan fimm, jafnvel
þó allt efni sé tilbúið. En yfirmenn
á fjölmiðlum, þó þeir séu enn að
mestum hluta karlar, þá eru þeir
yfirleitt yngri karlar en áður, eru
orðnir meðvitaðri um mikilvægi
þess að vinnustaðurinn sé góður
staður fyrir bæði kynin,“ segir hún.
Erla Hlynsdóttir
erla@frettatiminn.is
14 fréttaviðtal Helgin 8.-10. maí 2015

Með Ferðapakka Símans er miklu ódýrara að nota símann þegar þú ert í útlöndum.
Farðu til Bandaríkjanna eða Evrópu* og þú borgar alls staðar sama gjaldið.
Þú getur nýtt þér Ferðapakkann hvort sem þú ert í áskrift eða Frelsi.
Sendu SMS-ið „ferdapakki“ í 1900 og stökktu af stað
siminn.is
Þú greiðir sama gjald í Bandaríkjunum og Evrópu
*Ferðapakkinn gildir innan EES
Upplifðu Frelsi með
Ferðapakkanum