Rit Mógilsár - 01.03.2004, Blaðsíða 12

12
talmáli slæðast stundum inn aukaorð og málvillur sem eiga ekki heima í
ritmáli. Ég ákvað hins vegar að breyta í engu málfari viðmælenda minna
og bið ég lesendur að sýna því skilning. Allar rannsóknarniðurstöður eru á
mína ábyrgð.

5 BREYTINGAR OG BJARGRÁÐ
UMHVERFI SAUÐFJÁRRÆKTAR
Hér er varpað ljósi á utanaðkomandi þætti sem hafa áhrif á aðstæður fólks
í Fljótsdal og þau bjargráð sem það hefur úr að velja. Ég byrja á að rekja
þær breytingar sem hafa orðið á stöðu sauðfjárbænda og því reglukerfi
sem þeir hafa unnið í frá 1979 þegar fyrstu tilraunir til framleiðslustýringar
hófust. Því næst er gerð grein fyrir rekstrarumhverfi greinarinnar og
tengslum þess við byggðastefnu stjórnvalda ásamt framtíðarhorfum
atvinnugreinarinnar.
Umfjöllun þessa kafla er byggð á viðtölum við fólk úr stjórnkerfi
landbúnaðarins. Hér er um að ræða aðila frá Bændasamtökum Íslands,
Landbúnaðarráðuneytinu, Landbúnaðarháskólanum á Hvanneyri,
Landssamtökum sauðf járbænda og leiðbeiningarþjónustu
Bændasamtakanna. Það má því segja að fjallað sé um þær breytingar
sem sauðfjárbændur hafa orðið að takast á við út frá sjónarhóli þeirra sem
standa að nokkru utan reglukerfisins. Þó að allir viðmælendur mínir séu
tengdir landbúnaði og vinni sumir hverjir við stjórnkerfi sauðfjárræktar er
daglegt líf þeirra ekki háð reglum kerfisins eða breytingum á þeim.
Hagrænar breytingar í hnotskurn
Sauðfjárbændur eru náttúrlega afskaplega bognir margir…
Þjökuð stétt….Til lengdar geta menn náttúrlega ekki stundað
atvinnugrein sem framleiðir vöru sem ekki selst (Örn Bjarnason,
Bændasamtökunum).
Þessi orð draga saman stöðu sauðfjárbænda og þann vanda sem
sauðfjárrækt stendur frammi fyrir. Árið 1985 var dilkakjötsframleiðsla tæp
10.800 tonn og meðalneysla á mann var 43,4 kíló. Árið 2001 voru
framleidd rúm 8.600 tonn af kindakjöti og meðalneyslan var 23.8 kg
(Bændasamtök Íslands, 2002; Guðmundur Jónsson og Magnús S.
Magnússon, 1997). Sauðfé var flest á landinu í kringum 1980, á milli átta
og níu hundruð þúsund og framleiðslan var mest árið 1978 eða rúm
13.000 tonn. Til samanburðar var fjárfjöldi á landinu árið 2001 um 470.000.
Þrátt fyrir stórfelldan samdrátt í framleiðslu og neyslu kindakjöts