Dagblaðið Vísir - DV - 13.05.2011, Blaðsíða 14

14 | Fréttir 13.–15. maí 2011 Helgarblað
n Kaupendur kepptu um íbúðar-
húsnæði í apríl n Miklu fleiri samn-
ingar en síðustu ár n Ný fasteigna-
lán Arion banka eru jákvætt skref
að mati hagfræðings
Nokkur dæmi eru um að í apríl hafi
kaupendur þurft að bítast um fast-
eignir og borgað jafnvel meira en
uppsett verð fyrir þær. Sumar fast-
eignir seldust á uppsettu verði eða
yfirverði aðeins nokkrum klukku-
stundum eftir að þær komu í sölu. Í
einu dæminu kom eign í Grafarvogi
í sölu um hádegisbil á þriðjudegi um
miðjan apríl. Aðeins örfáum klukku-
stundum síðar hafði borist bindandi
kauptilboð í fasteignina upp á upp-
sett verð. Fasteignasalan hafði ekki
einu sinni þurft að halda opið hús.
Eignin var svo seld í hádeginu dag-
inn eftir.
Í öðru tilfelli sem DV er kunnugt
um bárust fjölmörg kauptilboð í ný-
lega blokkaríbúð í Garðabæ þar sem
kaupendur voru tilbúnir að greiða
uppsett verð fyrir hana. Íbúðin var í
eigu Íslandsbanka og þegar í ljós kom
að mörg tilboð upp á uppsett verð
höfðu borist í íbúðina ákvað bankinn
að gefa áhugasömum kaupendum
tækifæri á að hækka tilboðið. Sá sem
bauð hæst í íbúðina mun hafa boðið
rúmlega 700 þúsund krónum hærra
en uppsett verð.
53% fleiri samningar
Þetta er gjörbreytt staða frá því sem
hefur verið síðustu misseri. Fast-
eignasalar eru vígreifir nú um stundir
og telja markaðinn loksins að glæðast
eftir að hafa verið frosinn frá því mán-
uðina fyrir hrunið árið 2008. Ingi-
björg Þórðardóttir, formaður Félags
fasteignasala, segir í samtali við DV
að miðað við umsetningu á markaði
og aukna eftirspurn sé markaðurinn
frekar að fara upp en niður. Ný fast-
eignalán Arion banka geri kaupend-
um kleift að festa kaup á dýrari eign-
um en hefur verið unnt að fjármagna
fram að þessu. „Það voru 108 samn-
ingar í síðustu viku, ætli þeir hafi ekki
verið 50 í mesta lagi á sama tíma í
fyrra,“ segir hún og bætir við að aukn-
ingin að sé um 80% í apríl miðað við
apríl í fyrra. Aðspurð segist hún ekki
geta spáð fyrir um þróunina næstu
misseri.
Fasteignasala tekur venjulega við
sér að einhverju leyti á vorin og ef
miðað er við síðustu fimm vikur sést
greinilega að kaupsamningar hafa
tekið kipp. Á fimm vikna tímabili sem
nær yfir vikur 14 til 18 á árinu var 437
kaupsamningum á fasteignum á höf-
uðborgarsvæðinu þinglýst. Á sama
fimm vikna tímabili í fyrra voru þeir
hins vegar 232. Þetta er aukning upp
á 53% á milli ára. Á sama tímabili árið
2009 voru þeir hins vegar aðeins 162.
Jafnvel þótt aukningin sé augljós hef-
ur fasteignamarkaðurinn ekki enn
náð að rétta það mikið úr kútnum að
hann sé orðinn eins og hann var á ár-
unum áður en síðasta þensluskeið
hófst. Þannig var 611 kaupsamning-
um þinglýst á þessu tímabili árið 2001
og 735 árið 2002.
Jákvætt skref
„Þetta er í sjálfu sér jákvætt og ég sé
þetta sem fyrstu merkin um að lána-
markaður á Íslandi sé að komast í eðli-
legt horf miðað við það sem þekkist í
öðrum löndum,“ segir Ásgeir Jónsson,
lektor í hagfræði við Háskóla Íslands,
spurður um ný fasteignalán Arion
banka, sem býður upp á verðtryggð
lán fyrir 60% af kaupverði fasteignar
með 4,3% vöxtum. Bankinn býður nú
einnig viðbótarfasteignalán upp í allt
að 80% af kaupvirði fasteigna, en þau
lán bera 5,4% fasta vexti til 25 ára.
„Það sem hefur verið að gerast eftir
hrun er að Seðlabankinn hefur lækk-
að vexti og það hefur að einhverju
leyti komið fram í lægri vöxtum á hin-
um almenna markaði. Vegna þess
hve Seðlabankinn hefur lækkað vexti
er mjög eðlilegt að það fari að koma
fram í útlánum til heimilanna. Þetta
er mjög jákvætt skref hjá þeim hvað
það varðar. Það eru hins vegar gerðar
meiri kröfur um eigið fé en hefur verið
og það er eðlilegt í ljósi þess sem hef-
ur gerst. Það er bara vonandi að lána-
markaðurinn komist aftur í eðlilegt
horf.“
Verðtryggingin ekki endilega
vandinn
Nýju fasteignalánin hjá Arion banka
eru sem fyrr segir verðtryggð. Telur
Ásgeir óhætt að mæla með því að taka
verðtryggð fasteignalán? „Vandræðin
á Íslandi eru ekki endilega verðtrygg-
ingin sjálf heldur verðbólgan sem hef-
ur verið til staðar. Verðtryggingin hef-
ur ýmsa kosti og ókosti. Hún var tekin
upp árið 1979 sem viðbrögð við þeirri
miklu verðbólgu sem var þá. Vanda-
málið er að ef taka ætti upp breytilega
nafnvexti þá er dálítið erfitt að eiga við
þá. Kosturinn við verðtrygginguna er
að greiðslubyrðin er tiltölulega stöð-
ug, en ókosturinn er að í verðbólgu
horfir fólk á lánin sína hækka og eig-
ið fé minnkar í húsunum. Nafnvext-
ir eru erfiðari að því leyti að skuldari
með nafnvexti sem fór í gegnum síð-
asta vaxtahækkunarferli hefði stað-
ið frammi fyrir því að greiðslubyrðin
hefði orðið alveg gríðarlega þung.“
Ásgeir segist sjálfur vera þeirrar
skoðunar að við eigum að komast út
úr verðtryggða kerfinu. Hins vegar
séu engar töfralausnir til og það sé
ekki endilega lausn að halda að það
sé hægt að afnema hana og allir geti í
kjölfarið fengið lán á betri kjörum.
Þeir sem eru að kaupa sína fyrstu
fasteign geta átt erfitt um vik þar sem
krafist er 20% eiginfjárframlags. Ás-
geir bendir hins vegar á að það sem
hafi komið fólki í vandræði fyrir hrun
hafi verið húsnæðiskaup með litlu
eigið fé. Hann vonast til þess að sjá
eðlilegan leigumarkað verða til hér á
landi.
„Bólan á Íslandi var miklu frek-
ar hlutabréfabóla en húsnæðisbóla.
Það er gríðarleg þörf fyrir húsnæði
á Íslandi. Það er gríðarlega mikið af
ungu fólki á landinu og það hefur ver-
ið bylgja í fæðingum síðustu ár. Það er
fullt af fólki sem býr í of litlu húsnæði
og þarf að stækka við sig. Leiguverð
hefur hækkað alveg gríðarlega. Það
er alveg eðlilegt að því fylgi hækkun á
fasteignaverði,“ segir Ásgeir.
Kapphlaup um húsnæði
Valgeir Örn Ragnarsson
blaðamaður skrifar valgeir@dv.is
2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011
Þinglýstir kaupsamningar
Þinglýstir kaupsamningar á húsnæði síðustu
10 ár á höfuðborgarsvæðinu á fimm vikna
tímabili í vikum 14 til 18. Tímabilið nær að
jafnaði yfir apríl og hluta maí.
Heimild: Data Market
61
1
73
5
69
3
73
5
10
0
6
74
8
99
5
32
0
16
2
23
2
43
7
Íslandsbanki
Lánshlutfall: 70% af virði eignar
Tegund: Verðtryggt húsnæðislán
Lengd láns: 25–40 ár
Vextir: Fastir 6,50%
Landsbankinn
Lánshlutfall: 70% af virði eignar
Tegund: Verðtryggt húsnæðislán
Lengd láns: 5–40 ár
Vextir: Breytilegir, eru nú 4,80%
Arion banki
Íbúðalán I
Lánshlutfall: 60% af virði eignar
Tegund: Verðtryggt húsnæðislán
Lengd láns: 25–40 ár
Vextir: Fastir 4,3%
Viðbótarlán
Lánshlutfall: 60–80%
Tegund: Verðtryggt húsnæðislán
Lengd láns: 5–25 ár
Vextir: 5,4%
Íbúðalánasjóður
Lándshlutfall: 80%
Tegund: Verðtryggt húsnæðislán
Hámarkslán: 20 milljónir
Lengd láns: 5–40 ár
Vextir: 4,40% með uppgreiðsluákvæði,
4,90% án uppgreiðsluákvæðis.
Fasteignalán í boði
„Það voru 108
samningar í síð-
ustu viku, ætli þeir hafi
ekki verið 50 í mesta lagi
á sama tíma í fyrra.
Fasteignir Fleiri fasteignir seldust síðustu fimm vikur á höfuð-
borgarsvæðinu en á sama tímabili síðustu þrjú ár. Enn er þó langt
í land með að markaðurinn verði eins og hann var árin áður.
Bensínverð hefur áhrif
Ásgeir Jónsson segir að bensínverðshækkanir geti haft
gríðarlega mikil áhrif á fasteignaverð innan höfuð-
borgarsvæðisins. „Ef fólk kaupir fasteign þá veltir það
fyrir sér hvort það vill búa miðsvæðis og borga hærri
leigu eða kaupverð. Hinn kosturinn er að búa utar og
þurfa að keyra meira. Í sjálfu sér hefur ekki verið byggt
sérstaklega mikið miðsvæðis. Það var aðallega byggt
á ystu mörkum borgarinnar á síðasta þensluskeiði. Við
gætum farið að sjá fasteignaverð í hverfunum hreyfast
mjög misjafnlega. Sum hverfi gætu ekki hækkað neitt
en önnur byrjað að hækka. Ég held að við sjáum mið-
svæði Reykjavíkur hækka meira.“