Rit Búvísindadeildar - 20.04.1998, Blaðsíða 33

andi þroskastigi allt sumarið og skepnur geta fundið sér plöntur í sprettu og með
miklu næringarinnihaldi allt sumarið, ólíkt því sem gerist í láglendismýrinni. Ein
aðferðin til að auka ffamboð af gróðri með háu næringargildi allt sumarið á
lálendi, er að beita á endurvöxt. Erlendis er sú aðferð alþekkt undir nafninu
“rotation grazing”. Hugmyndin að baki slíku beitarkerfi er að taka tillit til þarfa
beitardýranna og afurða þeirra, jafnfram því að tekið er tillit til gróðurvemdar og
þarfa einstakra plantna. í slíku kerfi skiptist á töluvert þung beit og friðun á
afmörkuðum hólfum eða girðingum. Við friðunina endumýjar gróðurinn sig, nær
endurvexti og styrkir rætumar líka. Erlendis er skiptibeit ofitast nær stunduð með
aðeins einni tegund búfjár, þar sem hópurinn er fluttur á milli hólfa/girðinga og
friðað á eftir. Sami hópur kemur síðan aftur á endurvöxtinn síðar. Þar sem beit á
sér stað stóran hluta úr árinu er reynt að breyta friðunartíma á hveiju hólfi milli
ára þannig að ekki sé alltaf haustbeit á sama stað og ekki alltaf snemmvorbeit á
öðmm. Hérlendis hagar öðmvísi til og er nauðsynlegt að aðlaga skiptibeitarhug-
myndina íslenskum aðstæðum.
Markmið
Markmið tilraunarinnar var að kanna áhrif skiptibeitar hrossa og sauðijár á vöxt
og þrif sauðfjár þegar beitt var á framræstra láglendismýri. Skipulag beitarinnar
miðaði við að láta hrossin bíta landið fyrst og að beita sauðfénu á endurvöxtinn.
Framkvæmd
í úthaganum á Hvanneyri (“suður í landi”), á mýrlendi sem að hiuta til er
framræst, var girt 36 ha girðing sem skipt var í 6 hólf, hvert um 6 ha að stærð.
Ekki þurfti að girða nema hluta vegna þess að notast var við fjárhelda skurði á
svæðinu. Girðingarframkvæmdum seinkaði töluvert og var ekki lokið fyrr en
undir mánaðarmótin júní/júlí. Vegna þess hve þá var liðið á beitartímann var
ákveðið að nota þetta fyrsta ár tilraunarinnar sem “reynsluár”, þ.e. að halda öllum
kostnaði í lágmarki, sleppa gróðurrannsóknum en beita einungis hrossum og
sauðfé og fylgjast með þrifúm sauðfjárins. Sett var í girðingarhólfin 26. júní, tíu
hross og 32 ær. Samanburðarhópur var valinn til að ganga á landinu umhverfis
hólfin svo og hópur sem gekk á afrétti. Fé var fyrst sett í hólf nr.3 en hross í hólf
nr. 2. Fært var á milli hólfa á 14 daga fresti og fór fé næst í hólf nr. 1, svo í hólf
nr. 2 og síðan í kjölfar hrossanna í hólf nr. 4 og 5 og að lokum á nýjan leik í hólf
nr. 3 (sjá mynd 1). Fé var viktað við hveija færslu milli hólfa.
26