Morgunblaðið - 08.09.2022, Side 18

18 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 8. SEPTEMBER 2022
Mikið úrval af borðstofuhúsgögnum frá CASØ
Strandgötu 24 | 220 Hafnarfjörður | Sími 565 4100 | nyform.is
N Ý F O R M
H Ú S G A G N A V E R S L U N
VIÐTAL
Atli Steinn Guðmundsson
atlisteinn@mbl.is
„Þetta byrjaði mjög snemma. Ég
man eftir því að hafa verið að rölta í
skólann þegar ég var sex ára, í fyrsta
bekk í Engidalsskóla í Hafnarfirði, og
horfði þá á stjörnurnar á himninum,“
segir Sævar Helgi Bragason, vísinda-
miðlari, dagskrárgerðarmaður, rit-
höfundur, jarðfræðingur og jarð-
arbúi. Hann ætti að vera mörgum
lesendum kunnur þar sem hann hefur
undanfarna tvo áratugi dúkkað upp í
flestum fjölmiðlum landsins og verið
iðinn við að benda lesendum, hlust-
endum og áhorfendum þeirra á kom-
andi sól- eða tunglmyrkva, vænlega
tíma til norðurljósaskoðunar eða bara
benda á einhver merkileg fyrirbæri í
himingeimnum, jafnvel eitthvað sem
gerist á morgun og gerðist síðast á 13.
öld og gerist ef til vill ekki næst fyrr
en árið 2550, svo eitthvað sé nefnt.
Hafnfirðingurinn, sem nú er brott-
fluttur, rifjar áfram upp æskuár sín
og nefnir sumarbústaðaferðir að vetr-
arlagi með foreldrum sínum og afa og
ömmu þar sem vel sást til stjarna og
norðurljósa í myrkrinu. Hin endan-
lega opinberun himingeimsins hafi þó
vitrast Sævari þegar hann fékk að líta
óravíddirnar gegnum sjónauka.
„Ég fékk að kíkja í sjónaukann hjá
frænda mínum, Snævari Guðmunds-
syni. Og þegar ég sá Satúrnus og
tunglið og allt þetta í fyrsta skipti í
gegnum sjónauka var ekki aftur snú-
ið,“ rifjar Sævar upp og kannski eng-
in furða að viðurnefnið Stjörnu-
Sævar hafi límst við hann fyrir þó
nokkrum árum.
Ætlaði í reikistjörnujarðfræði
„Svo jókst áhuginn bara eftir því
sem ég lærði meira um þetta og nú er
ástríðan komin á það stig að mig lang-
ar til að segja öllum frá því hvað þetta
er merkilegt og skemmtilegt,“ segir
Sævar sem þó lagði ekki til atlögu við
stjarneðlisfræði eða önnur geimvís-
indi í háskólanámi sínu heldur var
öllu jarðbundnari.
„Ég er með BS-gráðu í jarðfræði.
Það var engin stjörnufræðilína eða
neitt svoleiðis í boði, nema sem fram-
haldsnám. Þannig að ég ætlaði að
mennta mig í reikistjörnujarðfræði,
vera sérfræðingur í Venusi og Mars
og tunglinu og svo framvegis,“ segir
Sævar frá. „Slíkt nám er til dæmis í
boði í Bandaríkjunum þar sem ég
þekki mjög marga prófessora á þessu
sviði, í reikistjörnufræðum. Svo greip
lífið bara inn í og tók aðra stefnu. Ég
álpaðist inn í miðlun og hef jú verið að
segja frá þessu í fjölmiðlum og kenna
þetta,“ heldur Sævar áfram en hann
ritstýrir Stjörnufræðivefnum,
stjornufraedi.is.
Honum auðnaðist þó að taka þrjú
námskeið í stjarneðlisfræði í háskól-
anum en er annars sjálflærður í þeim
vísindum sem eiga hug hans allan.
„Ég er skokkari, matargat og
ástríðufullt vísindanörd,“ segir Sæv-
ar glettnislega af lífi sínu nú til dags
en þeim Þórhildi Fjólu Stef-
ánsdóttur, sambýliskonu hans á
besta stað í Fossvogi, sem starfar hjá
hugbúnaðarlausnafyrirtækinu Wise,
þykir fátt skemmtilegra en að borða
góðan mat og drekka góða drykki.
Hubbles og James Webb
„Við ferðumst meira að segja til að
borða og erum á leið til Kaupmanna-
hafnar, bara til að borða á veitinga-
staðnum Geranium, sem er þriggja
Michelin-stjarna staður og var ný-
lega útnefndur veitingastaður númer
eitt í heiminum,“ segir Sævar frá en
hann er faðir tveggja drengja, þeirra
Arnórs Braga, 11 ára, úr fyrra sam-
bandi og Jökuls Mána, sem er eins og
hálfs árs, sonur þeirra Þórhildar.
Systkini Sævars eru Arnar Ingi og
Karen Ýr og foreldrarnir Bragi Guð-
mundsson og Hjördís Sævarsdóttir.
Sævar hefur um dagana kynnst
fjölda vísindafólks með því að sækja
ráðstefnur víða um heim. „Ég þekki
fólk sem er að vinna við Marsleið-
angrana, könnun reikistjarna í ytra
sólkerfinu, Hubbles- og James
Webb-sjónaukana. Þetta er frekar
lítið samfélag og fólk þekkist býsna
vel. Einn af mínum bestu vinum er
prófessor við Leiden-háskólann í
Hollandi, Pedro Russo, og hann er
vel tengdur. Þegar maður hittir hann
hittir maður aragrúa stjarnvísinda-
fólks hvaðanæva að,“ segir Sævar af
ástríðu sinni.
Hann er nýhættur í starfi við los-
unarbókhald hjá Umhverfisstofnun
„en að öðru leyti hef ég verið að
skrifa bækur, búa til sjónvarp, halda
fyrirlestra og sýna fólki himininn. Ég
hef lifað á því undanfarin ár. Ég ætl-
aði að vera voðalega sniðugur og
setja ekki öll eggin í sömu körfuna en
svo kom Covid og þá hrundu öll egg
úr öllum körfum. Það mátti ekki
heimsækja skóla og ekki koma neins
staðar fram og allt hvarf á einu bretti
svo ég sótti um hjá Umhverfisstofnun
og fékk þetta starf sem ég er ótrú-
lega þakklátur fyrir. Ég hef lært
ótrúlega margt á stuttum tíma,“ seg-
ir Sævar sem nú rær þó á ný mið.
Hann er á leið til KPMG, til liðs við
sjálfbærniteymið þar á bæ. Það hefur
á sinni könnu að fræða fyrirtæki um
samfélagslega ábyrgð, umhverfismál
og ábyrgð í rekstri á þeim vettvangi.
„Þannig að ég tek ýmis störf að mér
ofan á allt annað sem ég er að
grúska,“ segir Sævar.
Ísland er að hans mati heppilega
staðsett þegar kemur að því að fylgj-
ast með gangi mála á himnum. „Við
búum undir norðurljósabelti sem
býður upp á mikið sjónarspil. Svo
þarf ekki að fara langt út úr bænum
til að komast í gott myrkur svo við er-
um ágætlega stödd,“ segir stjarnvís-
indamaðurinn sem, eins og nefnt var
hér í upphafi, hefur frætt Íslendinga
um gang himintungla gegnum fjöl-
miðla í tvo áratugi.
„Ég bara veit það ekki“
„Ég fór í mitt fyrsta sjónvarps-
viðtal í Kastljósi þegar ég var 15 eða
16 ára. Það var árið 2000 og svo jókst
þetta hægt og bítandi. Stjarneðlis-
fræðingar uppi í háskóla mæltu með
mér sem viðmælanda þótt ég hefði
ekki einu sinni verið í námi hjá þeim
og svo vatt þetta upp á sig. Mér var
sagt að það væri hægt að skilja mig
og ég talaði mannamál,“ segir Sævar
sem að viti blaðamanns er allvel máli
farinn.
Undir lok þessarar blaðaútgáfu
viðtalsins, sem birtist í lengri útgáfu
á mbl.is fyrr en varir, er annað ótækt
en að kasta fram einni mestu klis-
juspurningu sólkerfisins. Er líf á
Mars? „Ég skal koma með klisju-
svarið sem er ógeðslega leiðinlegt:
Ég bara veit það ekki,“ segir Sævar
og hlær. „Þar er fullt af spennandi
vísbendingum um rennandi vatn á yf-
irborðinu og orku sem hefði getað
viðhaldið lífi. Það er ekkert útilokað
að það hafi verið líf þar þótt við höf-
um aldrei fundið neitt,“ segir Sævar
Helgi Bragason að lokum, kallaður
Stjörnu-Sævar sem verður að teljast
viðurnefni með rentu á þetta geð-
þekka matargat og vísindanörd sem
heldur betur hefur lagt sitt lóð á vog-
arskálar stjörnufræða til handa al-
menningi.
„Matargat og vísindanörd“
- Hugfanginn af himingeimnum frá blautu barnsbeini - Sextán ára í Kastljósi að ræða stjörnurnar
- Þarf ekki að fara langt til að komast í gott myrkur - „Mér var sagt að ég talaði mannamál“
Mataráhugafólk Sævar, Þórhildur, Jökull Máni og Arnór Bragi á ferðalagi í Commissey í Burgundy-héraðinu
franska í maí. „Við vorum þarna í fjölskyldufríi ásamt nokkrum öðrum Íslendingum,“ segir Sævar af ferðalaginu.
Eliza Reid ýtti úr vör nýrri herferð
endurhæfingarmiðstöðvarinnar
Ljóssins í vikunni. Herferðin ber
yfirskriftina „Lífið í nýju Ljósi“.
Fjöldi fólks mætti í höfuðstöðvar
Ljóssins, meðal annars þátttakendur
í herferðinni sem deila sögum af
glímu sinni við krabbamein af ein-
lægni.
Starfsemi Ljóssins fer stöðugt
vaxandi að því er fram kemur í til-
kynningu frá félaginu, en á milli 2020
og 2021 fjölgaði þjónustuþegum um
24%.
„Þessi mikla fjölgun veldur því að
þrengra er um alla starfsemi í húsa-
kynnum Ljóssins, og því mikil þörf
fyrir stærra húsnæði fyrir endurhæf-
inguna. Markmið verkefnisins er að
eignast enn fleiri mánaðarlega vini til
að styðja við starf Ljóssins. Þörfin er
sannarlega fyrir hendi enda húsa-
kostur Ljóssins orðinn afar þétt set-
inn,“ segir í tilkynningunni.
Herferðinni er ætlað að vekja at-
hygli á því að fólk getur bæst í hóp
Ljósavina, sem eru mánaðarlegir
stuðningsaðilar Ljóssins. Hafa þeir
gert það kleift að bjóða upp á endur-
gjaldslausa endurhæfingu krabba-
meinsgreindra. Nánari upplýsingar
má finna á heimasíðunni Ljósið.is.
Ljósmynd/Ragnar Th.
Upphafi Eliza Reid var ein þeirra sem tóku þátt í að hleypa nýrri herferð
Ljóssins af stokkunum. Ætlunin er að safna fleiri Ljósavinum fyrir félagið.
Starfsemi Ljóssins
þarf stærra húsnæði
- Nýrri herferð hleypt af stokkunum