Fréttablaðið - 13.02.2021, Qupperneq 12

Gunnar
ÚTGÁFUFÉLAG: Torg ehf. STJÓRNARFORMAÐUR: Helgi Magnússon FORSTJÓRI OG ÚTGEFANDI: Björn Víglundsson RITSTJÓRI: Jón Þórisson jon@frettabladid.is, FRÉTTASTJÓRAR: Aðalheiður Ámundadóttir adalheidur@frettabladid.is
Ari Brynjólfsson arib@frettabladid.is, Garðar Örn Úlfarsson gar@frettabladid.is MARKAÐURINN: Hörður Ægisson hordur@frettabladid.is
Fréttablaðið kemur út í 80.000 eintökum og er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu og Akureyri. Einnig er hægt að fá blaðið í völdum verslun um á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í
gagnabönkum án endurgjalds. ISSN 1670-3871 FRÉTTABLAÐIÐ Kalkofnsvegur 2, 101 Reykjavík Sími: 550 5000, ritstjorn@frettabladid.is HELGARBLAÐ: Björk Eiðsdóttir bjork@frettabladid.is MENNING: Kolbrún Bergþórsdóttir kolbrunb@frettabladid.is
LJÓSMYNDIR: Anton Brink anton@frettabladid.is FRAMLEIÐSLUSTJÓRI: Sæmundur Freyr Árnason sfa@frettabladid.is
Mín skoðun Sif Sigmarsdóttir

Að þessu
frumvarpi
fram komnu
blasir við að
framkvæmd
barnavernd-
ar á ekkert
skylt við
stjórnmál og
flokkslínur.
Jón
Þórisson
jon@frettabladid.is
Málefni barna og ungmenna er eitt mikilvægasta málefni sem við getum látið okkur varða og miklu skiptir að umgjörðin um velferð barna sé fagleg og sett saman af málefnalegum sjónarmiðum. Það
verður að segja þá sögu eins og er að oftar hefur í fjöl-
miðlum verið fjallað um misbresti í starfsemi barna-
verndar en það sem vel er gert.
Með Fréttablaðinu á fimmtudag fylgdi blað sem
tileinkað var 112 deginum. Þar birtist viðtal við fyrr-
verandi skjólstæðing barnaverndarnefndar, Katrínu
Salimu Dögg Ólafsdóttur. Þar lýsir hún til dæmis
léttinum sem hún hafi fundið fyrir þegar lögreglumenn
komu til að taka hana og tvíburasystur hennar og fjar-
lægja af heimili móður þeirra. Hún hafi aldrei fundið til
ótta, heldur upplifað þá sem bjargvætti sem færðu þær
loks á betri stað. Hún hafi, aðeins fimm ára að aldri, átt
þá einlægu von að hennar biði betra líf. Í viðtalinu segir
Katrín það lán og blessun hvernig barnaverndarnefnd
stóð að málum þeirra systra. Þetta er saga af erfiðum
aðstæðum sem fékk góðan endi. Ekki er svo um allar.
Undir lok viðtalsins segir Katrín: „Við erum lítil þjóð
og þetta á ekki að vera flókið. Með yfirsýn og skilvirkni
geta allar stofnanir talað saman: leikskóli, grunn-
skóli, lögreglan og barnavernd. Ekkert barn á að lifa
við aðstæður eins og við gerðum. Við þurfum að hafa
börnin í forgangi og bíða ekki með ákvarðanir heldur
láta hagsmuni þeirra ráða frekar en móðurréttinn. Við
systur vorum heppnar að komast heilar í gegnum þetta
en sum börn þola verr við og ná sér aldrei á strik.“
Í samráðsgátt stjórnvalda hefur nýlega verið sett
frumvarp Ásmundar Einars Daðasonar félags- og
barnamálaráðherra um breytingar á lögum um barna-
vernd. Þar veit á ýmislegt til framfara í málefnum
barnaverndar.
Við sem búum hér á suðvesturhorni landsins áttum
okkur kannski ekki öll á því hvaða áskorun það er að
sinna barnavernd í fámennum sveitarfélögum um
landið. Fólk sem sinnir barnavernd við þær aðstæður
er sannarlega ekki öfundsvert af verkefnum sínum.
Frumvarpið gerir ráð fyrir að barnaverndarumdæmi
séu almennt ekki fámennari en 6.000 íbúar.
Eitt markverðasta nýmælið í frumvarpi ráðherrans
er að pólitískt skipaðar barnaverndarnefndir verða
lagðar niður. Fyrirkomulagið nú er þannig að sveitar-
stjórnarmenn koma sér saman um skipan nefnda í
hverju sveitarfélagi og barnaverndarnefndir þar á
meðal.
Að þessu frumvarpi fram komnu blasir við að fram-
kvæmd barnaverndar á ekkert skylt við stjórnmál og
flokkslínur, heldur skiptir þar mestu sú fagþekking sem
fáanleg er.
Frumvarpið gerir ráð fyrir að í stað barnaverndar-
nefnda verði starfrækt barnaverndarþjónusta og
umdæmisráð barna á vegum sveitarfélaganna. Þannig
verði fagþekking ráðandi í barnaverndarþjónustu.
Af sögu Katrínar Salimu Daggar Ólafsdóttur sést hve
mikilvægt er að umgjörð öll um velferð barna sé traust.
Frumvarp ráðherrans stefnir að því markmiði.
Það hlýtur að fá skjóta afgreiðslu Alþingis.
Barnavernd
Leikjafræði er grein innan stærðfræði, hagfræði og félagsvísinda þar sem líkön eru notuð til að spá fyrir um atburðarás í hvers konar keppni:
skák, knattspyrnu, stjórnmálum eða stríði. Hugtakið
núllsummuleikur (e. „zero-sum game“) lýsir aðstæðum
þar sem ávinningur eins er sjálfkrafa tap annars. Baki
ég til dæmis súkkulaðiköku handa fjölskyldunni í dag
er afraksturinn núllsummuleikur. Þegar ég sker úr kök-
unni sneið, set hana á disk og afhendi hann horugum
grislingi sem arkar inn úr snjónum er einni sneið
minna af köku eftir handa mér. Horugi grislingurinn
hefur hins vegar grætt því sem nemur tapi mínu.
Súkkulaðikaka skapar hamingju. Hamingja er hins
vegar ekki eins og súkkulaðikaka. Hingað til hefur
hamingja ekki verið talin núllsummuleikur. Þótt ríkir
verði gjarnan ríkir á kostnað einhvers á það ekki við
um þá sem verða hamingjuríkir. Því hamingja er ótak-
mörkuð auðlind. Hamingja verður ekki tekin úr vasa
eins og færð í vasa annars. Eða svo kveður kenningin.
Hola af harmleik
Mikil hamingja ríkti í upphafi vikunnar þegar slakað
var á sóttvarnareglum hér á landi. Krár og skemmti-
staðir opnuðu dyr sínar og líkamsræktarstöðvar
búningsklefana. Venju samkvæmt voru einhverjir
óánægðir með að hugðarefni þeirra hefði ekki hlotið
náð fyrir augum þríeykisins. Aðeins eitt dæmi var
hins vegar um að óhamingja ríkti með opnun ein-
hvers sem hafði áður verið lokað.
Fyrir tæpu ári var spilakassasölum lokað vegna
smithættu af völdum COVID-19. Stuttu síðar bárust
fréttir af betri líðan fólks sem glímdi við spilafíkn.
Rannsóknir benda til að rúmlega 2000 Íslendingar
glími við alvarlega spilafíkn og allt að þrefalt f leiri
glími við fíknina í einhverri mynd. Talið er að spila-
kassar séu þrisvar til fjórum sinnum meira ávana-
bindandi en aðrar tegundir fjárhættuspila.
Samkvæmt Gallup-könnun vilja 86% Íslendinga
að spilakassar verði ekki opnaðir aftur. Samtök
áhugafólks um spilafíkn kölluðu nýverið eftir því að
spilakassasölum yrði lokað til frambúðar. Ákallið
var hunsað. Í vikunni opnuðu spilasalir þvert á óskir
margra þeirra sem þá sækja og fjölskyldna þeirra.
En ef gestir spilakassasala vilja ekki að þeir opni,
hverjir vilja það þá?
Árið 2019 töpuðu Íslendingar 3,9 milljörðum króna í
spilakössum. Tvö fyrirtæki reka spilakassa hér á landi.
Annars vegar Happdrætti Háskóla Íslands, og hins
vegar Íslandsspil sem er í eigu Rauða kross Íslands,
Landsbjargar og SÁÁ. Í lok síðasta árs tilkynnti SÁÁ að
samtökin hygðust hætta þátttöku í rekstri spilakassa.
Af því tilefni var framkvæmdastjóri Rauða krossins,
Kristín Hjálmtýsdóttir, spurð hvort rekstur spilakassa
samrýmdist hugsjón samtakanna. „Já,“ svaraði Kristín
og sagði spilakassana hafa verið mikilvæga fjáröflun
síðastliðin fimmtíu ár.
Á heimasíðu Rauða krossins segir að samtökin
séu „mannúðarhreyfing“ sem hafi að markmiði að
„vernda líf og heilsu berskjaldaðra hópa“. Ekki eru þó
öll góðverk jafngóð. Upp á sitt einsdæmi – og alveg
óvart – hefur Rauða krossinum tekist að sýna fram á að
hamingja getur víst verið núllsummuleikur.
Þau góðverk sem Rauði kross Íslands fjármagnar með
peningum úr spilakössum auka ekki heildarhamingju í
veröldinni, þau draga ekki úr heildareymd mannkyns,
þau minnka ekki neyð berskjaldaðra hópa – þau færa
hana til. Milljón af mannúð á einum stað á sér samsvar-
andi milljón króna holu af harmleik annars staðar.
Rauði krossinn gerir sér að féþúfu „berskjaldaðan
hóp“ sem hreyfingin ætti heldur að sýna mannúð
og gera að skjólstæðingi sínum. Hvað segðum við ef
dýraverndunarsamtökin PETA tækju að selja mulin
nashyrningahorn í fjáröflunarskyni? Slík „núllsummu-
gæska“ teldist varla mikil gæska.
Tilfærsla hamingjunnar
1 3 . F E B R Ú A R 2 0 2 1 L A U G A R D A G U R12 S K O Ð U N ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð
SKOÐUN