Rit Mógilsár - 01.03.2004, Blaðsíða 30

30
Vegna heppilegs loftslags og náttúrufars gengur skógrækt mjög vel á
svæðinu og þannig finnst fólki skógrækt vera raunhæfur kostur. Einn
viðmælandi minn sagði að búið væri að innprenta í fólk að það væri
skynsamlegt að rækta tré. Því sé almennur velvilji til skógræktar á
svæðinu. Þetta sé afrakstur fræðslustarfs frá Hallormsstað, eitthvað sem
hafi síast inn í fólk með móðurmjólkinni. Guðrún tók í sama streng. Hún
sagði skógræktarstarf fyrir tíma Héraðsskógaverkefnisins skipti
höfuðmáli. Fólk vill ekki taka mikla áhættu á krepputímum eins og voru í
samfélaginu við upphaf verkefnisins. Því var mjög mikilvægt fyrir fólk að
sjá árangur Fljótsdalsáætlunar svart á hvítu.
Hagrænar forsendur verkefnisins eru þó ekki síður mikilvægar.
Grímur Erlendsson, starfsmaður Atvinnuþróunarfélags Austurlands,
segir að margt hafi breyst þegar tryggt fjármagn kom inn í dæmið með
samningi við ríkið. Miklu skipti að þau laun sem fólk var að fá fyrir
verktakavinnu sína voru ekki lágmarkslaun. Verkefnið var því trygg
tekjuuppspretta sem munaði um í heimilishaldi fólks. Að hans mati
breyttu peningarnir í rauninni viðhorfum mjög margra. Viðmælendur
mínir bentu einnig á að byggðarsjónarmið hefðu haft töluvert mikið að
segja í þeirri vinnu sem var lögð í að koma Héraðsskógaverkefninu af
stað. Sveitirnar voru að tæmast og meðal bænda og annarra íbúa var
eindrægur vilji til að breyta hlutunum eða reyna nýjar leiðir. Með þátttöku
í Héraðsskógaverkefninu sá fólk fram á að geta aukið tekjur sínar af
jörðunum.
Ákveðnir byrjunarörðugleikar tengdust uppbyggingu verkefnisins.
Sigurður segir að verkefnið hafi ekki verið skipulagt á réttan hátt. Fólk
var vant starfsemi Skógræktar ríkisins sem virkaði þannig að stofnunin
komst yfir land, eða fékk afhent land frá bændum og svo sá Skógræktin
um framkvæmdir á því landi. Bændur litu þannig á að þeir væru búnir að
afsala sér landi og komu ekkert nálægt framkvæmdunum. Svona gekk
þetta fyrsta árið hjá Héraðsskógum. Öllum framkvæmdum var varpað
yfir á stjórn og framkvæmdastjóra verkefnisins og Héraðsskógar réðu
gríðarlegan hóp af fólki til að vinna við gróðursetningu. Það kom fljótlega
í ljós að verkefnið myndi ekki ganga með þessum hætti og eftir fyrsta
árið var skipulagningu þess breytt þannig að bændur og landeigendur
tóku ábyrgð á framkvæmdum. Við þá skipulagsbreytingu breyttist viðhorf
fólks og fleiri komu af fullum krafti í verkefnið.
Eins og skýrt kemur fram í lögum um Héraðsskóga er verkefninu
ætlað að styrkja búsetugrundvöll svæðisins. Vilji heimafólks til að
framkvæma Héraðsskógaverkefnið virðist hafa verið eindreginn en þrátt
fyrir almennan vilja stjórnvalda til að styrkja byggð voru ýmis ljón á
veginum. Páll lýsir því að „á fyrstu tímum Héraðsskógaverkefnisins þá
voru margir sem vildu það feigt.“ Hann sagði að það hefðu fyrst og
fremst verið embættismenn í stjórnkerfinu í Reykjavík sem hafi verið
tregir til að styðja verkefnið. Að hans mati björguðu stjórnmálamennirnir