Fréttablaðið - 16.10.2019, Blaðsíða 2

Þú getur ímyndað
þér þegar skipið
kom til Flateyjar, þetta var
eitthvað sem enginn hafði
séð áður. Þrjú
möstur,
fallbyssur
um borð,
þetta hefur
verið magnað.
Kevin Martin, doktorsnemi
í fornleifafræði
Veður
Austan 8-15 m/s í dag, en 15-23
SA-lands. Þurrt að kalla, en rigning
með köflum A-til. Hiti 4 til 12 stig
að deginum, mildast S-lands, en
kólnar N- og A-til seinnipartinn.
SJÁ SÍÐU 16
Stórleikur á Kópavogsvelli
Erum með mikið úrval af allskonar
bílaverkfærum á frábæru verði!
ViAir 12V loftdælur
í miklu úvali.
Hleðslutæki
12V 6A
6T Búkkar
605mm Par
Jeppatjakkur
2.25t 52cm.
Omega
Viðgerðarkollur
4.995
9.999
17.995
7.495
Smáratorgi 1, 201 Kópavogi, sími 588 6090, vl@verkfaeralagerinn.is
Mán.-fim. kl. 9-18, fös. kl. 9-18:30, lau. kl. 10-18, sun. kl. 12-17
Verkfæralagerinn
FORNLEIFAR „Svona lagað hefur
aldrei verið gert áður hér á landi.
Með þessu getur almenningur áttað
sig betur á hvernig skip Melckmeyt
var, og það á mjög f lottan máta,“
segir Kevin Martin, doktorsnemi
í sjávarfornleifafræði við Háskóla
Íslands.
Sýningin á Sjóminjasafninu um
Melckmeyt var opnuð sumarið 2018
og þar geta gestir sett á sig sýndar­
veruleikagleraugu til að kafa niður
að f lakinu. Á morgun verða 360 ár
frá því að Melckmeyt sökk við Flat­
ey í Breiðafirði.
Kafararnir Erlendur Guðmunds­
son og Sævar Árnason fundu f lak
Melckmeyt í gömlu höfninni í
Hafnar ey við Flatey árið 1992.
Í kjölfarið var sett upp sýning á
Þjóðminjasafninu. Melckmeyt,
sem sökk árið 1659, er elsta þekkta
skipsflakið við landið. Einnig er það
eina flakið sem tengist einokunar­
verslun Dana. Melckmeyt þýðir
mjaltastúlka.
Kevin, ásamt sérfræðingum frá
Hollandi, kafaði aftur niður að flak­
inu árið 2016 þar sem stærri hluti
skipsins var grafinn upp. Héldu
þeir áfram með verkið í fyrrahaust
ásamt sérfræðingi frá Ástralíu. „Að
finna svona f lak er mjög sjaldgæft
og það er það eina sinnar tegundar
hérlendis,“ segir Kevin.
Sýndar veruleikasýningin er
hönnuð af John McCarthy, dokt­
orsnema í sjávarfornleifafræði við
Háskólann í Flinders í Ástralíu, en
hann sérhæfir sig í þrívíddarendur­
gerð á skipum af þessu tagi. Fór
hann til Hollands til að skanna inn
sjaldgæft skipsmódel frá 17. öld sem
notað er við að endurgera skipið
eins nákvæmlega og hægt er.
Í gegnum sýndarveruleikagler­
augun verður þá bæði hægt að sjá
f lakið eins og það lítur út í dag á
hafsbotni og einnig hvernig það leit
út þegar það sökk.
Kevin segir samstarfið við Sjó­
minjasafnið og Ástralana gefandi í
þessu skemmtilega verkefni. „Það
er ansi svalt að sjá skipið þarna á
hafsbotni, þetta gefur líka færi á að
leyfa fólki að kynnast hvernig forn­
leifafræðingar vinna neðansjávar.“
Hann segir að það megi líkja
þessu við Vasa­skipið sem er til
sýnis í Stokkhólmi. „Það er dálítið
eins og það. Nema auðvitað í dag
þá getum við ekki, og megum ekki,
taka skipið til að setja það á sýn­
ingu,“ segir Kevin.
Melckmeyt var tignarlegt skip,
svipað því sem margir þekkja úr
kvikmyndunum um sjóræningjana
í Karíbahafinu. „Þú getur ímyndað
þér þegar skipið kom til Flateyjar,
þetta var eitthvað sem enginn hafði
séð áður. Þrjú möstur, fallbyssur um
borð, þetta hefur verið magnað.“
arib@frettabladid.is
Mjaltastúlkan gerð
fyrir sýndarveruleika
Í dag eru 360 ár liðin frá því hollenska skipið Melckmeyt, eða Mjaltastúlkan,
sökk við Flatey í Breiðafirði. Sjávarfornleifafræðingar standa að sýndarveru-
leikasýningu þar sem hægt er að skoða skipið í 360 gráðum í nútíð og fortíð.
Svona lítur skipið út á sýningunni. Á skut þess má sjá málverk Vermeers af
mjaltastúlku, sem málað var ári áður en skipið sökk. MYND/JOHN MCCARTHY
HEILBRIGÐISMÁL Fyrirtækið Arc­
ticLAS ehf. fékk á dögunum leyfi frá
Umhverfisstofnun til afmarkaðrar
notkunar á erfðabreyttum rottum.
Um hvítar brúnrottur er að ræða.
Heimild er til þess að flytja inn og
rækta sextíu erfðabreyttar rottur
á ári en dýrin eru fengin úr alþjóð­
legum rottubönkum.
Ráðgert er að nýta tilraunarott­
urnar við rannsóknir á arfgengri
heilablæðingu sem greinst hefur á
Íslandi.
Rotturnar bera stökkbreytingu
sem gerir það að verkum að dýrin
gætu verið sjúkdómsmódel fyrir
arfgenga heilablæðingu. Umrætt
fyrirtæki er einnig í nánu samstarfi
við Háskóla Íslands um rannsóknir
á músum. – bþ
Erfðabreyttar
bankarottur á
leið til Íslands
Sextíu rottur koma úr
alþjóðlegum rottubönkum.
DANMÖRK Mette Fredriksen, for­
sætisráðherra Dana, lýsti því yfir á
mánudag að íslamistar með tvöfalt
ríkisfang yrðu sviptir því danska.
Ástæðan er innrás Tyrkja í Kúrda­
héröð Sýrlands og hættan á því að
þúsundir ISIS­liða sleppi úr haldi.
„Þetta fólk sneri bakinu við Dan­
mörku og notaði of beldi til þess að
berjast gegn lýðræði og frelsi. Þau
ógna öryggi okkar. Þau eru óæskileg
í Danmörku,“ sagði Fredriksen.
Frumvarp þessa efnis kemur frá
Sósíaldemókrataf lokknum sem
leiðir ríkisstjórnina, en það nýtur
jafnframt stuðnings flestra flokka á
danska þinginu. Talið er að það gæti
orðið að lögum á nokkrum vikum.
Samkvæmt dómsmálaráðuneyt­
inu er vitað um 36 Dani sem hafa
haldið til Miðausturlanda til að
berjast með hryðjuverkasamtök­
um. Tólf þeirra eru í varðhaldi. – khg
Svipta ISIS-liða
ríkisborgararétti
Mette Fredriksen forsætisráðherra
Danmerkur. NORDICPHOTOS/AFP
Kraftur var í leikmönnum meistaraflokks Breiðabliks á æfingu liðsins í gær þrátt fyrir leiðindaveður. Mikið liggur undir hjá Breiðabliki sem mætir
franska stórliðinu PSG í sextán liða úrslitum Meistaradeildar kvenna í knattspyrnu á Kópavogsvelli klukkan 18.30 í kvöld. FRÉTTABLAÐIÐ/VALLI
REYKJAVÍK Tillaga borgarfulltrúa
Sjálfstæðisf lokksins um heildar­
úttekt á umferðarmerkingum var
samþykkt í borgarstjórn í gær.
Tillagan snýr að því að Reykjavík
verði leiðandi í aðlögun umferðar­
merkinga og aðlagi þær sjálfkeyr­
andi bílum og tækninýjungum.
Felur þetta í sér heildarúttekt
umferðarmerkinga samhliða end­
urskoðun reglugerðar ríkisins. – bdj
Skilti samþykkt
1 6 . O K T Ó B E R 2 0 1 9 M I Ð V I K U D A G U R2 F R É T T I R ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð
1
6
-1
0
-2
0
1
9

0
5
:1
9
F
B
0
4
8
s
_
P
0
4
7
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
4
8
s
_
P
0
3
8
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
4
8
s
_
P
0
0
2
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
4
8
s
_
P
0
1
1
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
ti
o
n
P
la
te
r
e
m
a
k
e
:
2
4
0
6
-C
A
B
C
2
4
0
6
-C
9
8
0
2
4
0
6
-C
8
4
4
2
4
0
6
-C
7
0
8
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
1
B

F
B
0
4
8
s
_
1
5
_
1
0
_
2
0
1
C
M
Y
K