Rit Mógilsár - 01.03.2004, Blaðsíða 44

44
hefur þannig ekki reynst nægilega trúverðugt gagnvart Héraðsskógum.
Það hafa ekki verið nægilega traustar brýr félagslegra tengsla til staðar
sem geta þjónað sem farvegir fyrir hagnýtingu félagslegs auðs. Þrátt
fyrir að tengslin á milli embættismannakerfisins og Héraðsskóga hafi
breyst til batnaðar á síðustu árum ber enn á titringi í samskiptum
þessara aðila. Samkvæmt viðmælendum mínum leita stjórnendur
verkefnisins annarra leiða ef samskipti við kerfið eru stirð, þau hagnýta
önnur óhefðbundnari/óformlegri félagsleg tengsl og fara jafnvel framhjá
kerfinu.
Verkefnið hefur sannað tilverurétt sinn með því að ná þeim
árangri sem til var ætlast. Þar sem forsendur þess eru pólitískar miklu
frekar en hagrænar er mikilvægt að viðhalda pólitískum stuðningi við
það. Ótraust tengslanet á milli stjórnkerfisins og Héraðsskóga getur
verið veikleiki þar sem það þýðir að ekki er skýrt hvernig samskipti
kerfisins við nýsköpunarverkefni sem þetta eiga að ganga fyrir sig. Ef
samskipti sem þessi eru látin ráðast er hætt við því að allar tilraunir til
að endurtaka leikinn, skapa önnur svipuð verkefni, verði ómarkvissar
og háðar hæfni einstakra aðila til að hagnýta félagsleg tengsl við ólíka
aðila eða stofnanir. Stjórnvöld verða því að leggja sig fram um að
skapa áreiðanlegar og trúverðugar stofnanir og netvíddir til að
auðvelda stofnsetningu og framkvæmd byggðavænna
nýsköpunarverkefna sem þessa.
Í öðru lagi eru umhverfisáhrif verkefnisins mikil og sumir
viðmælendur mínir telja að þau komi til með að verða umdeildari þegar
fram líða stundir. Ofuráhersla á eitt bjargráð getur leitt til þess að fólk
sem ekki er hluti af því upplifi sig í vörn og finnist að sér sótt. Þær
raddir má heyra á Fljótsdalshéraði.
Verkefni eins og Héraðsskógar hafa í för með sér gagngera
breytingu á landslagi. Ákvarðanir sem eru teknar í dag munu hafa áhrif
á ásýnd svæðisins næstu tugi ára. Það skiptir miklu að sem flestir komi
að stefnumótun og ákvörðunum um svo miklar breytingar á
umhverfinu, jafnvel þó að þær séu tiltölulega afturkræfar. Sú ábyrgð
hvílir jafnt á þátttakendum verkefnisins og stjórnendum þess að vinna
það í sátt við umhverfi sitt, náttúrulegt og félagslegt.
Í þriðja lagi má benda á upplýsingastreymi frá stjórnendum
verkefnisins til bænda. Héraðsskógaverkefnið byggir á vissan hátt á
þéttriðnu tengslaneti þátttakenda og stjórnenda þess. Þrátt fyrir mjög
gott aðgengi þátttakenda að stjórnendum virðist það enn geta batnað.
Eftir rúmlega tíu ára starfsemi er úrvinnsla skógarafurða og
markaðssetning þeirra orðin meira aðkallandi en áður. Bændur sem
talað var við höfðu frekar áhyggjur af framtíð verkefnisins hvað varðar
markaðssetningu á skógarafurðum en stjórnendur þess sem höfðu
aðrar forsendur fyrir mati sínu. Þetta undirstrikar að þátttakendur og