Ský - 01.06.2007, Síða 10

10 sk‡
héraðasögu og þjóðlegan fróðleik. Nokkuð góð eftirspurn er eftir
íslenskum ævisögum. Til dæmis seljast ævisögur íslenskra listamanna
frá ýmsum tímum ágætlega en ævisögur íslenskra stjórnmálamanna
seljast einna lakast. Enda ansi rík tilhneiging til sannleikshagræðingar
hjá þessari stétt manna. Eldri skáldsögur íslenskra höfunda eru lítt
eftirsóttar, nema Kiljan, Þórbergur og Gunnar. Hinir virðast nánast
flestum gleymdir. Eldri skáldkonur seljast þó betur en karlarnir.
Yngri skáldin, eftir 1950, seljast bara ljómandi vel og vaxandi áhugi
er seinni árin fyrir íslenskum ljóðabókum frá öllum tímum,“ svarar
Bragi.
Brossaga Björns Bjarna
Neðan úr loftinu hanga veggspjöld af Stalín, Jóhannesi Páli II,
Marilyn Monroe og Kristjáni Eldjárn. Og í búðinni hrærir saman
allskyns gömlum munum og myndum frá öllum tímum. Enda segir
Bragi að búðin sé líka sýningahús þar sem í gangi sé fjöldi lítilla
sýninga af ýmsu tagi. „Þetta er einskonar tjáningarform, sagan sem
hangir hér á veggjum og loftum, pínulítill pólitískur áróður í gangi
- þannig. Við erum þó ekki með myndir af Stalín, Lenín og Hitler
vegna aðdáunar, heldur vegna fyrirferðar þeirra í sögunni. Við erum
líka með margar myndir af íslenskum stjórnmálamönnum hangandi
uppi við, lifandi og látnum. Stundum vegna skondins myndefnis,
sögulegs gildis eða hreinlega vegna aðdáunar á viðkomandi. Til
dæmis erum við hér með brossögu Björns Bjarnasonar ráðherra,
hvernig hann lærði að brosa. Hér eru líka margar myndir af Davíð
Oddssyni, hreinlega vegna aðdáunar viðkomandi upphengjara á
skapandi stjórnmálamanni, en einnig myndir af Ingibjörgu Sólrúnu.
Nú verðum við að fara að finna góðar myndir af Geir Haarde, hann
er jú aðalmaðurinn þessi árin“
Ungur maður með tvo plastpoka úttroðna af bókum gengur inn í
verslunina og býður til sölu. En Bragi segir honum að hann hafi tekið
20 kassa inn í búðina deginum áður og eigi von á 40 til viðbótar um
kvöldið. Maðurinn fer aftur en Bragi horfir hugsi yfir búðina. „Það er
verst hvað þjófahornið er lélegt á þessum stað. Mér hefur alltaf þótt
við hæfi að hafa sérstakt horn í búðinni sem kalla mætti „þjófahorn“.
Í þessum þjófahornum hef ég komið fyrir allskyns uppbyggilegum
ritum um trú og siðferði, sjálfshjálparbókum og ritum um annað líf.
En síðari árin hefur verið minna um stuldi úr þjófahornunum. Nú
hverfur stundum bók og bók úr glugganum en ekki er það mikið
umfram eðlilega sjálfsbjargarviðleitni. Þó hefur komið fyrir að mjög
dýrum og fágætum bókum hefur verið stolið.“
Þegar hópur af útlendingum gengur inn í búðina og spyr um
erlend rit um Íslendingasögurnar stingur Bragi upp á að ég kíki inn
í „bókaathvarf“ og spjalli við Ara Gísla. Því næst skiptir hann yfir í
ensku og leiðir hina erlendu viðskiptavini inn í eitt horn búðarinnar
og byrjar að sýna þeim rit um fornsögurnar.
Í bókaathvarfinu
„Bókaathvarfið“ er nokkrum hæðum ofar í húsinu og reynist
sambræðingur af skrifstofu verslunarinnar og bókalager. Í hillum
meðfram öllum veggjum bíða bækur sem virðast vandlega flokkaðar
því upp úr þeim standa númeraðir sneplar. Ari Gísli situr við
skrifborð í miðju herberginu og rýnir í tölvuskjá ásamt þrekvöxnum
manni á svipuðum aldri. „Þetta er sjálfur Eiríkur Ágúst Guðjónsson,“
segir Ari Gísli. „Hann er umsjónarmaður vefsíðunnar okkar sem fer
ört hægvaxandi.“
Eiríkur Ágúst heilsar en Ari Gísli tekur upp stóra bók af borðinu
og blaðar varlega í henni. „Ég keypti þessa á uppboði núna um
daginn í Svíþjóð þar sem ég var staddur til að kaupa Heimskringlu
frá 1650. En þessi bók er síðan 1517. Mér sýnist þetta vera
Mattheusarguðspjall en við erum að láta rannsaka hvað nákvæmlega
er á ferðinni.“
Hvernig er ástandið á fornbókamarkaðnum í dag?
„Hann virðist frekar í uppsveiflu,“ svarar Ari Gísli. „Það varð
niðursveifla í kringum 1980 en ég hef tekið eftir því að undanfarið
hafa íslensk raritet verið að hækka á uppboðunum hjá Bruun
Rasmussen í Kaupmannahöfn. Fræðilegur áhugi á íslensku og
norrænu virðist fara vaxandi. Enda er hvorutveggja kennt orðið í
háskólum um allan heim.“
Eru margir á Íslandi að safna þessum gömlu og dýru bókum?
„Það eru til alvöru safnarar á Íslandi en það er nú alveg pláss fyrir
fleiri,“ svarar Ari Gísli. „Algengast er að menn sérhæfi sig í einhverju
einu frekar en að vera endilega á höttunum eftir dýrum bókum.
Sumir safna eingöngu fyrstu útgáfum ljóðabóka, Eddutengdu efni,
rúnatengdu efni, ferðasögum eða jafnvel bókum sem eru tengdar
ákveðnum prenstöðum. Til dæmis því sem var prentað á Akureyri
fyrir 1900.“
Guðbrandsbiblíur
Ari Gísli segir að Guðbrandsbiblíur í upprunalegu Hólabandi séu
verðmætustu bækurnar sem fyrirtækið versli með. Enda séu aðeins
80 þesskonar biblíur til í heiminum og af þeim séu 50 á söfnum en
30 í einkaeigu. Hann bætir við að nýlega hafi hann haft milligöngu
um að koma seljanda og kaupanda Guðbrandsbiblíu saman. „Sú
bók fannst erlendis. Sá sem fann hana vissi að ég var að leita að
eintaki fyrir aðila hér heima og setti sig í samband við mig. Ég
hafði svo milligöngu um söluna. Þannig að það eru til safnarar hér
heima sem eiga flottan Guðbrand. Á sínum tíma var alltaf talað um
Guðbrandsbiblía væri andvirði 2ja herbergja íbúðar. Mér sýnist það
verð hafa uppfærst nokkuð rétt.“
„Þetta er líka merkilegasta bók sem hefur verið gefin út á Íslandi,“
skýtur Eiríkur Ágúst inn í. „Það má færa rök fyrir því að hefði hún
ekki verið prentuð töluðum við dönsku í dag.“
„Hvaða rök færirðu fyrir því?“ spyr Ari Gísli.
„Allar guðþjónustur hefðu farið fram á dönsku,“ svarar Eiríkur
Ágúst.
Ari Gísli hugsar sig um en brosir svo og segir: „Það eru gild
rök.“
Hvernig ákveðið þið hvað 3-400 ára gömul bók sem hugsanlega
er hvergi fáanleg annarsstaðar á að kosta?
feðgar
mér hefur alltaf þótt við hæfi að hafa sérstakt horn í búðinni sem kalla mætti „þjófahorn“.
Í þessum þjófahornum hef ég komið fyrir allskyns uppbyggilegum ritum um trú og siðferði,
sjálfshjálparbókum og ritum um annað líf.