Morgunblaðið - 31.05.2017, Qupperneq 14

14 DAGLEGT LÍF
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 31. MAÍ 2017
Valgerður Þ. Jónsdóttir
vjon@mbl.is
Fyrir rúmum aldarfjórðungitefldi kanadískirithöfundurinn DouglasCoupland X-kynslóðinni
fram á sjónarsviðið í fyrstu skáld-
sögu sinni, Generation X: Tales for
an Accelerated Culture. Nafnið vísar
til kynslóðarinnar
sem náði fullorð-
insaldri seint á ní-
unda áratugnum
og er bókin talin
hafa haft mikil
áhrif á þann hóp
fólks. Sagan
fjallar um metn-
aðarlaus en kald-
rifjuð ungmenni
sem sáu lítinn til-
gang með lífinu,
hlustuðu og dönsuðu við reiftónlist í
stórum og hráum húsakynnum,
höfðu annað gildismat en eldri kyn-
slóðirnar og neyttu gjarnan alsælu.
En enginn er ungur að eilífu og
X-kynslóðin er nú komin á fimmtugs-
og sextugsaldur. Eldri borgarar, eða
svo gott sem, næsta kynslóð á eftir
svokallaðri „baby boomers“-kynslóð
eftirstríðsáranna.
Ekki hefur farið mikið fyrir X-
kynslóðinni í umræðunni undanfarið,
enda var hún kannski óræð og
óþekkt stærð sem lítið taldist hafa
fram að færa, sinnulaus um umhverfi
sitt, heimsmálin og annað slíkt.
Nokkrum árum eftir útkomu bókar
Couplands lýsti bandaríska tímaritið
Rolling Stone menningu X-
kynslóðarinnar sem ruslakistu;
ófrumlegu samsulli af tónlist, list og
tísku áranna á undan.
Mitt á milli
Hvernig svo sem X-kynslóðin er
skilgreind er hún um margt ólík fyrr-
nefndri „baby boomers“-kynslóð,
sem ung þótti býsna uppreisnar-
gjörn, og aldamótakynslóðinni sem
er með alla þræði í hendi sér þegar
tæknin er annars vegar. Og allir vita
að tæknin er framtíðin.
Tiffanie Darke kemur X-kyn-
slóðinni, sem stundum er nefnd
týnda kynslóðin, svolítið til varnar í
nýútkominni bók sinni, Now We Are
40; Whatever Happened to Genera-
tion X? Í viðtali í vefútgáfu BBC
sagði hún að auglýsingabransinn
væri gjörsamlega gagntekinn af
„baby boomers“-kynslóðinni annars
vegar og aldamótakynslóðinni hins
vegar. Sem fjölmiðlamanneskja
kvaðst hún þekkja vel til þar á bæ og
X-kynslóðin væri tvímælalaust höfð
út undan.
Darke telur sig af þessari kyn-
slóð og eins og var dæmigert fyrir X-
kynslóðina vann hún láglaunastarf á
pítsustað á árunum áður og safnaði
fyrir ferðalagi um Indland. Hún seg-
ir að X-kynslóðinni hafi þótt „glásaf-
peningum“-menningin hallærisleg
og frekar lagst í ferðalög til að víkka
sjóndeildarhringinn, tekið skapandi
störf fram yfir „uppaleg“, búið til
reiftónlist og sumir hafi neytt alsælu
eins og fyrr segir. Samkvæmt Darke
virðist X-kynslóðin því hafa haft
ákveðin viðmið og ekki verið alls
varnað.
Sjálf lifði hún og hrærðist í
heimi reiftónlistarinnar, m.a. var hún
á illræmdu helgarreifi í
Worcester-skíri sem lögreglan leysti
upp. „Þetta var svöl, uppreisn-
argjörn menning byggð á frjáls-
legum hugsunarhætti í anda jafn-
réttis,“ segir Darke og bendir á að á
þessum tíma, fyrir daga stafrænu
byltingarinnar, hafi fólk raunveru-
lega þurft að vera á staðnum til að
upplifa andrúmsloftið.
Hluti af kerfinu
Í viðtalinu fer Darke um víðan
völl, t.d. fullyrðir hún að aldamóta-
kynslóðin sé í hrikalegri tilvistar-
kreppu og „baby boomers“-
kynslóðin, sem alla sína ævi hafi ver-
ið í sama örugga starfinu, lifi nú á
vænum eftirlaunum og hafi nægan
tíma. Hún er þeirrar skoðunar að X-
kynslóðin eigi að leggja sitt af mörk-
um til að tengja aldamótakynslóðina
og „baby boomers“, sérstaklega í
ljósi þess að X-kynslóðin sé ekki
lengur andsnúin hinum ráðandi öfl-
um; kerfinu öðru nafni, heldur sé
hluti af þeim. Skilaboð hennar eru að
X-kynslóðin eigi að stuðla að
umburðarlyndi. „Við verðum að
muna eftir því sem var mikilvægt áð-
ur en heimurinn varð stafrænn og
snjallsímamenningin hóf innreið
sína. Sjálf er ég eins sek og næsta
manneskja, símarnir eru í senn
heillandi og ávanabindandi, en það er
nauðsynlegt að líta upp.“
BBC segir úttekt Darke á sögu
X-kynslóðarinnar sannfærandi og
setta fram af ástríðu.
Heimssýn höfundarins
Douglas Coupland er 55 ára og
því með þeim elstu sem teljast geta
til kynslóðarinnar sem hann kynnti
til sögunnar á sínum tíma. Í nýlegu
smásagnasafni sínu, Bit Rot, skrifar
hann: „Þótt ég sakni stundum heil-
ans sem ég hafði fyrir daga inter-
netsins vildi ég sannarlega ekki
hverfa aftur til þeirra tíma.“ Og þeg-
ar BBC spurði hvort hann saknaði
raunverulega einskis sagðist hann
einfaldlega ekki muna það. „Stund-
um get ég blekkt heilann með því að
lesa bók og þannig talið mér trú um
að ég lifi á 20. öldinni, en um leið og
ég hætti að lesa er ég kominn aftur í
nútímann,“ sagði hann. Rithöfundur-
inn hljómar óneitanlega svolítið kald-
rifjaður að meintum hætti X-
kynslóðarinnar, eða a.m.k. eins og
hún vildi vera þegar hún var og hét.
Hvað varð um X-kynslóðina?
Enginn er ungur að eilífu og X-kynslóðin er nú komin
á fimmtugs- og sextugsaldur. Tímaritið Rolling Stone
lýsti menningu þessarar kynslóðar á sínum tíma sem
ruslakistu; ófrumlegu samsulli af tónlist, list og tísku
áranna á undan. Rithöfundurinn Tiffanie Darke kem-
ur kynslóð sinni til varnar í nýútkominni bók sinni,
Now We Are 40; Whatever Happened to Generation X?
Lífsstíllinn Kvikmyndin Reality Bites frá 1994 þykir fanga lífsstíl
X-kynslóðarinnar. F.v. Ben Stiller, Winona Ryder og Ethan Hawke.
Douglas
Coupland
VatnagarðarAtvinnuhúsnæði
Vínlandsleið 14, 113 Reykjavík
Mjög gott 1.593 fm atvinnuhúsnæði á þessum vinsæla
stað við Sundahöfn. Eignin stendur á 3.133 fm lóð með
góðu útiplássi. Eignin skiptist í iðnaðarbil, skrifstofuaðstöður
sem og verslunarfronta. Hægt að skipta eigninni upp í
nokkur rými. Góð aðkoma. Eignin er mikið endurnýjuð
og í góðu ástandi.
Frekari upplysingar á www.lögheimili.is
eða í síma 530 9000
lögheimili.is
s. 530 9000