Rit Búvísindadeildar - 20.04.1998, Blaðsíða 49

Hjá dönskum og sænskum minkabúum er þessu öfugt farið, þar er talið að ekki
eigi að para minkanna íyrir 8.-10. mars (Olaufsson, A. 1979).
Af línuritinu má sjá að fijósemi dýranna minnkar um 0,6 hvolp/læðu á fyrstu 10
dögunum eftir 1. mars. Þegar um villimink er að ræða minnkar fijósemin um
heilan hvolp á sömu dögum.
5. Birtuskilyrði hér á landi
Hér á norðurhveli jarðar er almennt talið að um leið og daginn tekur að lengja,
eftir vetrarsólstöður, fari minkurinn að undirbúa sig fyrir pörunartímaim. Aðrir
telja að undirbúningur þeirra byiji miklu fyrr (Möller, S. 1996), jafnvel strax við
sólstöður eða um 21. júní. Allir fræðimenn, bæði lærðir og leiknir, eru þó
sammála um að tilvera minksins hvað varðar feldskipti, pörun og got er tengd
breytilegri daglengd í gegnum árið. Þannig hafa margar tilraunir sýnt að með því
að breyta birtutími í minkahúsunum, má hafa veruleg áhrif á feldskipti- og
pörunarvilja dýranna. Samt sem áður hefur ekki tekist að finna nákvæm áhrif
daglengdar á þessi atriði (S.M.1996), en hún virðist skipta höfuð máli. Margoft
hefur komið fyrir að við það að breyta venjulegri daglengd í minkahúsunum, hafa
skapast alvarleg vandamál á pörunartímanum. Við það eitt að nota ljós við fóðrun
á kvöldin eða lýst er upp næsta umhverfi húsanna, eru þess mörg dæmi að pörum
dýranna hefur farið út um þúfur. Þannig kemur oftar fyrir í dimmum húsum að
pörunartími minksins færist fram eða aftur og pörunarviljinn verður lítill á venju-
legum tíma (Bowness, 1957).
6. Efni og aðstæður
Tilraunin var gerð á loðdýrabúi Bændaskólans á Hvanneyri og hófst fyrsta
tímabil hennar 16. febrúar og lauk 15. maí 1997. Áætlað er að tilraunin standi yfir
5 pörunar- og gottímabil til að fá örugga vitneskju um gangmáls- og ffjósemis-
kúrfu íslenskra aliminka, miðað við pörunardaga og dagsbirtu. Birtumælingar
Veðurstofu íslands verða notaðar til að ákveða birtulengd og birtumagn mánuð-
ina fyrir og um pörun. Á þann hátt á að kanna hvort samband er milli mældrar
dagsbirtu og bestu pörunardaganna. Komi ffam fylgni þar á milli má í framtíðinni
nota birtumælingar Veðurstofunnar til að benda minkabændum á þá daga sem
dýrin eru ffjósömust og viljugust til pörunar.
í tilraunina voru notaðar 110 minkalæður og högna ffá Bændaskólanum á
Hvanneyri sem eru úr og útaf innfluttum dýrum frá Danmörku vorið 1995. Var
helmingur þeirra svartar (scanblack) og hiim helmingurinn brúnar (scanbrown).
Læðunum var skipt upp í 5 hópa með 22 læður hver hópur og var aldur og litur
dýranna hafður jafn í öllum flokkunum.
Á tilraunatímanum voru læðumar paraðar og látnar gjóta í svokölluðum dönskum
gotkössum.
42