Fréttablaðið - 09.02.2021, Blaðsíða 9

Að undanförnu hafa verið fréttir af því að íslensk sótt­varnay f ir völd haf i farið
þess á leit við lyfjarisann Pfizer
að Ísland verði til rauna land fyr­
ir fjórða fasa rann sókn á bólu efn i
fyrirtækisins við kórónuveirunni.
Um leið og viðurkennt er að það sé
siðferðilega vafasamt að reyna að fá
sérstakan forgang fram yfir aðrar
þjóðir sem búi við alvarlegri vanda
en Íslendingar, er því haldið á lofti
að um yrði að ræða mikilvæga
rannsókn sem gagnast myndi allri
heimsbyggðinni.
Því hefur verið haldið fram að
hérlendis séu sérstaklega góðir inn­
viðir til slíkrar rannsóknar en ekki
hafa komið fram skýringar á því í
hverju gagnsemi þessarar rann­
sóknar sé fólgin eða hvað hún gæti
falið í sér fyrir landsmenn og aðrar
þjóðir. Okkur finnst því eðlilegt
að almenningur sé upplýstur um
þessa rannsókn og samfélagsleg
áhrif hennar. Það er forsenda þess
að hægt sé að ástunda upplýsta
umræðu um málið. Í því skyni
vörpum við fram spurningum í
nokkrum liðum sem æskilegt væri
að fá svör við.
Á okkur leita í fyrsta lagi spurn­
ingar um vísindalegt gildi og hnatt­
ræna gagnsemi rannsóknarinnar.
Er líklegt að hér verði af lað þekk­
ingar sem muni hafa þýðingar­
mikið yfirfærslugildi fyrir þjóðir
sem búa f lestar við aðstæður sem
eru gerólíkar okkar? Hvaða rök eru
fyrir því að rannsóknin fari fram
hér á landi í ljósi þess að skortur
er á bóluefni um allan heim um
fyrirsjáanlega framtíð, sér í lagi
hjá fátækari ríkjum heims? Bent
hefur verið á að innviðir íslenska
heilbrigðiskerfisins séu sterkir og
því vel til þess fallnir að hýsa rann­
sókn af þessu tagi. Á móti kemur
að telja má víst að bólusetning af
þessari stærðargráðu gæti bjargað
f leiri mannslífum í löndum eða
borgum þar sem heilbrigðiskerfi
standa nú þegar höllum fæti. Yrði
ávinningur þátttakenda því ef til
vill meiri ef rannsóknin færi fram
annars staðar?
Í öðru lagi eru knýjandi spurn­
ingar sem varða siðferðilegt rétt­
mæti rannsóknarinnar. Til dæmis:
Hvernig á að af la samþykkis fyrir
þátttöku í rannsókninni? Verður
þátttaka einstaklinga skilyrði fyrir
því að þeir fái bólusetningu? Hvað
með stöðu þeirra sem vilja ekki
taka þátt í rannsókninni? Rætt
hefur verið um að bólusetja eigi
tiltekinn hluta þjóðarinnar (60%
hefur verið nefnt) til að kanna
hjarðónæmi. Yrði þá beðið með
að bólusetja þann hluta sem eftir
stendur þar til rannsókninni lýkur,
jafnvel þótt nægt framboð væri á
bóluefni? Einnig er mikilvægt að
spyrja hvaða gagna yrði af lað með
rannsókninni og hverjir fengju
aðgang að þeim? Er áhætta fólgin í
því að heil þjóð verði rannsóknar­
þýði fyrir alþjóðlegt lyfjafyrirtæki?
Í þriðja lagi vakna svo spurn­
ingar sem varða lýðræði og
alþjóðasamstarf. Hvernig verður
reynt að tryggja lýðræðislegt lög­
mæti rannsóknar sem varðar alla
þjóðina? Hvernig samrýmist slík
rannsókn markmiði Alþjóðaheil­
brigðisstofnunarinnar (WHO) og
annarra alþjóðastofnana um að
tryggja jafnt aðgengi allra þjóða að
bóluefni? Er samstarfi Íslendinga
við önnur ríki ef til vill tef lt í hættu
með þessari rannsókn og er hætta á
að hún gæti skaðað orðspor þjóðar­
innar?
Upplýst samfélagsumræða er
mikilvægur aðdragandi svona
rannsóknar, en hún tekur tíma.
Í núverandi ástandi getur verið
freistandi að ýta til hliðar erf­
iðum spurningum en það er hluti
af góðu rannsóknasiðferði og
lýðræðismenningu að gefa þeim
gaum.
Áleitnar um spurningar
um Ísland sem tilraunaland
Vilhjálmur Árnason
prófessor í heimspeki og stjórnar-
formaður Siðfræðistofnunar Há-
skóla Íslands
Eyja Margrét Brynjarsdóttir
prófessor í heimspeki og hagnýtri
siðfræði við Háskóla Íslands
Finnur Dellsén
dósent í heimspeki við Háskóla
Íslands
Hlynur Orri Stefánsson
dósent í hagnýtri heimspeki við
Stokkhólmsháskóla
Sigurður Kristinsson
prófessor í heimspeki við
Háskólann á Akureyri
Við verðum öll að gera betur og leggja okkur ákveðnar fram til að byggja upp öf lugt
atvinnulíf sem þarf til að standa
undir vaxandi velferð og öldrun
þjóðarinnar. Í nýlegri grein Sig­
ríðar Mogensen, sviðsstjóra hug­
verkasviðs Samtaka iðnaðarins,
hvetur hún okkur til að sækja
tækifærin og bendir á með réttu að
fjárfesting í nýsköpun muni ráða
úrslitum um framtíðarlífskjör á
Íslandi. Við höfum verið eftirbátar
annarra þjóða í nýfjárfestingu sem
er þróun sem við verðum að snúa
við. Sem betur fer eru stjórnvöld að
vakna til vitundar um þessa stöðu
og hafa nú á skömmum tíma gert
mjög margt til að bæta rekstrarum­
hverfi nýsköpunar og fyrirtækja.
Því ber að fagna.
Það er mikilvægt að líta heild­
stætt á málin til að ná hámarks
árangri. Góður árangur næst í
nýsköpun ef allir kraftar toga í
sömu átt. Gott menntakerfi sem
skilar öf lugu vinnuaf li, hagstætt
skattaumhver f i og skattalegir
hvatar, sterkir nýsköpunarsjóðir,
lágir vextir og svo framvegis. Mikil
gerjun er á öllum þessum sviðum
og víðs vegar er mikil vinna í gangi
við að ef la og gera betur. Þess þarf.
Nýverið hafa margar fréttir bor­
ist af vendingum í nýsköpun og
hugverkaiðnaði. Erlendir fjárfestar
hafa eignast LS Retail sem er fyrir­
tæki sem hefur verið að blómstra
í langan tíma, sem þýðir að þarna
hefur miklum árangri verið náð.
Hugbúnaðarfyrirtækið Sidekick
sótti nýverið hátt í 3 milljarða í
nýtt hlutafé og svo berast upp­
lýsingar um íslensk hugbúnaðar­
fyrirtæki sem eru að vaxa hratt og
dafna.
Dæmi um slíkt er Controlant
sem er með hátt í eitt hundrað
starfsmenn í vinnu og virðist vera
á leið upp á stjörnuhiminn. Hér
eru mikil ný verðmæti að verða til
og mörg dýrmæt störf að skapast.
Þetta virðast vera óvæntir sigrar
fyrir íslenskt atvinnulíf og sam­
félagið allt og hvatning til allra
í nýsköpun að sækja ákveðnar
fram og bæta starfsumhverfið enn
frekar. Í dag eru helstu áherslumál
hugverkaiðnaðar í samtali við
stjórnvöld að nýsköpunarsjóðir
og skattahvatar verði áfram ef ldir
og að liðkað verði enn frekar fyrir
komu erlendra sérfræðinga og
frumkvöðla til Íslands. Hin alþjóð­
lega samkeppni er hörð og óvægin í
heimi nýsköpunar og Ísland á enn
á brattann að sækja. Við eigum að
sækja mannauð og þekkingu, fjár­
magn og laða beina fjárfestingu til
Íslands eins og frekast er kostur.
Við erum á réttri leið og vonum
að nýtt ár beri með sér f leiri
óvænta sigra.
Óvæntir sigrar
Jóhann R.
Benediktsson
markaðsstjóri
Curron og
stjórnarmaður í
Samtökum upp-
lýsingatækni-
fyrirtækja, SUT
Við höfum verið eftirbátar
annarra þjóða í nýfjárfest-
ingu sem er þróun sem við
verðum að snúa við.
Okkur finnst því eðlilegt að
almenningur sé upplýstur
um þessa rannsókn og sam-
félagsleg áhrif hennar. Það
er forsenda þess að hægt sé
að ástunda upplýsta um-
ræðu um málið. Í því skyni
vörpum við fram spurning-
um í nokkrum liðum sem
æskilegt væri að fá svör við.
S K O Ð U N ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð 9Þ R I Ð J U D A G U R 9 . F E B R Ú A R 2 0 2 1
REYKJAVÍK | AKUREYRI | ÍSAFIRÐI
Sími: 558 1100
ÚTSALA
RISA
Allt að
60%
afsláttur
OSLO
Skemmtilegur sófi í klassískum stíl. Rústrautt fallegt
sléttflauel og viðarlitir fætur. Stærð: 234 x 91 x 80 cm
AFSLÁTTUR
50%
Stóll í áklæði: 93 x 95 x 82 cm
44.995 kr. 89.990 kr.
3ja sæta, áklæði: 205 x 95 x 82 cm
69.995 kr. 139.990 kr.
EDE
3ja sæta sófi og stóll í
dökkgráu áklæði. Fætur
eru úr bogadregnu, svörtu
járni. Glæsileg, tímalaus
hönnun.
AFSLÁTTUR
50%
49.995 kr.
99.980 kr.
EMPIRE
Nettur en klássískur La-Z-Boy
hægindastóll. Grátt áklæði.
AFSLÁTTUR
50%
129.995 kr. 259.990 kr.
LOKAVIKA
N
www.husgagnahollin.is

V
E F
V E R S L U N
A
LLTAF OP
IN
EKKI MISS
A AF ÞESS
U