Fréttablaðið - 18.04.2015, Blaðsíða 36

18. apríl 2015 LAUGARDAGUR| HELGIN | 36
Gunnþóra
Gunnarsdóttir
gun@frettabladid.is
Jón fór ótroðnar slóðir við kennslu. Hann kenndi okkur svo margt um lífið og um það að vera góður þjóð-félagsþegn. Við sem vorum í hans umsjá búum enn að
hans umhyggju.“ Svohljóðandi rök-
stuðningur fylgdi tilnefningu Jóns
Freys Þórarinssonar til samfélags-
verðlauna Fréttablaðsins í flokkn-
um Frá kynslóð til kynslóðar en
Jón Freyr starfaði við Laugarnes-
skóla í 45 ár, sem yfirkennari og
síðar skólastjóri. Matthildur Guð-
mundsdóttir, kona hans, kenndi þar
líka yngstu bekkjunum um árabil,
eftir nítján ár við Ísaksskóla. Í frí-
stundum leiddu þau skólabörnin í
dans og segja það hafa verið vin-
sælt. „Ég kynntist náttúrlega ekki
öllum krökkum persónulega í 500
til 700 barna skóla,“ segir Jón
Freyr. „En oft hefur fólk komið til
mín síðan og sagt, „ja, þú kenndir
mér að dansa“.“
Matthildur gerðist kennslu-
ráðgjafi 1986 við grunnskólana í
Reykjavík og nokkrum árum síðar
kom hún því til leiðar, í samvinnu
við aðra, að farið var að kenna dans
í grunnskólum Reykjavíkur. „Kenn-
arar höfðu orð á því að betra and-
rúmsloft væri í bekkjunum eftir að
börnin fóru að dansa saman því þau
þurftu að haldast í hendur og vinna
saman í dansinum,“ segir hún og
harmar að niðurskurðarhnífnum
hafi verið beitt á þennan þátt skóla-
starfsins víða.
Dansinn leiddi þau saman
Við Ernir ljósmyndari erum komin
inn á fallegt heimili þeirra hjóna í
Kleppsholtinu að morgni dags og
þau hafa mestar áhyggjur af að hann
finni ekki nógu hlutlausan bakgrunn
fyrir myndatökuna. „Það fjölgar
alltaf smáhlutunum á heimilinu eftir
hverja utanlandsferð,“ segir Matt-
hildur afsakandi.
Ernir sér engin vandamál, bara
lausnir, og þegar hann er á braut
komum við hin okkur fyrir í hæg-
indum því Jón Freyr og Matthildur
hafa fallist á að að gefa mér örlitla
innsýn í líf sitt og starf. Ákváðu að
sleppa æfingum í World Class þenn-
an morguninn en þar mæta þau að
jafnaði þrisvar í viku. Eftir hádegi
bíða þeirra önnur viðfangsefni því
þau sinna félagsstörfum af áhuga.
Meðal annars stjórnar Matthildur
danskennslu hjá Félagi eldri borgara
í Stangarhyl á hverjum mánudegi.
Mig langar að vita hvort þau hafi
fylgst að lengi. „Frá því við vorum
saman við nám í Kennaraskólanum
á árunum 1953 til 1955,“ svarar Jón
Freyr og Matthildur botnar: „Leiðir
okkar lágu saman vegna þess að við
vorum bæði fengin í danssýningu
fyrir árshátíð skólans, það voru eig-
inlega fyrstu kynnin.“
Þið hafði þá verið búin að vekja
athygli fyrir fimi á dansgólfinu,
segi ég, og Jón Freyr brosir. „Að
minnsta kosti fyrir áhuga. Ég var
settur í Dansskóla Rigmor Hanson
þegar ég var sex ára og tók svo þátt
í dansi í skólunum, bæði Laugarnes-
skólanum, Gagnfræðaskóla Austur-
bæjar og Kennaraskólanum.“
Matthildur kveðst hafa byrjað
sína skólagöngu norður á Látrum
í Aðalvík og í vondum veðrum hafi
kennarinn látið börnin dansa viki-
vaka í frímínútunum til að fá hreyf-
ingu. Svo hafi hún flutt í Skutuls-
fjörð og kennarinn líka með sínar
aðferðir. „Þannig að við hjónin
kynntumst bæði dansi sem eðlileg-
um þætti í skólastarfi.“
Jón Freyr segir þau hafa verið
virk í þjóðdansafélaginu um tíma
og síðan snúið sér að samkvæmis-
dansi. „Við förum enn í dansskóla
eitt kvöld í viku. Þetta hefur verið
okkar tómstundagaman alla tíð og
svo vorum við á skíðum líka.“
Fótafimin hefur erfst því dóttur-
sonur þeirra, Freyþór Össurarson,
stundar samkvæmisdans í Bret-
landi. „Hann varð í öðru sæti í tíu
dönsum á heimsmeistaramóti á
Ítalíu í haust, ásamt dömunni,“ upp-
lýsir Matthildur.
„Já, við fórum til Blackpool í
nóvember að fylgjast með honum
keppa en þegar heim kom tóku við
hremmingar hjá mér því ég greind-
ist með krabbamein í ristli og var
snarað í aðgerð í desember,“ lýsir
Jón Freyr. „Skópaðgerð til að byrja
með sem heppnaðist vel, nema mjó-
girnið særðist. Þá var ég holristur
og það kostaði fimm vikna legu á
spítala. Ég var gersamlega mátt-
laus á eftir þannig að ég datt út úr
dansinum í nokkra mánuði í vetur.“
Alltaf með góðu börnin
Í tilnefningum sem nemendur Jóns
Freys sendu Fréttablaðinu kom
fram að hann hefði beitt nýjungum
í kennslunni. Ég spyr hann út í þær.
„Mér fannst það fyrirkomu-
lag kennslunnar dálítið staðnað
að kennarinn stæði alltaf upp við
töflu svo ég fór að láta nemendur
nota meira vinnubækur og hvetja
þá til sjálfsnáms, að leita heimilda
í bókum og vinna verkefni ýmist
einir eða í hópum. Krakkarnir voru
ánægðir með þetta. Heimili lánuðu
bækur sem vantaði og ég það sem
ég átti. Við héldum sýningar fyrir
foreldra og settum verkefnin upp,
meðal annars á stór spjöld sem ég
fékk í prentsmiðjum. Ég býst við
að þessi aðferð hafi kostað meiri
vinnu við undirbúning og ég mátti
oft ekki vera að að því að fara heim
þegar skólatíminn var búinn. En
þetta er það sem mínir gömlu nem-
endur rifja upp öðru hverju.“
Jón Freyr kveðst hafa haft áhuga
á að koma þessum kennsluháttum á
í Laugarnesskóla þegar hann varð
yfirkennari 1965 en aðrir kenn-
arar hafi ekki verið tilbúnir í það.
„Mín sýn á skólastarf er heldur ekki
þannig að einn eigi að ákveða hvern-
ig allt eigi að vera,“ segir hann. „Það
er engin ein aðferð best. En við
höfðum alltaf mikið samstarf við
foreldra og fengum þá í heimsóknir
í tíma. Það var löngu seinna sem það
fór að tíðkast almennt.“
„En í öll þau ár sem ég kenndi var
ég alltaf með góðu börnin,“ segir
Matthildur brosandi. „Ég sendi
aldrei barn til skólastjóra af því að
við værum ósátt. Börn hafa mis-
munandi eiginleika og áhugamál en
öll eru þau yndisleg og góð.“
„Það kom fyrir að kennarar í skól-
anum hjá okkur héldu að ég væri að
velja börnin til Matthildar þegar
ég var skólastjóri,“ segir Jón Freyr
hlæjandi.
Matthildur kveðst hafa lagt kapp
á að börnin gætu bjargað sér í lestri
þegar þau væru átta ára. „Ég sam-
tvinnaði lestrarkennsluna söng, leik
og hreyfingu og lét árstíðina hjálpa
til. Málið var mikið notað við að
segja frá og semja og þá lærðu þau
að lesa. Ég nefndi oft við foreldr-
ana að þau skyldu ekki óttast þótt
börnin þeirra segðust hafa verið að
leika sér allan daginn. Leikurinn er
á þessu stigi eðlilegasta aðferðin við
að læra.“
Öld ferðalaganna
En nú vil ég vita aðeins meira um
hvernig þau hjón verja efri árunum.
Ég hjó eftir að Matthildur talaði um
að þau hefðu sankað að sér hlutum
á ferðalögum sínum. Það vakti for-
vitni.
„Við hættum að vinna árið 2001
sem fastir starfsmenn, þá 65 og
66 ára gömul. Það var geysileg
breyting fyrir okkur að geta farið
að ferðast á öðrum tímum en yfir
hásumarið,“ segir Jón Freyr. „Við
ákváðum að daga ekki uppi í starfi
heldur hætta áður en við héldum
að við værum farin að tapa ein-
hverju,“ skýtur Matthildur inn í.
„Í mínu starfi var ekki auðvelt að
draga úr vinnu, annaðhvort var
maður í henni eða ekki,“ heldur Jón
Freyr áfram. „Auðvitað vorum við
í ýmsum verkefnum og erum enn.
Matthildur samdi bók um kennslu-
fræði með tveimur öðrum og ég
gerði myndband um danskennslu í
skólum. En við erum búin að ferðast
mikið á þessari öld. Eitt stendur upp
úr þegar við hugsum til baka, það er
ferð til Víetnam í tólf manna hópi.“
„Ef við höldum okkur fyrir aust-
an þá erum við búin að fara til Mal-
asíu, Singapúr, Víetnam og Kína,“
telur Matthildur upp. „Líka til
Egyptalands, Bandaríkjanna og fjöl-
margra Evrópulanda.“
„Já, og náttúrlega Kanarí,“ segir
Jón Freyr. Matthildur tekur fram að
þau dvelji þá á ákveðnu hóteli þar
sem þau geta dansað á hverju kvöldi
við lifandi tónlist en á morgnana séu
þau í göngutúrum.
Jón Freyr segir þau líka hafa
farið í allmargar siglingar á
skemmtiferðaskipum. „Við höfum
siglt frá Bretlandi, Ítalíu, Möltu
og Istanbúl og nú í lok maí ætlum
við að sigla um Eystrasaltið,“ segir
hann brosandi og bætir við: „En á
Látrum í Aðalvík, æskustöðvum
Matthildar, eigum við land og hús
og þar er okkar eftirlætis sumar-
staður.“
Hafa dansað gegnum lífið
Hjónin Jón Freyr Þórarinsson og Matthildur Guðný Guðmundsdóttir eiga farsælan feril sem uppfræðarar, hann kennari
og skólastjóri, hún kennari og kennsluráðgjafi. Þau beittu nýjum aðferðum og eitt af því sem þau innleiddu var danskennsla.
SAMFÉLAGSVERÐLAUN FRÉTTABLAÐSINS FRÁ KYNSLÓÐ TIL KYNSLÓÐAR
TAKA SPORIÐ Dans hefur verið hluti af lífsstíl Jóns Freys og Matthildar alla tíð, enda eru þau kvik í hreyfingum og geislandi þótt komin séu fast að áttræðu. FRÉTTABLAÐIÐ/ERNIR
Ég sendi aldrei barn
til skólastjóra af því að við
værum ósátt. Börn hafa
mismunandi eiginleika og
áhugamál en öll eru þau
yndisleg og góð.