Morgunblaðið - 03.06.2017, Page 13

hræðilega í breyttum heimi eftir-
stríðsáranna. Þetta þótti merki þess að
Íslendingar væru ekki með á nótunum
um það sem var að gerast í stíl, stefnum
og straumum,“ segir Marín Guðrún og
bætir við að mikið óþol hafi myndast
gagnvart Guðrúnu og öðrum vinsælum
kvenrithöfundum sem komu fram á
sjónarsviðið á þessum tíma.
Í rannsóknum sínum hefur hún
komist að raun um að þeir sem lásu
Laxness, sökktu sér líka niður í bækur
Guðrúnar frá Lundi. „Sumir vildu bara
ekki viðurkenna það, ekki frekar en
kannski núna að fólk þykist ekki horfa
á ameríska sápuþætti í sjónvarpinu –
eða fara í Costco,“ segir hún hlæjandi,
en tekur fram að vitaskuld eigi bækur
Guðrúnar ekkert skylt við fyrrnefnd
fyrirbæri. Viðbrögðin séu bara svolítið
af sama meiði.
„Gríðarlegt valdaójafnvægi var
í umræðunni. Annars vegar voru
raddsterkir fræðimenn sem fundu
bókum hennar flest til foráttu, og
hins vegar þeir sem elskuðu þær og
dáðu, en höfðu enga rödd, engan vett-
vang til að tjá skoðanir sínar líkt og til
dæmis núna á samfélagsmiðlum og
kommentakerfum. Sýningunni er
ætlað að spegla umræðuna eins og
hún raunverulega var, þar á meðal
„kellingabókaumræðuna“, og eins og
hún hefur þróast frá aldamótum, þeg-
ar farið var að meta Guðrúnu frá
Lundi og verk hennar að verð-
leikum.“
Ný Guðrúnar-bylgja
Þótt bækur Guðrúnar hafi ekki
fundið sér stað í bókahillum stássstof-
anna á öllum heimilum, áttu þær sinn
stað í hjarta þorra landsmanna.
„Þökk sé Dagnýju Kristjánsdóttur,
Helgu Kress og fleiri fræðikonum,
sem haldið hafa kvennabókmenntum
á lofti, fékk Guðrún uppreisn æru í
bókmenntalegu tilliti. Ný Guðrúnar-
bylgja gekk í garð. Hún var tekin fyr-
ir í áföngum í ástarsögum og kvenna-
bókmenntum í Háskóla Íslands,
skrifaðar um hana lærðar BA- og
MA-ritgerðir og bækur hennar end-
urútgefnar. Árið 2006 fékk hún í
fyrsta skipti inni í Íslensku bók-
menntasögunni, heilan kafla upp á
sex blaðsíður,“ segir Marín Guðrún.
Sjálf hefur hún lagt sitt af mörkum,
til dæmis þegar þau Guðjón Ragnar
Jónasson og heimamenn í Fljótunum
stóðu fyrir tveimur málþingum um
skáldkonuna í Ketilási árin 2010 og
2011. „Ferðir Kristínar eru líka mjög
skemmtilegar og þar er á ferðinni
sannkölluð menningartengd ferða-
þjónusta í Skagafirði.“
Marín Guðrún er þeirrar skoð-
unar að bækur Guðrúnar frá Lundi
séu vel skrifaðar og uppbyggðar, þótt
stíllinn sé ekki lærður. „Hún skrifar
mikið í talmálsstíl, samtöl þar sem
hún beitir hvorki sérstökum stíl-
brögðum né orðskrúði. Persónusköp-
unin er frábær og hún kunni að segja
sögur, oft miklar örlagasögur, sem að
mínu mati eru ekki ólíkar hinum
stóru, epísku skáldsögum Selmu
Lagerlöf. Persónur Guðrúnar lifna
við í augum lesandans. Þær eru
margar hverjar miklir gallagripir og
mannlegur breyskleiki í forgrunni,“
segir Marín Guðrún um sögur met-
söluhöfundar í áratugi, sem þótti at-
hyglin einfaldlega óþægileg og vildi
helst fá að vera í friði. Feimnin fór
aldrei af henni að sögn langömmu-
barnsins og hún taldi sig aldrei til
hóps íslenskra rithöfunda.
Ung að árum F.v. Guðrún (sú lægri á myndinni) ásamt systur sinni Magneu sem var elst í systkinahópnum, Guðrún
árið 1908, lengst til hægri eru Guðrún og Bjarnveig vinkona hennar sem var frá Hnífsdal.
Hættulegir keppinautar „Af karlkyns rithöfundum eru það helzt Laxness
og Hagalín sem dálítilla vinsælda virðast njóta, en þó hvergi nærri svo að
þeir séu „kerlingunum“ hættulegir keppinautar. Og smærri spámenn vorir
og atómskáld komast vitaskuld ekki á útlánsblað í neinu almennilegu bóka-
safni,“ sagði í Speglinum 1966. Í ljós hafði komið að í útlánum á bókasöfnum
hafði Guðrún slegið öll áður þekkt met, en Ingibjargirnar, Sigurðardóttir
og Jónsdóttir, væru að verðleikum mikið lesnar.
Fjaðurpenni
Guðrún skrifaði ung
með fjaðurpenna en sögur sín-
ar með blýanti í stílabækur.
DAGLEGT LÍF 13
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 3. JÚNÍ 2017
Áhugasamir um töfrabrögð ættu
ekki að láta sýningar Shin Lim, eins
þekktasta töframanns heims, fram
hjá sér fara. Hann er hér á ferðinni
til 12. júní og kemur víða við. Lim
hreifst af landi og þjóð þegar hann
sá tónlistarmyndband með Justin
Bieber sem tekið var hér á landi ár-
ið 2015. Sama ár var Lim krýndur
heimsmeistari á heimsmeistara-
mótinu í töfrabrögðum. Haft var
eftir honum að hann ætlaði að
„galdra Íslendinga upp úr skónum“
og bjó hann til sérstakan spilagald-
ur sem hann tileinkar Íslandsferð
sinni.
Shin Lim hefur unnið sér eitt og
annað til frægðar, til dæmis var
hann einn af fáum sem náðu að
plata tvo frægustu töframenn
heims þegar hann kom fram í sjón-
varpsþættinum Penn and Teller
Fool us. Milljónir manna víða um
heim horfa á Youtube-myndbönd
Shin Lim.
Ótrúleg töfrabrögð og magnaðar
sjónhverfingar, segja áhorfendur,
sem séð hafa Lim leika listir sínar á sýningum sem hann hefur þegar haldið á
Íslandi. Hann leyfir áhorfendum að taka virkan þátt í sýningunum og velur oft
áhorfendur úr sal til að aðstoða sig í töfrabrögðunum. Með honum á sýning-
unum eru þrír af færustu töframönnum landsins. Einar Mikael Sverrisson
töframaður hafði forgöngu um að fá Lim hingað til lands.
Heimsmeistari í töfrabrögðum árið 2015 á ferðinni
Töframaður Shin Lim leikur listir sínar.
Galdrar landann upp úr skónum
Selfoss: Fjölbrautaskóli Suðurlands, kl. 14.30, í dag, laugardaginn 3. júní.
Hvolsvöllur: Hvoll, kl. 19.30, í dag, laugardaginn 3 júní.
Vík: Leikskálar, kl. 19.30, á morgun, sunnudaginn 4 júní.
Keflavík: Andrews Theater, kl. 19.30, laugardaginn 10 júní.
Akureyri: Hof, kl. 19.30, sunnudaginn 11. júní.
Guðrún Baldvina Árnadóttir (1887 - 1975),
Guðrún frá Lundi, var einn vinsælasti og af-
kastamesti skáldsagnahöfundur þjóðarinnar
og metsöluhöfundur í tvo áratugi. Hún fæddist
á Lundi í Stíflu í Fljótum í Skagafirði, þar sem
hún ólst upp til 11 ára aldurs. Árið 1910 giftist
hún Jóni Þorfinnssyni, þau eignuðust þrjú
börn og bjuggu á Ytra-Mallandi á Skaga þar til
þau fluttust til Sauðárkróks 1940.
Dalalíf, fyrsta bindi af fimm, kom út 1946
þegar Guðrún var 59 ára. Eftir það sendi hún
frá sér eina bók á ári til ársins 1973, nema árið
1969. Hún skrifaði samtals 26 bækur, sótti
efnivið sinn í sveitalífið og lætur flestar sög-
urnar gerast upp úr aldamótunum 1900.
Sveitalífið upp úr
aldamótunum 1900
GUÐRÚN FRÁ LUNDI
Kona á skjön - Sýning um ævi og
störf Guðrúnar frá Lundi, verður
opnuð kl. 14 í dag, 3. júní, að Að-
algötu 2 á Sauðárkróki. Opið verð-
ur alla daga frá kl. 13-17 í júní og
júlí. Aðgangur er ókeypis og heitt á
könnunni.
„Hann var gagnfræðingur,
laglegur tilhaldspiltur og lét
talsvert mikið á því bera að
hann væri yfir aðra hafinn.
Hafði gaman af að láta út-
lend orð fjúka yfir þetta
óupplýsta útkjálkafólk“
Utan frá sjó