Morgunblaðið - 31.05.2017, Blaðsíða 20

20
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 31. MAÍ 2017
Funahöfði 1 | 110 Reykjavík | Sími 567 4840 | www.bilo.is | bilo@bilo.is
ALDE hitabúnaður, gólfhiti, aukin burðargeta
(max 2000kg), 12V kerfi, TFT stjórnskjár, sjónvarps-
armur. Thulemarkísa (4x2,5m). Raðnúmer 256198
KOMDUOG SJÁÐU!
BY 560 CFE PREMIUM
Glæsilegt nýtt hjólhýsi
af flottustu gerð!
Besta verðið!
5.490.000
Biðsalur eftir betra lífi
auk þess sem sex ára gömul systur-
dóttir móðurinnar er einnig í þeirra
umsjá.
„Öll fjölskyldan er í raun á skóla-
aldri í okkar huga,“ segir Michai-
lidou. Hún segir að því sé stundum
þannig farið að foreldrar unglings-
stúlkna telji að betra sé að gefa
dætur sínar í hjónabönd en að þær
eigi á hættu að verða fyrir kynferð-
islegu ofbeldi eða öðru á flóttanum.
„En þetta eru bara börn,“ bætir hún
við.
Búðir og skýli fyrir flóttafólk á
Lesbos eiga aðeins að vera tíma-
bundin úrræði en vegna skorts á úr-
ræðum á meginlandinu er flóttafólk-
ið á Lesbos í 7-15 mánuði. Þær
Michailidou og Kitidi segja að í
mörgum tilvikum sé mjög erfitt fyr-
ir börn sem fullorðna að aðlagast
aðstæðum á Lesbos, þar sem þau
vita að þetta er aðeins tímabundið
úrræði.
„Þau velta fyrir sér hvers vegna
þau séu yfir höfuð að leggja þetta á
sig, þar sem úrræðið er aðeins tíma-
bundið. Náminu hér lýkur kannski
jafn skyndilega og það hófst. En
ekkert bendir til þess að biðtíminn
sé að styttast og því er allt útlit fyrir
að þau muni búa við þessar að-
stæður áfram,“ segir Michailidou.
Antonios Zeimpekis, fram-
kvæmdastjóri mannúðarsamtak-
anna Iliahtida (NGO), sem reka átta
heimili fyrir börn og fjölskyldur á
flótta á Lesbos, segir að miðað sé
við að ekki séu fleiri en sextán börn
á flótta á hverju heimili sem Ilia-
htida rekur og þá séu starfsmenn-
irnir 14 talsins, en þeir vinna á þrí-
skiptum vöktum allan sólarhringinn.
Reynt er að koma börnum á svip-
uðum aldri fyrir á sama stað og eins
er horft til þess hvaðan þau koma.
Ekki bara til þess að einfalda túlka-
þjónustu heldur til þess að tryggja
að ólíkum hópum sé ekki att saman.
Börnin og unglingarnir komi nefni-
lega víða að þrátt fyrir að flest
þeirra séu frá Sýrlandi, Pakistan,
Írak og Afganistan.
Iliahtida nýtur stuðnings frá
Flóttamannaaðstoð Sameinuðu
þjóðanna (UNHCR) og Barnahjálp
Sameinuðu þjóðanna (UNICEF), en
eitt af heimilunum átta er rekið í
nafni UNICEF.
Þrátt fyrir að íbúar Lesbos hafi
almennt tekið flóttafólkinu sem
þangað hefur komið vel er það ekki
algilt og segir Zeimpekis að til þess
að tryggja bætt samskipti við
heimamenn séu flestir starfsmenn
Iliahtida frá Lesbos, en mikið at-
vinnuleysi er meðal kennara og
þeirra sem vinna við umönnun á eyj-
unni, líkt og alls staðar í Grikklandi.
Á vegum samtakana er rekin
þrenns konar starfsemi, en alls er
rými fyrir 155 börn og unglinga á
aldrinum 11 til 18 ára hjá Iliahtida á
Lesbos.
Í öðrum úrræðum á vegum Ilia-
htida á Lesbos er rými fyrir 400
manns; bæði einstaklinga á aldr-
inum 18 til 23 ára og síðan fjöl-
skyldur. Þegar blaðamaður
Morgunblaðsins ræddi við Zeimpek-
is fyrr í mánuðinum var fullt út að
dyrum í hverju athvarfi en unnið er
að því að fjölga rýmum í 600 á
næstu mánuðum.
„Með því að ráða fólk til starfa
hjá okkur sem býr hér á Lesbos
sýnum við stuðning við samfélagið
hér. Það er mikilvægt þegar at-
vinnuástandið er jafn slæmt og ver-
ið hefur undanfarin ár vegna efna-
hagskreppunnar. Í öðru lagi búa
flestir skjólstæðingar okkar í íbúð-
um sem stóðu auðar. Með því að
leigja þær sköpum við eigendum
þeirra tekjur. Í þriðja lagi kaupum
við nánast allt sem við þurfum hér á
Lesbos. Þetta er mjög mikilvægt og
jákvætt fyrir alla, held ég,“ segir
Zeimpekis, en hann hefur búið á
Lesbos frá árinu 2002.
Annað sem hann segir mikilvægt
varðandi samskipti flóttafólks, sem
hefur margt verið mun lengur á
Lesbos en það ætlaði, og heima-
manna er að fjölskyldur búa í íbúð-
um úti um allt.
„Við leigjum ekki heilu fjölbýlis-
húsin eins og við vitum að er gert
sums staðar. Með því komum við í
veg fyrir að þau verði auðveld skot-
mörk rasista. Þetta eykur líka lík-
urnar á að flóttafólkið kynnist ná-
grönnum og dregur úr líkum á
hatri. Því hatur byggir yfirleitt á fá-
fræði. Þú óttast það sem þú þekkir
ekki en um leið og þú kynnist fólki
hverfur hræðslan,“ segir Zeimpekis.
Hann segir að fólk eigi ekki að
láta reiði sína, til að mynda vegna
efnahagsástandsins, bitna á flótta-
fólki heldur miklu frekar á stjórn-
völdum, sem ekki hafi alltaf staðið
vörð um hagsmuni þjóðarinnar.
Að sögn Zeimpekis reyna sam-
tökin að auka samskipti á milli
flóttafólks og heimamanna.
„Flestir þeirra sem eru á flótta
eru fórnarlömb stríðs og það er mik-
ilvægt að fólk hér geri sér grein fyr-
ir því. Þetta eru ekki glæpamenn
heldur fólk sem hefur gengið í gegn-
um hörmungar og þarf á stuðningi
að halda.“
Alls starfa 190 manns hjá Ilia-
htida á Lesbos og um 300 í Norður-
Grikklandi, þar sem samtökin reka
nokkur heimili fyrir flóttafólk.
Stór hluti þeirra flóttamanna sem
búa á heimilum sem Iliahtida rekur
eru ungir karlar. Margir þeirra
segjast vera yngri en átján ára þeg-
ar þeir koma til Lesbos og skrá sig
inn í landið þrátt fyrir að vera eldri.
Einfaldlega vegna þess að þá telji
þeir líklegra að fá hjálp og heimild
til þess að setjast að í Evrópu.
Zeimpekis segir að þeir séu sjaldan
sendir í aldursgreiningu, svo sem á
tönnum líkt og gert er víða, enda
tímafrekt og kostnaðarsamt og sam-
tökin vilji frekar nýta peningana í
að styðja við bakið á flóttafólki.
Einfaldlega mannvonska
„Þeir þurfa líka á hjálp að halda
hvort heldur sem þeir eru 16 ára
eða 18 ára. Við reynum að hýsa ald-
urshópinn 18-23 ára saman og kenn-
um þeim að standa á eigin fótum. Til
að mynda að elda, þrífa og þvo
þvott. Aftur á móti er sorglegt að
hugsa til þess að þar sem kunnátta
þeirra í grísku og mjög oft ensku er
afar takmörkuð eiga þeir litla mögu-
leika í grísku samfélagi. Því það er
nánast vonlaust að fá vinnu ef fólk
talar hvorki grísku né ensku. Að
minnsta kosti vinnu sem krefst þess
að fólk tjái sig. Á sama tíma er sleg-
ist um hvert starf sem losnar, þann-
ig að staða þeirra er oft slæm og
veldur þeim vonbrigðum. En við
getum ekki hent fólki út á gaddinn
þegar það verður 18 ára. Það er ein-
faldlega mannvonska,“ segir Zeim-
pekis og bætir við að sjálfsbjarg-
arviðleitnin hafi komið fólkinu til
Evrópu og það beri að meta.
„Á sama tíma verðum við að koma
fram við þá sem karlmenn en ekki
drengi. Það er heimskulegt að
ímynda sér að ungir menn, sem hafa
kannski þurft að bjarga sér í fimm
ár, fari eftir reglum eins og að fara
að sofa fyrir klukkan 22 á kvöldin.“
Flestir þeirra flóttamanna sem
koma til Evrópu koma til Ítalíu og
Grikklands. Yfir 60 þúsund flótta-
menn eru í Grikklandi um þessar
mundir og frá áramótum hafa yfir
1.500 manns drukknað á flóttanum,
flestir á sjóleiðinni milli Ítalíu og
Líbíu.
Þrátt fyrir tilmæli Evrópusam-
bandsins um að ríki ESB deili
ábyrgðinni á komu flóttafólks er enn
verið að senda flóttafólk sem hefur
komist lengra inn í Evrópu aftur til
þessara tveggja ríkja á grundvelli
Dyflinnarreglugerðarinnar. Við-
mælendur Morgunblaðsins eru sam-
mála um að erfitt sé að sjá önnur
ríki líta undan og láta Grikki og Ítali
bera ábyrgðina vegna legu sinnar.
börn eru á
flótta í
Grikklandi um þessar mundir. Af
þeim eru um það bil 2.000 ein á
flóttanum.Af þeim börnum sem
eru á flótta en bíða í Grikklandi
njóta 2.500 einhverrar
formlegrar skólagöngu.
börn voru
send til
annarra ríkja á tímabilinu 4.
nóvember 2016 til 31. mars
2017. Þar á meðal voru 245
börn sem annað hvort voru ein
á flóttanum eða höfðu orðið
viðskila við fjölskyldur sínar.
börn sem voru á flótta
með öðrum voru send
til Tyrklands á grundvelli
samkomulags ESB og Tyrkja
frá því í mars í fyrra þar til í lok
mars í ár.
20.300
Börn á flótta í Grikklandi
Lykiltölur frá 31.mars 2017
4.865 59
Finnland
Spánn
Holland
Lúxemborg
Noregur
Belgía
Írland
Sviss
Þýskaland
Portúgal
Fjöldi barna sem hafa verið flutt til
annarra landa
Flóttamenn sendir til annarra ríkja
frá Grikklandi
107
26
26
21
20
16
14
9
4
2
1
1
1
4
2
1
8
Börn
4.865
Fullorðnir
6.420
Flutt til annarra landa
Unnið að flutningi
3.000
2.500
2.000
1.500
1.000
500
0
1.200
1.000
800
600
400
200
0
Hælisumsóknir barna janúar 2016 – mars 2017
Fjöldi barna sem komu til Grikklands sjóleiðina apríl 2016 til mars 2017
jan. ‘16 feb. mars apríl maí júní júlí ágúst sep. okt. nóv. des. jan. feb. mars ‘17
Börn sem eru í fylgd með fullorðnum
Börn sem eru ein á flótta
Heildarfjöldi barna
Börn ein á ferð
apríl ‘16 maí júní júlí ágúst sep. okt. nóv. des. jan. feb. mars ‘17
þeirra barna
sem komu
sjóleiðina á þessu tímabili
eru ein á flótta.
17%
H
ei
m
ild
:U
N
IC
EF