Fréttablaðið - 09.10.2021, Blaðsíða 24

sem fékk nóg af því að sjá nauðg-
ara ganga lausa.
„Henni var ekki bara nauðgað
heldur táningsdóttur hennar líka,
fyrir framan hana, og dóttir henn-
ar kenndi henni alltaf um það því
þær höfðu f lutt aftur heim,“ segir
Christina.
Bakira Hasecic fór að vinna að því
með öðrum fórnarlömbum að finna
nauðgara, hvar þeir eiga heima og
taka myndir af þeim og afhentu þau
lögreglunni og ákæruvaldinu upp-
lýsingarnar.
„Nú er búið að sækja fleiri en 100
karlmenn til saka. Það er ótrúlegt,“
segir Christina af mikilli aðdáun.
Vilja réttlæti og viðurkenningu
Þannig að þó það sé langt um liðið,
þá skiptir það miklu máli fyrir konur
að fá einhvers konar réttlæti, er það
ekki?
„Jú, allar konur sem ég hef talað
við. Þegar ég spurði þær hvað þær
vildu, sögðu þær allar réttlæti. En
þær meintu ekki endilega allar það
sama. Þær vildu ekki endilega fara
með málið fyrir rétt og horfa fram-
an í geranda sinn og fá hann sak-
felldan. Oft meintu þær bara að fá
viðurkenningu á því að þetta hefði
komið fyrir þær,“ segir Christina.
Hún tekur sem dæmi svokallaðar
„fróunarkonur“ [e. comfort women]
sem voru teknar frá Filippseyjum og
öðrum löndum sem börn og fluttar
til Japans í seinni heimsstyrjöldinni
til að þjónusta hermenn.
„Það eru 75 ár síðan og þeim var
nauðgað aftur og aftur. Þegar þær
voru loks frelsaðar töluðu þær ekki
um það, því það var mikil skömm
í kringum þetta meðal fjölskyldna
þeirra og samfélagsins. Það var ekki
fyrr en ein þeirra steig fram fyrir um
25 árum og talaði um þetta að aðrar
stigu fram. Núna eru þær orðnar
gamlar, margar á níræðisaldri, og
ekki margar eftir. Þær hafa næstum
alla sína ævi þurft að búa við þögg-
un og skömm og eru ekki einu sinni
nefndar í sögubókum. Þessar konur
vita að þær munu deyja án þess að
fá nokkurt réttlæti. Í einhverjum
tilfellum eru afkomendur þeirra að
vinna að því en tilhugsunin um að
lifa í 75 ár án þess að geta talað um
þetta er hryllileg.“
Þetta gerist alls staðar
Kynferðislegt of beldi hefur verið
mikið í umræðunni undanfarin ár í
tengslum við #metoo-hreyfinguna,
en ekki endilega þessi angi þess,
sem Christina hefur fjallað og skrif-
að um í 30 ár. Hún segir að það megi
ekki gleyma því að stríðsnauðganir
eigi sér stað alls staðar í heiminum.
„Fólk segir við mig reglulega að
þetta gerist aðeins í löndum langt
í burtu. En ég ferðaðist til fimm
heimsálfa til að skrifa þessa bók, tólf
landa. Þetta gerist alls staðar. Sjáum
Þýskaland við lok seinni heims-
styrjaldarinnar. Þetta er vopn sem
er notað í átökum um allan heim, af
mismunandi ástæðum, trúarlegum,
í ættflokkadeilum, efnahagslegum,
eða tengt hefnd.“
Þú hefur séð það versta sem þessi
heimur hefur upp á að bjóða og talað
við fólk sem hefur upplifað það. En
hefurðu enn von?
„Fólk segir oft við mig að því finn-
ist það sem ég geri niðurdrepandi.
Ég fer á alla þessu slæmu staði og sé
hræðilega hluti. Sem er satt. En að
einhverju leyti fær maður meiri trú
á mannkynið því á öllum þessum
slæmu stöðum finnur maður fólk
„Fólk segir við mig reglulega að þetta gerist aðeins í löndum langt í burtu. En ég ferðaðist til fimm heimsálfa til að
skrifa þessa bók, tólf landa. Þetta gerist alls staðar,“ segir Christina. MYND/GETTY
sem er að gera ótrúlega hluti,“ segir
Christina og segir Malölu gott dæmi
um það.
„Ung stúlka sem stóð upp gegn
talibönum og hætti lífi sínu. Það
voru mikil forréttindi að fá að
vinna að bókinni. Ég sé það í starfi
mínu að menntun stúlkna er eitt
af því sem breytir mestu. Það var
því frábært að vinna með henni
að þessu, því það er það sem hún
berst fyrir. Það er svo auðvelt að
vera niðurdregin yfir hörmungum
heimsins, en Malala sýnir manni að
ein manneskja getur breytt miklu.
Eins og hún sagði hjá Sameinuðu
þjóðunum: Eitt barn, einn kennari,
ein bók og einn penni, geta breytt
heiminum,“ segir Christina og að
hún hafi þannig von vegna venju-
legs fólks en að ríkisstjórnir valdi
henni sífellt meiri vonbrigðum.
Áhyggjur af Afganistan ekki nóg
Christina er sjálf nýkomin frá
Afganistan og segir að það sé eitt af
því sem hún og Malala deili reglu-
legum skilaboðum um og miklum
áhyggjum. Hún segir sigur talibana
niðurlægjandi fyrir Vesturlönd
og hefur miklar áhyggjur af því að
þessu verði sópað undir teppið.
„Þetta er svo mikil niðurlæging
fyrir Vesturlönd. Allir peningarnir
sem fóru í þetta og allir sem týndu
lífi sínu, Afganar og vestrænir her-
menn. Fyrir hvað? Svo að talibanar
gætu tekið yfir aftur? Það er erfitt að
ná utan um þetta. Ég fór til Afgan-
istan og það var erfitt að komast
þangað svo öll mín athygli og orka
fór í það. Ég byrjaði að skrifa um
leið og ég kom, en svo þyrmdi allt í
einu yfir mig. Ég get ekki hugsað um
neinn annan stað sem ég hef skrifað
um sem hefur breyst svona mikið á
stuttum tíma til hins verra. Allir
sem ég þekkti þarna voru í felum
eða flúnir,“ segir Christina.
Hún segir að það hafi komið sér
á óvart hversu hratt talibanar unnu
en segir að þó svo að hertakan sjálf
hafi tekið um tíu daga, hafi þetta
verið miklu lengur í undirbúningi.
„Það er langt tímabil þar sem voru
teknar margar slæmar ákvarðanir
og það er það sem er mest niður-
drepandi við þetta. Að vestrænir
leiðtogar virðast gera sömu mistök-
in aftur og aftur í þessum aðstæð-
um. Sama hvort það er Afganistan,
Íran, Líbía, eða Sýrland. Og mis-
tökin má eiginlega alltaf rekja til
þess að það var ekki hlustað á fólkið
á staðnum eða á hvað það þurfti á
að halda, en okkar hugmyndum
þröngvað upp þá það. Þetta er mest
niðurdrepandi umfjöllun sem ég
hef skrifað í mörg ár.“
Lamb er væntanleg til landsins í
næstu viku til að tala á málþingi UN
Women á Íslandi. Þar mun Lamb
fjalla um nýjustu bók sína, Líkami
okkar, þeirra vígvöllur, eða Our
bodies their battlefield. nTil að sinna starfi sínu þarf Christina stundum að verja sig vel. MYND/AÐSEND
Það hafði verið kveikt í
kynfærum þeirra og
hann hafði aldrei séð
neitt þessu líkt.

græn vetnisvinnsla
Í sterkri stöðu
fyrir orkuskipti
Grænt vetni er umhversvænn orkugja sem má
nota til að knýja bíla, skip og ­ugvélar og við búum
yr þeirri þekkingu sem þarf til framleiðslunnar.
landsvirkjun.is/framtidin
24 Helgin 9. október 2021 LAUGARDAGURFRÉTTABLAÐIÐ