Fréttablaðið - 19.09.2015, Blaðsíða 34

Þ etta úrræði er til þess að aðstoða fólk sem hefur ekki aðrar bjargir. Slíka grundvallarvelferðarþjónustu getum við ekki skilyrt með nokkrum hætti,“
útskýrir Sóley og segir skilyrðingar aldrei
jákvæðar. „Við höfum verið að bjóða upp á
fleiri virkniúrræði og fjölbreytt tilboð fyrir
fólk sem er á fjárhagsaðstoð, en við þurfum
alveg klárlega að gera meira af því. Það er
þannig sem við hvetjum fólk til virkrar
þátttöku í samfélaginu. Að gera það með
skilyrðingum hef ég einfaldlega ekki trú á
að virki. Svo tel ég það hreinlega ekki í sam­
ræmi við grunnhugmyndafræði velferðar­
samfélags.“
Sóley segist ósammála þeirri fullyrðingu
Bjarkar Vilhelmsdóttur að sumir sem eru á
fjárhagsaðstoð þurfi einfaldlega spark í rass­
inn. „Ég er hreinlega ósammála þessari nálg­
un sem þarna er höfð uppi. Ég hef enga trú á
spörkum. Ég hef hins vegar trú á samtalinu,
hvatningu, umbunum og hrósi. En ég hef enga
trú á skömmum, skilyrðingum og spörkum.“
En hvað segirðu um þá gagnrýni að of lítill
munur sé á lágmarkslaunum og fjárhagsað-
stoð og það virki letjandi?
„Mér finnst þessar hugleiðingar til marks
um að fólk hafi ekki mikinn skilning á stöðu
þessa fólks sem er á fjárhagsaðstoð. Það
ætlar sér enginn að vera á slíkri aðstoð. Því
trúi ég allavega. Þetta er ekki val fólks, heldur
liggja ástæður að baki þess að fólk sækir
slíka þjónustu. Það er mjög mikil einföldun
á veruleikanum að halda að fólk þiggi slíka
aðstoð ef það hefur á annað borð möguleika
á einhverju öðru.“
Nú er borgin rekin með miklum halla.
Eigum við fyrir því að hafa svo marga á fjár-
hagsaðstoð, eins og raunin er?
„Þetta snýst um hvernig við forgangsröð­
um sameiginlegum sjóðum okkar. Við erum
eftir allt saman ríkt samfélag og við eigum að
veita aðstoð ef þörf er á – en fyrst og fremst
eigum við að stuðla að virkni strax í bernsku.
Það gerum við með því að halda úti öflugu
skólakerfi sem mismunar ekki börnum eftir
efnahag eða aðstæðum. Það gerum við held­
ur með því að tryggja gjaldfrjálsa þjónustu og
þar með að skólakerfið virki sem það jöfn­
unartæki sem því er ætlað að vera.
Fjárhagsaðstoðin er hærri í Reykjavík en
hjá mörgum öðrum sveitarfélögum, en samt
þannig að erfitt er að lifa af henni. Við erum
höfuðborg þessa lands, leggjum upp með að
hafa gott velferðarkerfi og ég sé ekki eftir
þessum peningum.“
Reykjavík hefur setið með hendur í skauti
Á að skilyrða fjárhagsaðstoð?
Í almennri umræðu finnst mér flestir telja að skil­yrðingar þurfi alltaf að vera neikvæðar en svo er ekki. Vel er hægt að skilgreina grunnfjárhags­aðstoð og nota svo styrki til viðbótar til þeirra
sem taka þátt í að sinna sínum málum, hvort sem
þeir eru í leit að bata eða út á vinnumarkaðinn,“
útskýrir Áslaug. Hún segir yfirskin að nauðsynlegt
sé að bíða eftir lagabreytingum. „Jákvæðar skilyrð­
ingar rúmast innan lagaheimilda. Það eina sem þarf
er að leggja á sig í að skipuleggja hluti upp á nýtt.“
Áslaug segir fulltrúa Sjálfstæðisflokksins hafa
viljað setja meiri vinnu og breytingar í fjárhagsað­
stoð undanfarin ár, meðal annars með skilyrðingum.
„Björk Vilhelmsdóttir kom einlægt fram í Föstudags­
viðtalinu í síðustu viku. Þar fór hún yfir hluti sem við
höfum oft tekist á um. Ég vissi að Björk var sammála
okkur en áttaði mig ekki á því að samstarfsmenn
hennar hefðu komið í veg fyrir að málið gengi í gegn.
Það þarf hugrekki til að segja það sem Björk sagði.
Ég held að hún hafi haft mikið til síns máls með það
að sumir þurfi spark í rassinn. Of oft kemur fyrir að
fólk hefur sannfært sjálft sig um að það hafi lítið fram
að færa.“
Hún segir að við eigum að nota jákvæða skilyrð­
ingu. „Styrki eða viðbótarfjárhagsaðstoð ef fólk tekur
virkan þátt og situr ekki hjá.“
Hvað er það sem gerist þegar munur á lágmarks-
launum og fjárhagsaðstoð er of lítill eða enginn?
„Augljóslega dregur það úr vilja til að taka lág­
launastarfi. Af hverju að leggja á sig að taka slíku
starfi ef það skiptir engu fjárhagslega? En svo er
annar þáttur. Ef einhver hefur glímt við langtíma­
atvinnuleysi eða aðra erfiðleika er oft kominn upp
doði og kvíði hjá viðkomandi. Þá finnst mörgum
mjög erfitt að fara af stað. Þá er afar mikilvægt að
reyna að rjúfa þann vítahring.“
Áslaug segir kostnaðarmun milli sveitarfélaga
sláandi. „Hafnarfjarðarbær tók upp Áfram­módelið
og vann gríðarlega gott verk, aðstoðaði marga og dró
verulega úr kostnaði eða um 800 milljónir. Kostnað­
urinn við fjárhagsaðstoð í Reykjavík er um þrír millj­
arðar króna á hverju ári, þeim sem þurfa á henni að
halda fækkar varla miðað við hvað gerist hjá öðrum
sveitarfélögum. Í fyrra lækkaði talan í fyrsta sinn í sjö
ár en það var varla merkjanlegt. Þetta segir sína sögu
– hægt er að gera betur. En Reykjavík hefur setið með
hendur í skauti. Nú er ekkert fé til nýrra verkefna í
Reykjavík og sárlega þarf meiri fjármuni í velferðina.“
Nú segja sumir að leiðin í Hafnarfirði hafi hreinlega
ekki verið lögleg?
„Hafnarfjörður beitti skerðingum bóta. Eitt mál
fór í kæruferli en úrskurðarnefnd taldi skerðingarnar
lögmætar. Allt tal um að lögin komi í veg fyrir skil­
yrðingar er til að drepa málum á dreif, vel er hægt að
gera þetta, með skerðingum og jákvæðum hvötum.
Stóra málið er að viljann hefur vantað.“
Ég hef enga trú á spörkum
Mikil umræða hefur skapast eftir Föstudagsviðtal við Björk Vilhelmsdóttur, sem gegndi stöðu
formanns velferðarráðs lengi . Björk sagðist telja að sér hefði mistekist í starfi, þar sem henni tókst
ekki að skilyrða fjárhagsaðstoð. Hún sagði að veikleikavæðing ætti sér stað innan velferðar­
kerfisins. Borgarfulltrúarnir Sóley Tómasdóttir og Áslaug Friðriksdóttir eru ekki á einu máli um hvaða leið eigi að fara.
Sóley
Tómasdóttir
borgarfulltrúi
Vinstri grænna
Er ekki hlynnt skilyrðingu fjárhagsaðstoðar.
ÞeTTa úRRæði eR Til
ÞeSS að aðSToða Fólk
Sem heFuR ekki aðRaR
bjaRgiR. Slíka gRundvallaR-
velFeRðaRÞjónuSTu geTum við
ekki SkilyRT með nokkRum hæTTi
aF hveRju að leggja
Á Sig að Taka Slíku
STaRFi eF Það SkipTiR
engu FjÁRhagSlega?
Áslaug
Friðriksdóttir
borgarfulltrúi
Sjálfstæðisflokksins
hefur mikla trú á skilyrðingu fjárhagsaðstoðar.
Ólöf
Skaftadóttir
1 9 . s e p t e m b e r 2 0 1 5 L A U G A r D A G U r34 H e L G i n ∙ F r É t t A b L A ð i ð