Morgunblaðið - Sunnudagur - 20.03.2022, Síða 16

16 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 20.3. 2022
V
ið brennum flest í skinninu að sjá
að fullyrðingar um að varnarlið
Úkraínu sé komið á sigurbraut
gangi eftir. En óttumst að ósk-
hyggjan, sem bjartsýnisfréttirnar
hafa kveikt, sé of góð til að stand-
ast.
Það tekur tíma að taka lönd
Fyrrnefndar fréttir byggjast flestar á þeirri stað-
reynd að þrjár vikur hafi ekki dugað Rússlandi Pút-
íns til að leggja Úkraínu undir sig. Guð láti gott á
vita, muldrum við í barminn.
Í þágu raunsæis og til að koma í veg fyrir yfir-
þyrmandi vonbrigði, ofan á aðra eymd sem þetta
óafsakanlega árásarstríð kallaði yfir varnarlitla
þjóð, hefur verið minnt á hernaðarmátt og heift Hit-
lers og Jóseps Stalíns, sem gerðu atlögu að Póllandi
úr vestri og austri í aðdraganda seinni heimsstyrj-
aldar. Þeir kumpánar þurftu nærri helmingi lengri
tíma til að ljúka óþverraverkinu en Pútín hefur þeg-
ar notað til sinna trakteringa.
Pólland varð að nota þorra síns styrks til að taka á
móti húnum Hitlers úr vestri og gat ekki vænst
óheilinda Stalíns og alþýðuríkis hans úr austri. Um
það hafði verið gerður leynisamningur í „friðarsátt-
mála“ þessara tveggja af verstu subbuleiðtogum
sögunnar. Innrásarstríðið um Noreg er sagt hafa
tekið nasista tvo mánuði eða svo, en þangað sendu
Bretar og fleiri nokkurn liðsafnað. Fall Frakklands
varð hins vegar með ólíkindum snöggt og það ýtti á
að fyrrnefnt lið var kallað frá Noregi.
Annar kafli sama stríðs
Í upphafi þessarar lotu var talið að Pútín ætlaði sér
nú að tryggja samtengingu sinna nýstofnuðu „al-
þýðulýðvelda“ sem voru hluti af skrefinu sem stigið
var 2014, þegar Krímskagi var sóttur inni í Úkraínu,
og um leið að tryggja öruggt umhverfi skagans og
nauðsynlegt aðgengi um landveg að Rússlandi.
Taldi Pútín þá víst eða mjög líklegt að Úkraínumenn
sæju sitt óvænna og leituðu samninga á þeim nótum
sem Pútín hafði kynnt frá fyrsta degi. Vestræn ríki
settu, að eigin sögn, þungar refsiaðgerðir á Pútín
vegna ósvífni hans og yfirgangs 2014. En stað-
reyndin er sú að helstu þátttökuríkin í þeim efnum
gerðu lítið með þær ákvarðanir sjálf og gleymdu
þeim svo óðar en varði.
Fljótlega hófust stórsamningar um kaup og flutn-
ing á olíu til Evrópuríkja, þótt enn væri látið eins og
refsiaðgerðir væru í gangi gagnvart Pútín, til að
knýja hann til að skila Krímskaga og öðru því sem
hann hafði haft upp úr krafsi sínu átta árum fyrr.
Var reyndar tekinn sérstakur snúningur til að
ganga freklega gegn hagsmunum Úkraínu í þeim
málatilbúnaði öllum, sem veikti stöðu þeirra og fjár-
hagslega tiltrú.
Of gott til að vera satt?
Þótt rétt þyki að slá á áköfustu væntingar um leið
og haldið sé í vonirnar um hið besta, þá færast þær
hugsanir einnig nær að hugsanlega gæti sú jákvæða
þróun, sé hún raunin, „neytt“ Pútín til að beita enn
meiri þunga en hann hafði einsett sér, til að ná sínu
fram, vildi hann halda í trúverðugleika sinn heima
fyrir. Pútín þyldi illa að hverfa næsta tómhentur
heim, þegar jarðarfarirnar stæðu sem hæst í byggð-
um Rússlands.
Hvað sem meintum erfiðleikum Pútíns í stríðs-
rekstrinum líður hefur hann enn undirtökin, þótt
hann hafi ekki enn brotið baráttuviljann á bak aftur.
„Heimurinn“ hefur hafnað því að taka beinan þátt
í stríðsrekstrinum við hlið Úkraínu, nema þá með
útvegun öflugra vopna. Þau eru mjög mikilvæg en
hafa flest komið óguðlega seint, og þrengist um leið-
ir, sem dregur óneitanlega úr gagni þeirra.
Bitunum fjölgar, sem
þungt er að kyngja
Rússar hafa hins vegar ekki lagt undir sig þau land-
flæmi, sem einhverjir höfðu vænst að gert yrði á
þremur fyrstu vikum stríðs. En þrátt fyrir kröftuga
viðspyrnu heimamanna og útrúlegan kjark hefur
enn sem komið er enginn skiki, sem Rússar höfðu
þegar tekið, náðst til baka. Haldi slík þróun áfram,
sem verið hefur, er tvennt líklegt: Að sigur árásar-
aðilans verði dýrkeytari en ætlað var og eins hitt, að
mjög hart verði gengið að varnaraðilanum til að
knýja fram uppgjöf, og hafa þó engin vettlingatök
verið brúkuð til þessa!
Þá virðist sú von ein liggja óræð eftir að einhverjir
þegnar Pútíns, og þá einkum sá hluti þeirra, sem
helst getur náð til hans, séu búnir að fá miklu meira
en nóg. En jafnvel þótt svo væri og innanhússbylt-
ing sem heppnaðist yrði ofan á er ekki gefið að nýir
herrar í Kreml teldu sér óhætt að gefa frá sér stöðu-
legan ávinning sem svo dýru verði var keyptur.
Það tók töluverðan tíma að koma Nikita Krútsjoff
frá völdum eftir klúður hans í Kúbudeilunni. Eftir-
maðurinn, Leoníd Brésnev, var þunglamalegur
afturhaldskommi af gamla skólanum, sem sat lengi
og dró verulega úr því innanlandsfrelsi sem Krút-
sjoff hafði þó staðið fyrir, eftir að hann afhjúpaði
Stalín í frægri „leyniræðu“ sinni um óvættinn.
En vissulega er Rússland nútímans ekki spegil-
mynd þessarar fornu tíðar, þótt Pútín sé eini leið-
togi ríkisins um langa hríð, sem er kominn nokkuð á
veg um að jafna langa valdatíð Stalíns. Pútín hefur
fengið góðan stuðning í öllum kosningum, en hefur
þó aldrei náð 113% fylgi í kjördæmi, eins og Stalín
fékk á sinni tíð, þegar best gekk.
Þeir málefnatómu hiksta enn
Einn undarlegur kækur hefur gert vart við sig hjá
sama fólkinu nú, eins og varð eftir að bankar féllu á
Íslandi, eins og víðar, austan hafs og vestan. Þá
reyndi Samfylking að nota depurð þjóðarinnar til
þess að lauma henni laskaðri inn í Evrópusam-
bandið! Ákefð vinstri-grænna að komast í „hreina
vinstristjórn“ sem reyndist sú óvinsælasta sem
lengi hafði setið þoldi engin bönd. Flokkarnir, sem
að henni stóðu, sáu ekki fyrir stórbrotnar hrakfarir
sínar og það eftir aðeins eitt kjörtímabil!
Steingrímur Sigfússon, sem lofað hafði af ákefð
kvöldið fyrir kosningar að aldrei kæmi til greina af
hans hálfu og VG að samþykkja inngöngu í ESB,
snerist í heilan hring um nóttina, enda kom þá í ljós
að hann hafði þá þegar látið undan kröfum Samfylk-
ingar í þeim efnum, þótt hann lygi til um það mál!
Nota átti lostið, sem þjóðin var í, eftir áfallið eftir
misnotkun útrásarmanna sem átt höfðu alls kostar
við bankakerfið, til að troða þjóðinni í ESB. Það
tókst ekki, en allt það auma bjástur eyddi miklum
tíma frá nauðsynlegri uppbyggingu og eitraði and-
rúmsloftið með þjóðinni. Því miður uppfyllti stjórn-
in, sem tók við, ekki þá sjálfsögðu skyldu sína að
skrúfa til baka alls konar aðgerðir sem voru hluti af
„samningagerð um inngöngu“, í ofsanum við að
þoka þjóðinni í þá átt, svo að samþykkja mætti
glæpinn bæði hér og í Brussel.
Var mikið slys að flokkarnir tveir, sem fengu svo
ríflegan stuðning, skuli ekki hafa sinnt þeirri sjálf-
sögðu skyldu sinni að stroka út það efni sem nú var
ónýtt, og eins að skrúfa til baka yfirgengilegar
Ókræsilegir tilburðir
en sverja sig í ættina
’
Bréfritari sat nokkra lokaða fundi
þar sem sú umræða fór fram og beitti
Clinton sér af þunga. En hann varð þó
að gefast upp. ESB-löndin voru algjör-
lega ófær um að axla þetta verkefni.
Reykjavíkurbréf18.03.22