Morgunblaðið - 02.07.2022, Blaðsíða 23

FRÉTTIR 23Erlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 2. JÚLÍ 2022
Smiðjuvegur 68, Kópavogi | S. 587 1350 | bifreidaverkstaedi.is
Allar almennar bílaviðgerðir
Mette Fredriksen, forsætisráðherra
Danmerkur, baðst í gær afsökunar á
minkamálinu svonefnda, eftir að sér-
stök skýrslu um málið, sem kom út í
fyrradag, bar fram harða gagnrýni á
dönsku ríkisstjórnina og marga af
hæst settu embættismönnum Dan-
merkur fyrir þátt sinn í málinu.
Í skýrslunni sagði meðal annars að
Fredriksen hefði hagað sér með mjög
gagnrýniverðum hætti í málinu, en
hún hefði meðal annars gefið „veru-
lega afvegaleiðandi“ yfirlýsingar um
lögmæti þess að aflífa alla minka í
Danmörku, um 17 milljón talsins. Sú
ákvörðun var tekin vegna ótta um að
nýtt og illvígara afbrigði kórónuveir-
unnar gæti tekið sér bólfestu í þeim
og borist þaðan í menn. Hins vegar
kom í ljós að ríkisstjórnin hafði engar
heimildir til þess að fyrirskipa aflíf-
unina, og hefur málið kostað danska
ríkið verulegar skaðabætur.
Nefndin samþykkti þær útskýr-
ingar Fredriksen að hún hefði ekki
afvegaleitt fólk vísvitandi með yfir-
lýsingum sínum, en í skýrslunni voru
tíu háttsettir embættismenn gagn-
rýndir harðlega fyrir þátt sinn í því.
Þar á meðal var Barbara Bertelsen,
ráðuneytisstjóri forsætisráðuneyt-
isins, en skýrslan komst að þeirri nið-
urstöðu að framganga hennar hefði
verið með þeim hætti að mögulega
væri hægt að sækja hana til saka fyr-
ir málið.
Fredriksen lýsti því hins vegar yfir
að hún hygðist ekki víkja Bertelsen
úr embætti að svo stöddu, þar sem
mál hennar væri enn í rannsókn. Þá
sagðist hún ekki ætla að segja af sér
vegna málsins, en danskir stjórn-
málaskýrendur segja mögulegt að
danska þingið muni samþykkja óháða
rannsókn, sem gæti þá endað með
landsréttarmáli yfir Fredriksen.
AFP/Ólafur Steinar Gestsson
Minkamálið Fredriksen baðst af-
sökunar á blaðamannafundinum.
Biðst afsökunar
á minkamálinu
- Mun ekki víkja Bertelsen úr starfi
Stefán Gunnar Sveinsson
sgs@mbl.is
Að minnsta kosti 21 lést og að
minnsta kosti 39 manns særðust
þegar rússneskar eldflaugar lentu á
fjölbýlishúsi og tómstundamiðstöð í
bænum Serhívka í Ódessa-héraði í
gærmorgun. Tólf ára drengur var á
meðal þeirra sem féllu í árás Rússa.
Af þeim 39 sem fluttir voru á
sjúkrahús eftir árásina voru sex
börn samkvæmt almannavarnaráðu-
neyti Úkraínu. Eldflaugunum var
skotið úr flugvélum sem áttu aðflug
sitt af Svartahafi, og sögðu Úkraínu-
menn að eldflaugarnar hefðu borið
mjög þungar og öflugar sprengjur.
Stefan Hebestreit, talsmaður
þýsku ríkisstjórnarinnar, sagði að
Þjóðverjar fordæmdu árásina harð-
lega, sem og hvað Rússar virtust
taka mannfalli meðal óbreyttra
borgara af mikilli léttúð.
„Rússneskur almenningur verður
líka að lokum að horfast í augu við
þennan sannleik,“ sagði Hebestreit.
Rússnesk stjórnvöld voru þögul um
atvikið, en þau neituðu fyrr í vikunni
aðild sinni að árásinni á verslunar-
miðstöðina í Krementsjúk, þar sem
18 manns létust eftir að tvær rúss-
neskar eldflaugar lentu á henni. Tal-
ið er að sú árás hafi átt að beinast að
verksmiðju sem er skammt frá.
Dmítró Kúleba, utanríkisráðherra
Úkraínu, hvatti Vesturveldin til þess
að senda Úkraínumönnum ný loft-
varnarkerfi eins fljótt og mögulegt
væri til þess að verja þá fyrir árásum
Rússa.
Aðild innan seilingar
Volodimír Selenskí Úkraínufor-
seti fagnaði í gær þeim áfanga að
Úkraína væri nú formlega orðin að
umsóknarríki að Evrópusamband-
inu. Selenskí sagði hins vegar að
hann teldi að sú vegferð ætti ekki að
taka ár eða áratugi. „Við ættum að
komast leiðar okkar fljótlega,“ sagði
Selenskí við úkraínska þingið.
Fáni Evrópusambandsins var í
gær settur upp í þingsal úkraínska
þingsins, og stóðu nær allir þing-
menn upp og klöppuðu þegar hann
var borinn inn í salinn.
Ursula von der Leyen, forseti
framkvæmdastjórnar ESB, sagði
þingheimi að aðild Úkraínumanna
væri nú „innan seilingar“, en að
brýnt væri að landið tæki upp um-
bætur til þess að taka á spillingu.
Vilja að Tyrkir stöðvi skipið
Rússar staðfestu í gær að þeir
væru farnir að flytja korn frá her-
numdu svæðunum í Úkraínu og selja
til „vinaþjóða“. Flutningaskip með
um 7.000 tonn af korni yfirgaf í gær
höfnina í borginni Berdíansk í þeim
erindagjörðum.
Úkraínumenn fóru þess á leit við
Tyrki í gær að þeir myndu stöðva för
skipsins, en það lá í gær við akkeri
um kílómetra frá tyrknesku hafnar-
borginni Karasu. Segja Úkraínu-
menn að flutningur kornsins brjóti
gegn fullveldi landsins, þar sem því
hafi verið stolið frá hernumdu svæð-
unum.
Tyrkir voru sakaðir í síðasta mán-
uði um að hafa keypt stolið korn af
Rússum. Sagði Mevlut Cavusoglu
utanríkisráðherra að málið væri í
rannsókn, en að ekkert korn frá
Úkraínu hefði fundist í rannsókninni
til þessa.
Mikið mannfall eftir eldflaugaárás
- Eldflaugum skotið á fjölbýlishús og tómstundamiðstöð - Tólf ára gamall drengur meðal hinna föllnu
- ESB-umsóknin eigi ekki að taka áratugi - Rússar flytja korn af herteknum svæðum til „vinaþjóða“
AFP/Oleksandr Gimanov
Eldflaugaárás 21 lést þegar rússneskar eldflaugar lentu á fjölbýlishúsi og
tómstundamiðstöð í bænum Serhívka í Ódessa-héraði í gærmorgun.
Xi Jinping, forseti Kína, lýsti því yfir
í gær að kínversk stjórnvöld hefðu
ávallt haft hagsmuni íbúa Hong
Kong efst í huga, en hann flutti þá
ræðu í tilefni af því að 25 ár voru lið-
in frá því að kínversk stjórnvöld
tóku við valdataumunum í borginni
úr hendi Breta.
Xi sagði að „sannt lýðræði“ hefði
fyrst hafist í borginni við þau tíma-
mót, og að þá hefðu íbúar Hong
Kong orðið að „eigin borgarmeist-
urum.“ Ræða Xis markaði hápunkt
tveggja daga hátíðahalda í Hong
Kong vegna tímamótanna, en þetta
var fyrsta heimsókn hans út fyrir
meginland Kína frá upphafi heims-
faraldursins, og sú fyrsta til Hong
Kong frá mótmælaöldu sem braust
þar út árið 2019.
Xi vék að þeim mótmælum í ræðu
sinni og sagði að eftir „alla storm-
ana“ hefðu allir lært á sársaukfullan
hátt að Hong Kong mætti ekki verða
ringulreiðinni að bráð, heldur yrði
borgin að losa sig við truflanir og
einblína á áframhaldandi þróun.
Orð Xis gagnrýnd
Orð Xis um meinta lýðræðisþróun
Hong Kong voru gagnrýnd nokkuð í
ljósi þess að kínversk stjórnvöld
samþykktu árið 2020 ný þjóðarör-
yggislög fyrir Hong Kong, þar sem
nær öll andstaða gegn yfirvöldum
þar var brotin á bak aftur, með þeim
afleiðingum að nær allir forsvars-
menn lýðræðisumbóta í borginni
hafa nú hrökklast í útlegð, verið
bannaðir frá stjórnmálaþátttöku eða
fangelsaðir.
Xi sagði einnig að reglan um „Eitt
ríki, tvö kerfi,“ hefði sannað sig sem
„gott kerfi“, sem engin ástæða væri
til að breyta, þar sem það verndaði
„fullveldi, öryggi og þróunarhags-
muni“ Hong Kong.
Vísaði Xi þar til samkomulags
Breta og Kínverja um að yfirvöld í
Hong Kong fengu að halda borgara-
réttindum sínum og stjórnarfari í 50
ár frá yfirtökunni 1997, en Bretar
hafa sagt að með þjóðaröryggis-
löggjöfinni árið 2020 hafi verið brot-
ið gegn þeirri reglu. Þóttu hátíða-
höldin í gær einnig til merkis um
það, en sú hefð hafði myndast að far-
ið væri í mótmælagöngu 1. júlí á
hverju ári í Hong Kong, en sú ganga
var bönnuð í gær.
Boris Johnson, forsætisráðherra
Bretlands, sagði í gær að Bretar
hefðu gefið íbúum Hong Kong lof-
orð, og að þeir hygðust gera allt sem
í þeirra valdi stæði til að láta Kín-
verja standa við þær skuldbindingar
sem fólust í samkomulagi ríkjanna.
Bandaríkjastjórn og Ástralar
sendu einnig frá sér yfirlýsingar þar
sem gagnrýnt var hvernig grafið
hefði verið undan lýðréttindum í
Hong Kong, á sama tíma og Su
Tseng-Chan, forsætisráðherra eyj-
unnar Taívan sagði að frelsi og lýð-
ræði hefðu horfið í Hong Kong.
Varði framgöngu
Kínverja í Hong Kong
AFP/Isaac Lawrence
Hátíð Ung stúlka heldur á fánum Kína og Hong Kong til að fagna því að 25 ár voru liðin frá yfirtöku Kínverja.
- 25 ár liðin frá því að Kínverjar tóku við völdum