Skessuhorn - 29.03.2023, Qupperneq 4

MIÐVIKUDAGUR 29. MARS 20234
Garðabraut 2a - Akranesi - Sími: 433 5500 - www.skessuhorn.is
Skessuhorn kemur út alla miðvikudaga. Skilafrestur auglýsinga er kl. 14.00 á þriðjudögum.
Auglýsendum er bent á að panta auglýsingapláss tímanlega. Skráningarfrestur smá-
auglýsinga er til kl. 12.00 á þriðjudögum.
Blaðið er gefið út í 3.700 eintökum og selt til áskrifenda og í lausasölu.
Áskriftarverð er 4.357 krónur með vsk. á mánuði. Elli- og örorkulífeyrisþegar greiða
kr. 3.763. Rafræn áskrift kostar 3.413 kr. Rafræn áskrift til elli- og örorkulífeyrisþega er 3.146 kr.
Áskrifendur blaðs fá 50% afslátt af verði rafrænnar áskriftar. Verð í lausasölu er 950 kr.
SKRIFSTOFA BLAÐSINS ER OPIN KL. 9-16 VIRKA DAGA
Útgefandi: Skessuhorn ehf. skessuhorn@skessuhorn.is
Ritstjórn:
Magnús Magnússon, ritstjóri s. 894 8998 magnus@skessuhorn.is
Gunnlaug Birta Þorgrímsdóttir gb@skessuhorn.is
Valdimar K. Sigurðsson vaks@skessuhorn.is
Guðrún Jónsdóttir gj@skessuhorn.is
Steinunn Þorvaldsdóttir sth@skessuhorn.is

Auglýsingar og dreifing:
Díana Ósk Heiðarsdóttir auglysingar@skessuhorn.is
Umbrot og hönnun:
Siggi Sigbjörnsson umbrot@skessuhorn.is
Bókhald og innheimta:
Guðbjörg Ólafsdóttir bokhald@skessuhorn.is
Prentun: Landsprent ehf.
Leiðari
Er kominn tími á
minni skjátíma?
Við lifum á tímum ótrúlegra breytinga á öllum sviðum. Það sem þótti
sjálfsagt í gær þykir í besta falli hallærislegt á morgun. Ég, sem þyki
almennt óvenjulega þrjóskur og þver, tek nýjungum með hæfilegri gleði.
Fell því fljótt í áliti hjá þeim sem eru hvað ginkeyptastir fyrir nýjungum. Ég
er til dæmis ekki ennþá kominn á þann stað að vilja aka um á rafmagnsbíl
enda vil ég bara alls ekki bæta drægnikvíða við vöðvabólgusafnið. Ég læt
líka einn samfélagsmiðil duga. Tók þá ákvörðun fyrir ríflega áratug að eiga
mér eitthvað líf utan tölvu eða síma. Reyndar er ég ekki alveg frá því að
það hafi verið rétt ákvörðun. Getur verið að þeir sem opnastir eru fyrir
nýjungum séu búnir að tapa úr lífi sínu mestu gæðastundunum? Jafnvel
algjörlega ómeðvitað? Skoðum það aðeins.
Mér sýnist að smám saman hafi mjög margir sogast inn í einhvers konar
veröld þar sem Mammon er sá sem mestu ræður. Heim þar sem fyrirtæki
stýra markaðsherferðum sínum leynt og ljóst, gjarnan í gegnum svokallaða
áhrifavalda sem lauma sér inn í heilann á fólki. Venjuleg auglýsing um vöru
eða þjónustu á prenti, eða þess vegna á sjónvarpsskjá, þykir ekki lengur vera
það sem virkar enda er þessi kynslóð hvorki að lesa blöð né horfa á sjónvarp.
Nei, skilaboðunum er laumað út í gegnum áhrifavalda og samfélagsmiðlar
eru þar beittasta vopnið. Oft tala þessir áhrifavaldar svona hæfilega hreina
íslensku, eru vel til hafðir en oft með þykkari varir og stærri rass en guð
gaf þeim við fæðingu. Gjarnan eru þeir staddir í nútíma grámáluðu eldhúsi
þar sem búið er að henda út efri skápunum en undir borðplötunni leynast
tvær eða jafnvel þrjár uppþvottavélar þar sem leirtauið úr efri skápunum er,
til skiptis hreint eða óhreint. Reyndar þarf ekki mikið af eldunargræjum á
þessi heimili þar sem nútíma fólk má alls ekki vera að því að elda mat frá
grunni. Það gerir jú skjátíminn.
Þessir áhrifavaldar hafa fyrir margt löngu tekið yfir hugann og ríflega
allan frítíma þeirra sem sitja límdir yfir boðskap þeirra, það er jú vinna þeirra
að ná fólki á öngulinn. Kannanir sýna að meðaltali er ungt fólk og einnig
margir á miðjum aldri um átta tíma á sólarhring í símanum. Já, þið lásuð
rétt, átta tíma. Allar þessar 960 mínútur á hverjum sólarhring er heilinn að
reyna að vinna úr þessum rafskilaboðum (til samanburðar má geta þess að
það tekur ekki nema þrjár mínútur að afþýða frosið kjöt í örbylgjuofni).
Í ljósi þessa er líka fljótlegt að reikna út að þá eru einungis aðrir átta
tímar eftir aflögu af venjulegum vökutíma fólks. Stytting vinnuvikunnar
er því eðlilega það sem fólk í dag telur mikilvægustu kjarabótina. Skal
engan undra að á hverjum einasta degi sér maður fólk akandi um á bílum
sínum og horfandi um leið í gaupnir sér, á símann. Það má jú ekki undir
nokkrum kringumstæðum missa af neinu, jafnvel á meðan barninu er
skutlað í leikskólann eða makanum í vinnuna. Þegar svo í vinnuna er komið
er það talið gróft brot á mannréttindum viðkomandi og jafnvel ógn við
þjóðaröryggi að þurfa að leggja símann frá sér utan seilingar fjarlægðar
meðan fólk er að selja starfskrafta sínum einhverjum vinnuveitanda.
Afleiðingarnar af þessari þróun eru margvíslegar. Alvarlegast er að of
mikil skjánotkun veldur því að svefntíminn verður ekki nægur. Án svefns
í að minnsta kosti átta tíma á sólarhring, kannski svo mánuðum og árum
skiptir, getur haft skelfilegar afleiðingar í för með sér. Hægt er að nefna
nokkur atriði af handahófi; svo sem þunglyndi, skert einbeiting, aukakíló
vegna þess að líkaminn þráir sífellt ruslfæði, kaffidrykkja verður vandamál,
húðvandamál ágerast og skapsveiflur aukast.
Því miður er það svo að stærstu áhrifavaldar í lífi nútíma fólks eru ekki
endilega foreldrarnir, jafnaldrar úti að leik eða kennarinn í skólastofunni.
Nei, áhrifavaldarnir eru Mark Zuckerberg, Elon Musk og starfsfólk þeirra.
Þessi þróun undanfarin tíu eða fimmtán ár er beinlínis stórhættuleg og
teygir anga sína um allt þjóðfélagið. Við þurfum að sporna við. Það skyldi
þó aldrei verða að afvötnunarsetur framtíðarinnar muni snúast um skjátíma?
Magnús Magnússon
Lokið er sögu Lionsklúbbs
Borgarness en klúbburinn var
stofnaður 2. apríl 1957 og náði
því nokkurn veginn hefðbundnum
starfslokaaldri. Starfsemin hefur
að vísu legið niðri síðustu tvö árin,
en síðasta verk klúbbfélaga var að
koma við hjá Björgunarsveitinni
Brák. Var sveitinni afhent það sem
til var í sparibaukum og á bankabók
Lionsklúbbsins, alls um hálf
milljón króna. Meðfylgjandi mynd
var tekin þegar Elín Matthildur
Kristinsdóttir formaður Brákar tók
við peningagjöfinni.
Það skal tekið fram að Lions­
klúbburinn Agla er enn í fullu fjöri
í Borgarnesi en nýverið sögðum við
einmitt frá rausnarlegri gjöf sem
Öglukonur færðu Brákarhlíð og
heilsugæslustöð HVE.
mm/ Ljósm. Brák
Hafrannsóknastofnun ráðleggur
að veiðar á grásleppu á fiskveiðiár­
inu sem nú er að hefjast verði ekki
meiri en 4.411 tonn. Það er um
37% lækkun milli ára. „Ráðgjöfin
byggir að mestu á stofnvísitölu
úr stofnmælingu botnfiska í mars
2023, en hún var undir langtíma
meðaltali og lægri en sést hefur
undanfarin ár,“ segir í tilkynningu.
„Stofnvísitölur hrognkelsa sveifl­
ast milli ára sem endurspegla að
hluta til óvissu í mælingunum.
Vegna þessa vegur stofnvísitala
sama árs 70% á móti 30% vægi
vísitölu fyrra árs við útreikning ráð­
lagðs hámarksafla, en vísitala síð­
asta árs var nálægt langtíma með­
altali. Hafrannsóknastofnun leggur
jafnframt til að upphafsaflamark
fiskveiðiárið 2023/2024 verði 1193
tonn.“
mm
Peningastefnunefnd Seðlabanka
Íslands tilkynnti síðastliðinn mið­
vikudag um hækkun stýrivaxta
um eitt prósentustig. Megin­
vextir bankans, vextir á sjö daga
bundnum innlánum, hækka því
úr 6,5% í 7,5%. Þetta er tólfta
stýrivaxtahækkun Seðlabankans í
röð.
„Verðbólguþrýstingur heldur
áfram að aukast og verðhækkan­
ir ná til æ fleiri þátta. Verð­
bólga mælist nú 10,2% og undir­
liggjandi verðbólga er 7,2%. Verð­
bólguvæntingar til lengri tíma eru
enn vel yfir markmiði og raun­
vextir bankans hafa lækkað frá síð­
asta fundi nefndarinnar. Útlit er
fyrir að verðbólga verði meiri á
næstunni en spáð var í febrúar þótt
hægt hafi á húsnæðismarkaði,“
segir í tilkynningu frá stofnuninni.
„Hagvöxtur var mikill í fyrra
og vel umfram það sem þjóðar­
búskapurinn getur staðið undir til
lengdar. Innlend eftirspurn jókst
meira en gert var ráð fyrir í febr­
úar og vísbendingar eru um að hún
hafi verið kröftugri í ársbyrjun en
talið var. Spenna á vinnumarkaði
er jafnframt töluverð. Við þessar
aðstæður er mikilvægt að koma í
veg fyrir víxlverkun hækkandi launa
og verðlags, sérstaklega þegar litið
er til mikillar spennu í þjóðarbúinu
og komandi kjarasamninga. Pen­
ingastefnunefnd mun beita tækjum
sínum til að tryggja betra jafnvægi
í þjóðarbúskapnum og koma verð­
bólgu í markmið,“ segir í tilkynn­
ingunni.
mm
Ráðleggja mun minni grásleppuveiðar
Tólfta stýrivaxtahækkunin í röð
Gáfu Brák það sem eftir
var í félagssjóðnum
Það gæti orðið snúið að
renna fyrir fisk í Leirá
„Við stefnum á að opna fyrir sjó­
birtingsveiði í Leirá í Hval­
fjarðarsveit 1. apríl næstkomandi,
ef það verður hægt. Til þess þarf
þó fyrst að hlýna verulega,“ segir
Stefán Sigurðsson leigutaki Leirár
í samtali við Skessuhorn. Eins og
sést á meðfylgjandi mynd var varla
auða vök að sjá á ánni síðastliðinn
fimmtudag. Miðað við veðurspá er
ólíklegt að áin verði búin að ryðja
sig. Á ferð tíðindamanns um bakk­
ana var það eina sem sást á ísnum
spor eftir tófu sem örugglega hefur
verið að freista þess að veiða sér til
matar.
„Opnun á ánni var frábær í fyrra
og fyrsta daginn fengum við yfir
60 fiska. Því krossum við fingur
og vonum að hlýni í tæka tíð fyrir
laugardaginn,“ segir Stefán.
gb
Staðan við Leirá síðastliðinn
fimmtudag, enga vök að sjá.