Morgunblaðið - 08.09.2022, Blaðsíða 24

MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 8. SEPTEMBER 2022
Vagnhöfði 7, 110 Reykjavík | Sími: 517 5000 | stalogstansar.is
stalogstansar.is
VARAHLUTIR Í
KERRUR
2012
2021
ELTAK sérhæfir sig
í sölu og þjónustu
á vogum
Bjóðum MESTA úrval
á Íslandi af smáum
og stórum vogum
Gunnlaugur Snær Ólafsson
gso@mbl.is
Jens Garðar Helgason, aðstoðar-
forstjóri Ice Fish Farm, kveðst
vona að stjórnvöld heimili bólusetn-
ingu laxfiska gegn ISA-veirunni
sem veldur blóðþorra. Veiran hefur
valdið fyrirtækinu þó nokkru tjóni
eftir að hún breiddist út milli kvía
og eldissvæða á Austurlandi í vor.
„Bólusetning-
ar voru bannaðar
vegna þess að við
vorum
ISA-veirulaust
land, en núna er
hið opinbera að
skoða smitvarnir
og bólusetning-
ar,“ segir Jens
og vísar til þess
að Svandís Svav-
arsdóttir mat-
vælaráðherra hafi ákveðið að skipa
starfshóp til að skoða smitvarnir og
sjúkdóma í fiskeldi. Eitt þeirra at-
riða sem eru til skoðunar er hugs-
anlegur ávinningur af skyldubólu-
setningu gegn ISA-veirunni. „Ég
vona bara að það komi eitthvað út
úr því, því bólusetningar sam-
kvæmt rannsóknum stórminnka
líkurnar á smiti,“ segir Jens.
Starfshópnum hefur sérstaklega
verið gert að skoða hvernig laxeldi
fer fram í Færeyjum en þar eru
fyrirtæki með hvert svæði einangr-
að og aðeins ein kynslóð laxa alin
upp hverju sinni. Einnig eru miklar
takmarkanir hafðar á samgangi á
milli eldissvæða í Færeyjum.
„Nú hefur blóðþorri verið stað-
festur í öllum kvíum í Reyðarfirði
og grunur er á smiti víðar. Það
verður að grípa til allra hugsan-
legra leiða til að koma í veg fyrir að
slíkt endurtaki sig. Náttúra Íslands
er okkar fjöregg og skylda okkar
að vernda hana sem best við get-
um,“ sagði Svandís um málið í sum-
ar.
Útsetning seiða hafin
Útsetning seiða í sjókvíar við
Sigmundarhús í Reyðarfirði hófst í
síðustu viku og er stefnt að því að
halda því áfram auk þess sem sett
verða út seiði í sjókvíar við Grip-
alda í haust, segir Jens. Öllum fiski
í kvíunum var slátrað í kjölfar þess
að ISA-veiran greindist á svæðinu.
Fyrst greindist veiran í kvíum
við Sigmundarhús í Reyðarfirði í
apríl en þegar ljóst varð í maí að
veiran hefði farið yfir á önnur eld-
issvæði í firðinum var ákveðið að
hefja slátrun á öllum eldislaxi í firð-
inum. Vaknaði síðan grunur um að
veiran væri einnig komin í Beru-
fjörð og var ákveðið að tæma fjörð-
inn eftir að smit var staðfest.
Enn er eitthvað um eldislax í
sjókvíunum í Berufirði. Spurður
um framvindu mála þar svarar
Jens: „Við tæmum hann alveg á
næstunni. Fiskurinn braggast vel í
Berufirðinum og er við góða heilsu.
Það hefur ekki verið aðkallandi að
slátra honum alveg strax, en við
gerum það á næstu vikum.“
Í fulla slátrun næsta haust
Þá hafa um þrjár milljónir seiða
verið settar út í sjókvíar Ice Fish
Farm í Fáskrúðsfirði. „Það voru
stór seiði sem við settum út þar,
þau eru allt upp í kíló af stærð og
við stefnum að því að byrja að
slátra strax næsta haust,“ segir
Jens.
Spurður um framtíðarhorfur
rekstursins svarar hann: „Núna
erum við vonandi búin að komast
yfir þennan veirufjanda og horfum
bara björtum augum til framtíðar.
Við gerum ráð fyrir að vera komin í
fulla slátrun á ný næsta haust.“
Bindur von við bólusetningu
- Ice Fish Farm gerir ráð fyrir að slátrun verði komin á fullt næsta haust
- Slátra þurfti töluverðu magni vegna ISA-veiru - Útsetning seiða hafin á ný
Morgunblaðið/Helgi Bjarnason
Smitleið Tækjabúnaður sem færður var milli sjókvía bar með sér ISA-
veiruna og dreifði þannig veirunni um Reyðarfjörð og Berufjörð.
Jens Garðar
Helgason
Í fundargerð fiskisjúkdómanefndar frá í júní kemur fram að talið sé að
fyrsta smitið hafi komið upp í Gripalda eftir stökkbreytingu á svokölluðu
„góðkynja afbrigði“ veirunnar yfir í HPR-del sem er meinvirkt afbrigði
hennar. Smitið dreifðist síðan frá Gripalda yfir á önnur eldissvæði með
tækjabúnaði, en með raðgreiningum kom í ljós að um sama uppruna er
að ræða. Meinvirkt afbrigði veirunnar greindist í Gripalda, Sigmundar-
húsum og Vattarnesi í Reyðarfirði annars vegar og Hamraborg og Svart-
hamarsvík í Berufirði hins vegar.
Sjúkdómseinkenni (klínísk einkenni) komu aðeins fram í fiski í einni
kví en ekki í hinum þar sem meinvirka afbrigðið hafði greinst, samkvæmt
upplýsingum sem lagðar voru fyrir nefndina.
„Fiskur með klínísk einkenni var svæfður undir eftirliti Matvælastofn-
unar, úr fiskinum var unnið hráefni í loðdýrafóður til útflutnings. Það
sama er gert við fisk úr kvíum sem er of smár til manneldis þó svo klínísk
einkenni hafi ekki komið fram. Fiski án klínískra einkenna er að öllu jöfnu
slátrað til manneldis,“ segir í fundargerðinni.
Einkenni í einni kví
VEIKUR FISKUR SVÆFÐUR UNDIR EFTIRLITI MAST
Samtök skoskra uppsjávaraf-
urðastöðva (e. Scottish Pelagic
Processors Association, SPPA)
kalla eftir tafarlausum aðgerðum
stjórnvalda til að styðja fyrir-
tækin sem nú takast á við alvarleg
áhrif stórhækkandi orkuverðs.
Þetta er meðal þess er fram kem-
ur í tilkynningu á vef samtak-
anna.
SPPA er málsvari skoskra fyr-
irtækja sem vinna makríl, síld og
kolmunna. Í bréfi, sem sent var
um mánaðarmótin til m.a. Liz
Truss, nýs forsætisráðherra Bret-
lands, var sagt frá því að greinin
væri að „nálgast neyðarástand og
að þörf væri á mótvægisaðgerðum
án tafar.“
Fyrirtækin sem eiga aðild að
samtökunum eru samanlagt með
um tvö þúsund starfsmenn. Starf-
semin skapar einnig fjölda af-
leiddra starfa. Auk þess að fram-
leiða vörur fyrir breska
markaðinn skila þau Bretlandi um
150 milljónum punda í útflutn-
ingsverðmætum á ári hverju, um
24 milljörðum íslenskra króna.
Biður SPPA meðal annars um
að einhvers konar vinnsluskylda
verði sett á uppsjávarfisk sem
landað er í Skotlandi. gso@mbl.is
Ljósmynd/SPPA
Rekstur Skoskar vinnslur segja
orkukostnað áhyggjuefni.
Harma
orkuverð
í Skotlandi
Afurðaverð á markaði
7. september,meðalverð, kr./kg
Þorskur, óslægður 475,83
Þorskur, slægður 454,09
Ýsa, óslægð 403,78
Ýsa, slægð 361,95
Ufsi, óslægður 246,01
Ufsi, slægður 274,79
Gullkarfi 262,63
Blálanga, óslægð 266,19
Blálanga, slægð 230,34
Langa, óslægð 318,75
Langa, slægð 298,67
Keila, óslægð 100,83
Keila, slægð 162,16
Steinbítur, óslægður 212,22
Steinbítur, slægður 349,65
Skötuselur, slægður 456,09
Grálúða, slægð 230,00
Skarkoli, óslægður 252,00
Skarkoli, slægður 468,20
Þykkvalúra, slægð 439,79
Langlúra, óslægð 253,89
Langlúra, slægð 271,45
Sandkoli, óslægður 144,20
Sandkoli, slægður 136,35
Gellur 1.438,85
Hlýri, óslægður 348,58
Hlýri, slægður 337,36
Kinnfiskur/þorskur 997,00
Lúða, slægð 530,42
Lýsa, óslægð 102,34
Lýsa, slægð 147,56
Stórkjafta, slægð 185,00
Undirmálsýsa, óslægð 101,94
Undirmálsýsa, slægð 108,48
Undirmálsþorskur, óslægður 226,56
Undirmálsþorskur, slægður 232,38