Morgunblaðið - 03.06.2017, Page 14

14 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 3. JÚNÍ 2017
alvöru grillaður kjúklingur
Grensásvegi 5 I Reykjavík I Sími 588 8585
Opið alla daga kl. 11-22
22. NÓVEMBER – 5. DESEMBER
VESTUR-KARÍBAHAF
Fjölbreytt og lífleg sigling fyrir alla fjölskylduna.
Fararstjóri er Sr. Hjálmar Jónsson.
FRÁ 249.900 KR.
Verð á mann m.v. 2 fullorðna í klefa.
Erna Ýr Öldudóttir
ernayr@mbl.is
Nauðsynlegt að reyna að komast að
því hvar fólk býr svokallaðri óleyfis-
búsetu, en með því er átt við búsetu í
húsnæði sem er skipulagt undir at-
vinnustarfsemi. Þetta segir Bjarni
Kjartansson, sviðsstjóri forvarna hjá
Slökkviliðinu á höfuðborgarsvæðinu.
Hann segir að skortur á upplýsingum
um fjölda og staðsetningu íbúa í hús-
næði geti torveld-
að björgunarstörf,
t.d. í eldsvoða, en
hins vegar sé erf-
itt að sinna örygg-
is- og brunavörn-
um í þágu íbúa
sem búa í atvinnu-
húsnæði ef ekki er
vitað að búið sé í
því. Óleyfisbúseta
sé annars vegar í
húsnæði þar sem
að lögheimilisskráning sé möguleg,
en hinsvegar þar sem hún sé ekki
möguleg.
Almennt er ekki hægt að skrá sig
með lögheimili á svæði sem er ekki
skilgreint til íbúðar, með undantekn-
ingum þó. „Sumt atvinnuhúsnæði
hefur t.d. einhvern tímann verið
byggt með leyfi fyrir húsvarðaríbúð
og þar er lögheimilisskráning mögu-
leg þó svo að svæðið sé skilgreint sem
atvinnu- eða iðnaðarsvæði í skipulagi
sveitarfélagsins,“ heldur Bjarni
áfram.
Niðurstaða könnunar afhent
Tölur sem stjórn Slökkviliðsins á
höfuðborgarsvæðinu fékk afhentar af
slökkviliðsstjóra á stjórnarfundi í
gærmorgun gefa vísbendingar um að
óleyfisbúseta sé að aukast á höfuð-
borgarsvæðinu að Seltjarnarnesi
undanskildu. Lauslega áætlað búi á
fjórða þúsund manns óleyfisbúsetu á
höfuðborgarsvæðinu skv. þeim.
„Nýrri tölurnar eru ekki endanlega
staðfestar en gefa sterkar vísbend-
ingar og það ber að horfa á það þann-
ig“ segir Bjarni. Könnun á óleyfis-
búsetu hófst eftir að ákveðið var á
stjórnarfundi SHS í janúar sl. að
óleyfisíbúðir í atvinnuhúsnæði á
starfssvæði SHS yrðu kortlagðar og
var slökkviliðsstjóra falið það verk-
efni, en það var framkvæmt í sam-
vinnu við sveitarfélögin. Kannanir
sem þessar ná aftur til ársins 2003 en
síðast voru gerðar ítarlegar skrán-
ingar með eldvarnaskoðun árið 2008.
Farið var yfir upplýsingar frá sveit-
arfélögunum þar sem grunur lék á
óleyfisbúsetu og skráningar hjá SHS
og líka lögheimilisskráningar og
skráningar á Já.is á svæðum og í hús-
næði sem er skilgreint til annars en
búsetu. Vettvangskannanir voru
gerðar með því að fara á atvinnu-
svæði og ganga götur í leit að vís-
bendingum eins og ljósi eða „heim-
ilislegum gluggum“ á kvöldin, óhirtu
sorpi o.s.frv. Þessar kannanir verði
aldrei jafnáreiðanlegar og þegar gerð
er eldvarnaskoðun, en upplýsing-
arnar gefi þó ályktunarbærar vís-
bendingar.Yfirlit yfir vitneskju um
óleyfisbúsetu sé svo lagt fyrir borgar-
og bæjarstjóra sveitarfélaganna.
Vinna á grundvelli upplýsinganna
haldi áfram og ákvörðunar um fram-
haldið sé að vænta í haust.
Lögin þarfnist skoðunar
Bjarni talar um að skráningar
skorti til að aðstoða björgunaraðila
við kortlagingu búsetu í byggingum
og vísar þar til laga um lögheimili og
laga um þjóðskrá sem þarfnist e.t.v.
endurskoðunar m.t.t. opinberrar
skráningar fólks á heimili sínu.
Verst finnst Bjarna þó að heimildir í
lögum, til að þvinga eigendur hús-
næðis til að fara að tilmælum um
endurbætur í þágu aukins öryggis
íbúanna, séu ekki nægilega skýrar
og vísar til laga um brunavarnir, en
ákvörðun um kæru til lögreglu í
þeim lögum sé ekki talin nógu traust
til sakfellingar og hafi það því lítinn
fælingarmátt. Flestir eigendur hús-
næðis bregðist hratt og vel við til-
mælum um endurbætur, en þó séu
til „leiguhákarlar“ sem sinna þeim
illa og sýni jafnvel „einbeittan brota-
vilja“ og dæmi sé um að þeir taki
niður upplýsingar sem að eldvarn-
areftirlitið setji upp íbúunum til upp-
lýsingar. Það geti endað með því að
nauðsynlegt sé að loka húsnæðinu
sem hafi þær afleiðingar að íbúarnir
missi heimili sín.
Gildi lögheimilsskráningar
Takmarkanir á því hvar skrá megi
lögheimili geta haft ýmsar afleið-
ingar fyrir fólk fyrir utan að hafa
áhrif á öryggi. Þeir sem ekki geta
skráð lögheimili sitt á heimili sínu
geta orðið af þjónustu eins og sorp-
hirðu, skólaakstri, grunnskóla fyrir
börnin og jafnvel réttindum til fé-
lagslegrar aðstoðar í kerfinu.
Óleyfisbúseta á höfuðborgarsvæðinu
 Áætlað að hátt í 4.000 manns búi í atvinnuhúsnæði á höfuðborgarsvæðinu  Spurning um öryggi
íbúanna  Ástandið kannað að frumkvæði stjórnar Slökkviliðsins á höfuðborgarsvæðinu
Óleyfisbúseta á höfuðborgarsvæðinu
Heimild: Slökkvilið höfuðborgarsvæðisins
Fjöldi staða með óleyfisbúsetu Mögulegur
fjöldi íbúa 20172008 2014 2015 2016 2017
Reykjavík 76 75 86 93 132 1.449
Hafnarfjörður 21 43 48 49 81 1.166
Kópavogur 55 49 53 54 63 668
Mosfellsbær 7 24 24 24 19 176
Garðabær 8 4 4 5 15 155
Seltjarnarnes 3 0 0 1 2 32
Höfuðborgarsvæðið alls 170 195 215 226 312 3.646
Mögulegur íbúafjöldi
Mögulegur fjöldi
íbúa í óleyfisbúsetu á
höfuðborgarsvæðinu
Kópavogur
Hafnarfjörður
Reykjavík
Mosfellsbær, Garða­
bær og Seltjarnarnes
Heimild: Slökkvilið höfuðborgarsvæðisins
668
363
1.166
1.449
3.646
Grunur um búsetu
Fjöldi staða með óleyfisbúsetu
og aukning frá 2008 til 2017
Kópavogur
Hafnarfjörður
Reykjavík
100
75
50
25
Fjöldi
74%
286%
15%
Heimild: Slökkvilið höfuðborgarsvæðisins
Morgunblaðið/Eggert
Óleyfisbúseta Svo virðist sem stækkandi hópur fólks búi í atvinnuhúsnæði við minna öryggi og lakari þjónustu.
Bjarni
Kjartansson
Samgöngu- og sveitarstjórnar-
ráðherra heimsótti Þjóðskrá Ís-
lands fyrir nokkru og hefur
kynnt sér ágalla á löggjöf.
Umbætur á lögheimilislögum
og lögum um þjóðskrá eru með-
al þeirra verkefna sem ráðherra
leggur áherslu á og hefur það
verið undirbúið í ráðuneytinu. Á
næstu dögum verður gengið frá
skipun í nefnd sem mun endur-
skoða lögheimilislögin og mun
nefndin hefja störf nú í júní.
Upplýst verður nánar um verk-
efni nefndarinnar þegar hún
hefur verið skipuð. Þetta kemur
fram í svari ráðuneytisins við
fyrirspurn Morgunblaðsins.
Nefnd skipuð
í mánuðinum
LÖGHEIMILISLÖG