Morgunblaðið - 26.08.2017, Blaðsíða 2

2 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 26. ÁGÚST 2017
Heildarlausnir
Fyrir hótel, gistiheimili, dvalarheimili,
veitingahús, veisluþjónustur,
heilsugæslustofnanir o.fl.
Sími 788-2070 / 787-2070 | hotelrekstur@hotelrekstur.is | hotelrekstur.is
HOTELREKSTUR
ALLT Á EINUM STAÐ
Morgunblaðið Hádegismóum 2, 110 Reykjavík. Sími 5691100 Fulltrúar ritstjóra Sigtryggur Sigtryggsson sisi@mbl.is Ágúst Ingi Jónsson aij@mbl.is Fréttir Guðmundur Sv. Hermannsson ritstjorn@mbl.is Menning Einar Falur Ingólfsson menning@mbl.is
Viðskipti Sigurður Nordal vidskipti@mbl.is Íþróttir Víðir Sigurðsson sport@mbl.is mbl.is Jón Pétur Jónsson netfrett@mbl.is Smartland Marta María Jónasdóttir smartland@mbl.is Umræðan | Minningar mbl.is/senda grein Prentun Landsprent ehf.
OR leitar
upprunans
 Sækja bætur, gefi matsgerð tilefni til
Jón Birgir Eiríksson
jbe@mbl.is
Matsþolar vegna mygluskemmda í
vesturhúsi höfuðstöðva Orkuveit-
unnar að Bæjarhálsi verða um tíu
talsins, en reynt verður að meta
hvort um sé að kenna hönnun húss-
ins, hvort það hafi ekki verið byggt
líkt og hönnun þess sagði til um og/
eða hvort eftirlit með framkvæmd-
um hafi brostið.
Dómkvaddur matsmaður mun
meta tjónið og stendur nú yfir val á
óháðum matsmanni sem allir aðilar
una við.
Þrjár tillögur voru niðurstaða sér-
fræðinga um viðgerðir á húsinu, en
ekki nægir að gera við austurhlið
vesturhússins sem er áveðurs, held-
ur verður að gera við allar hliðar
þess. Í fyrsta lagi var lagt til að gera
við núverandi veggi, fyrir mest 1.500
milljónir króna, í öðru lagi að reisa
nýja veggi með álgluggakerfi, sam-
bærilegu því sem í upphafi var, fyrir
um 2.880 milljónir króna eða reisa
hefðbundna veggi úr stáli og timbri,
fyrir um 2.380 milljónir króna.
Ódýrasta tillagan er að sniðin
verði „regnkápa“ utan á húsið úr
gleri, en sú aðgerð myndi kosta 1.740
milljónir króna og jafngildir sú upp-
hæð kostnaði við byggingu á nýju
4.350 fermetra skrifstofuhúsnæði.
Þá er einnig möguleiki að rífa húsið
og byggja nýtt á grunni þess gamla,
koma starfseminni fyrir í nýju hús-
næði á lóðinni eða koma starfseminni
fyrir í einu af eldri húsum OR.
Óhefðbundið eignarhald
Húsið, sem var byggt árið 2003,
var selt fasteignafélaginu Fossi árið
2013, en fasteignafélagið er að meiri-
hluta í eigu lífeyrissjóða. Aðspurður
segir Sveinn Hreinsson, fram-
kvæmdastjóri Foss, að félagið beri
engan kostnað í málinu. Í leigusamn-
ingi sem félagið gerði við Orkuveit-
una í kjölfar kaupanna segi að Orku-
veitan annist viðhald hússins og
endurbætur á því á leigutíma.
„Eignarhaldið er auðvitað nokkuð
óhefðbundið. Það kemur fram í
samningum að Orkuveitan eigi kaup-
rétt á húsinu eftir tíu ár og aftur eftir
tuttugu ár og það er búið að semja
um kaupverðið fyrirfram,“ segir
Sveinn, en kaupverðið er miðað við
vísitölu neysluverðs. Leiga OR tekur
m.a. mið af viðhalds- og endurbóta-
skyldum vegna hússins.
„Það er afstaða stjórnarinnar að
kostnaður af endurbótum á húsnæð-
inu sé Orkuveitunnar. Samkvæmt
leigusamningum bera þeir ábyrgð á
þessu,“ segir Sveinn.
Raki sat fastur í steypunni
Bjarni Bjarnason, forstjóri OR,
tekur í sama streng og segir leigu-
samninginn skýran um að áhættan
liggi hjá OR. Spurður hvort búast
megi við bótamáli svarar Bjarni að
reynt verði að ná samningum fyrst,
verði talin ástæða til málsóknar.
Ef matsgerðin bendi til þess að
ástæðan sé hönnun hússins, röng
byggingaraðferð miðað við hönnun
eða að eftirliti hafi verið áfátt, þá
verði málsókn skoðuð. „Eðli málsins
samkvæmt heldur Orkuveitan til
haga öllum sínum rétti. Hver hann
kann að vera vitum við svo ekki,“
segir Bjarni.
Spurður um lekann sjálfan segir
Bjarni að vandinn í vesturhúsinu fel-
ist í því að vatn safnist fyrir í of mikl-
um mæli í steypuvirkinu. „Eftir því
sem ég best veit, þá er varla hægt að
byggja hús þannig að það fari aldrei
raki inn í vegg. Ef rétt er byggt, þá á
hann að gufa aftur út þegar slotar. Í
þessu tilviki er eins og hann hafi lent
í gildru og hann kemst ekkert út aft-
ur,“ segir hann og nefnir einnig að
veðurálag á húsið sé oft mikið.
Aðspurður segir Bjarni ómögu-
legt að segja til um hvaða úrbóta-
tillaga verði valin eða hvenær.
„Stjórnin var algjörlega sammála
um að hrapa ekki að neinu. Það þarf
að skoða alla þessa kosti betur og
greina þá dýpra. Það þarf líka að
skoða mikið fleiri kosti sem við vitum
ekki ennþá hverjir væru, að leyfa
hugmyndafluginu svolítið að vinna,“
segir hann. Meira máli skipti „að
leika rétt heldur en að leika hratt“.
Morgunblaðið/Kristinn Magnússon
Mygla Fyrst varð vart við myglu-
skemmdirnar haustið 2015.
Sólrún Lilja Ragnarsdóttir
solrun@mbl.is
„Er virkilega eitthvað afgangs til að
henda í þessu landi, hugsaði ég með
mér þegar ég sá fötu fulla af rusli.
Það var ekkert til að henda í Norð-
ur-Kóreu,“ sagði hin 23 ára Yeonmi
Park sem flúði ásamt móður sinni
frá Norður-Kóreu til Kína þar sem
þær voru seldar í vændi, en þá var
Park 13 ára. Hún hélt fyrirlestur í
yfirfullum hátíðasal Háskóla Íslands
í gær.
Eftir að hafa séð rusl, tók Park
ákvörðun um að vera í Kína. Hungr-
ið var að bera hana ofurliði. Fyrst
hægt var að henda einhverju, hlytu
þær að geta fengið að borða.
Park sagði erfitt að lýsa Norður-
Kóreu og að við gætum verið þakk-
lát fyrir okkar ráðamenn í staðinn
fyrir leiðtoga Norður-Kóreu. Þeir
teldu íbúum landsins trú um að þeir
gætu lesið hugsanir, þeir hefðu út-
sendara á hverju strái og að útlend-
ingar væru óvinir landsins. Hún
sagði að fólki væri jafnframt talin
trú um að landið væri það besta í
heimi. „Við höfðum ekkert net og
bara eina sjónvarpsstöð. Ég var svo
hissa þegar ég komst að því hvað
væri til mikið af tímaritum. Við höfð-
um bara eitt dagblað sem sagði okk-
ur hvað allt væri frábært í landinu.“
Skorin upp án deyfingar
Skömmu áður en mæðgurnar
flúðu lá Park á sjúkrahúsi. Hún var
talin vera með botnlangabólgu en í
ljós kom að um sýkingu var að ræða.
Hún var engu að síður skorin upp án
deyfingar.
Park sagði sjúkrahúsin í Norður-
Kóreu frábrugðin því sem þekktist á
Vesturlöndum. Þar væru engin tæki
til að greina sjúkdóma. „Læknarnir
snerta mann með höndunum og
segja hvað sé að. Læknir sagði mér
að ég væri með botnlangabólgu og
opnaði á mér kviðinn án verkjalyfja.
Á spítalanum voru allir sprautaðir
með sömu nálinni. Í Norður-Kóreu
deyr fólk ekki úr krabbameini eða
hjartasjúkdómum, það deyr áður úr
sýkingum.“ Hún sá stafla af líkum
sem sjúkrahúsið hafði losað sig við.
„Rotturnar átu fólkið og af því við
vorum svo svöng þá átum við rott-
urnar. Ég hugsaði: ef ég flý ekki þá
dey ég.“
Hvað er að vera manneskja
Park átti erfitt með að átta sig á
hvernig ætti að vera manneskja þeg-
ar hún kom svo til Suður-Kóreu.
Hún kunni það varla. Hún hafði
aldrei mátt hafa sínar eigin skoð-
anir. Hún hafði aldrei haft val eða
þurft að taka ákvarðanir. „Lífið í
Suður-Kóreu varð erfitt. Fólk spurði
mig til dæmis um uppáhaldslitinn
minn og ég skildi ekki af hverju
skipti máli hvað mér fannst. Í Norð-
ur-Kóreu var mér sagt að uppá-
haldsliturinn minn væri rauður. Lit-
ur byltingar og verkalýðsins. Svo
þurfti ég allt í einu að fara að velja
og bera ábyrgð á því sem ég valdi.“
Árið 2015 kom út bókin Með lífið
að veði, þar sem Park segir frá lífinu
í Norður-Kóreu, flóttanum til Kína
og lífinu sem tók við. Bókin kom út á
íslensku í vor.
Rottur átu fólk og fólkið
át rotturnar í N-Kóreu
Morgunblaðið/Hanna
 Yeonmi Park sem flúði hélt fyrirlestur fyrir fullu húsi
Yeonmi Park Margir heilsuðu upp á hana eftir fyrirlesturinn í gær og sumir voru með eintak af bók hennar og
fengu áritun frá henni. Hún sagði að erfitt væri að lýsa aðstæðum í Norður-Kóreu fyrir þeim sem ekki þekktu til.
Lögreglan og fleiri hafa til rann-
sóknar andlát manns á þrítugsaldri
sem svipti sig lífi á geðdeild Land-
spítalans síðastliðinn fimmtudag. Í
samtali við mbl.is kveðst Grímur
Grímsson, yfirlögregluþjónn hjá
Lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu,
aðeins geta upplýst að lögregla hafi
mál þetta til rannsóknar. Stjórnend-
ur Landspítalans munu ekki tjá sig
um málið að svo stöddu.
Samkvæmt upplýsingum Morgun-
blaðsins er starfsfólki sjúkrahússins
mjög brugðið vegna þessa atviks.
Hefur verið fundað með því og and-
legur stuðningur er veittur eftir at-
vikum og þörf hvers og eins starfs-
manns. Ítarleg innanhússrannsókn á
atvikinu og málavöxtum verður gerð.
Þá hefur spítalinn þegar tilkynnt
málið formlega til Embættis land-
læknis, sem hefur lögum samkvæmt
eftirlit með allri heilbrigðisþjónustu í
landinu.
Fyrir aðeins um tveimur vikum
svipti annar ungur maður sig lífi á
geðdeild Landspítalans. Það mál
kallaði á mikla umræðu úti í sam-
félaginu og þá kom fram í yfirlýsingu
frá Landspítalanum að af hálfu
stofnunarinnar yrði allt viðvíkjandi
því andláti greint ítarlega.
sbs@mbl.is
Svipti sig lífi á geðdeild
 Rannsókn er
hafin  Starfsfólki
veittur stuðningur
Morgunblaðið/Kristinn
Landspítalinn Sjálfsvíg ungs manns á geðdeildinni er til rannsóknar.