Lögmannablaðið - 2016, Blaðsíða 8

8 LÖGMANNABLAÐIÐ TBL 03/16
alræðisafla getur verið ágeng eins og faraldur. Í slíkri sókn
verða ómeðfærilegir lögmenn og sjálfstæðir dómarar gjarn-
an skotspónn valdhafa sem vilja fara sínu fram án tillits til
mannréttinda og laga.
Vel fór því á hvatningu Dómarafélags Íslands til utanríkis-
ráð herra að beita sér gegn hreinsunum dómara í Tyrklandi.
Lög mannafélagið tekur þátt í alþjóðlegu samstarfi lög-
manna félaga og á m.a. aðild að Evrópusamtökum lög-
manna og alþjóða samtökum þeirra.
Þessi samtök hafa lýst vanþóknun á aðgerðum tyrkneskra
yfirvalda gagnvart dómurum þar í landi. Gefist tilefni til
kann þó meira að þurfa til og félagið er viðbúið.
Sé horft nær, og nánar að gáð, sést að nær heimahögum
á sér stað ískyggileg þróun. Vestræn samfélög hafa t.d. í
auknum mæli lögfest margvíslegar neyðarráðstafanir sem
er ætlað að sporna við hryðjuverkum.
Hryðjuverk eru svívirðileg og barátta gegn þeim er göfug.
En tilgangurinn getur aldrei helgað meðalið. Tryggja
verður lág marksréttindi borgaranna þegar sett eru laga-
ákvæði sem heimila jafn frekleg inngrip í frelsi þeirra og
raun ber vitni. Tryggja verður t.d. rétt þeirra sem sviptir
eru frelsi til að verða leiddir fyrir dómara og fá réttláta
úrlausn sinna mála innan hæfilegs tíma.
Sé þessa ekki gætt er hætt við að lög um neyðarráðstafanir
verði á endanum tæki í höndum lýðskrumara. Í þessu
sam bandi er hollt að minnast að engin trygging er fyrir
að þeir sem lýðræðið leiðir til valda hverju sinni kunni að
fara með neyðartæki sem þessi. Því til staðfestu er nóg að
lesa fréttir um stjórnmálabaráttu dagsins í dag. Þar birtast
okkur oft uppvöðslusamir stjórnmálamenn sem kalla eftir
gerræðislegum aðgerðum gegn þjóðfélagshópum sem eiga
undir högg að sækja.
Vafasamt er að treysta slíkum æsingamönnum fyrir jafn
vand meðförnum tækjum og til staðar eru vegna barátt-
unnar gegn hryðjuverkum. Slík tæki er unnt að misnota
til að ná fram öðrum markmiðum. Þetta birtist okkur
Íslend ing um áþreifanlega þegar bresk yfirvöld beittu
þar lendri hryðju verkalöggjöf gegn íslenskum aðilum við
banka hrunið. Annað dæmi, öllu alvarlegra, er svo hægt að
taka frá fjórða áratug síðustu aldar í Þýskalandi.
Annað atriði sem virðist háskalegt þegar horft er til um-
heims ins er sá hraði sem tíðkast nú í löggjafarstarfinu. Frá
því lagafrumvörp eru kynnt og þar til þau eru samþykkt
líður oft knappur tími. Þannig er unnt að komast hjá
lýðræðislegri umræðu sem alla jafnan orkar sem hraða-
hindrun á gerræði og misnotkun valds. Færa má rök fyrir
að þetta hafi átt sér stað í nágrannalöndunum við setningu
nýrrar löggjafar sem skar réttindi flóttamanna við nögl,
eins og framast var talið að alþjóðlegir sáttmálar leyfðu.
Óðagot af þessum toga lýsir vanvirðingu gagnvart kröfu
réttarríkisins um að vandað sé til löggjafar og réttaröryggi
sé tryggt. Og ekki þarf að fara til útlanda í leit að dæmum
sem þessum. Algengt er hér á landi, ekki síst við stefnu-
mótun á sviði peningamála, að íþyngjandi löggjöf sé
afgreidd í snar hasti og jafnvel í skjóli nætur. Að baki kunna
að búa lofsverð markmið en því miður virðast gæðin í laga-
smíðinni oft hafa verið í öfugu hlutfalli við ágæti hinna
yfir lýstu markmiða. Sérstakur smánarblettur á þessari laga-
setningu er virðingarleysið sem iðulega birtist í henni fyrir
þagnarskyldu lögmanna.
Þótt vissulega hafi verið þörf fyrir skjótvirkar aðgerðir strax
í kjölfar bankahruns, þegar efnahagsleg velferð þjóð ar-
innar hékk á bláþræði, virðast í dag engin sérstök neyðar-
sjónarmið réttlæta hamagang við setningu laga um efna-
hagsmál. Þar fyrir utan virðist ástæðulaust að afgreiða
slík mál á þeirri forsendu að þau geti haft áhrif á gerðir
markaðs aðila. Ótal mál geta haft slík áhrif og ef á slík
rök yrði fallist yrði þess skammt að bíða að fjárlög verði
afgreidd án umræðu í skjóli nætur.
Hér er því um að ræða slæman ávana sem væri æskilegt að
leggja af. Leyfum hinni lýðræðislegu umræðu að njóta sín
þar sem hagsmunaaðilar og aðrir sem þekkja til fá svigrúm
til að tjá sig.
Lína slf. Hjördís I. Kvaranlöggiltur skjalaþýðandi
lina@centrum.is
Alhliða þýðingarþjónusta
enska – franska – spænska