Goðasteinn - 01.09.2003, Síða 143

Goðasteinn - 01.09.2003, Síða 143
Goðasteinn 2003 Af frásögnum Sturlungu að dæma virðast nokkrir valdamestu höfðingjar landsins hafa haft skáld í þjónustu sinni og þannig líkt eftir hirðlífi að hætti er- lendra höfðingja. En þá vaknar spurningin, af hverju þótti skáldunum taka því að yrkja um landa sína þegar þau áttu á vísan að róa erlendis? Það er erfitt að tíma- setja breytingu á menningarástandi þjóðarinnar, en svo virðist sem þessi kúvend- ing verði á sama tíma og ný yfirstétt verður til á íslandi þegar nokkrar ættir tóku völdin í landinu. Þessar ættir tóku að samsama sig aristókrötum í Evrópu í allri hegðan sinni, ekki aðeins með því að draga til sín skáld, heldur einnig með því að taka ritmenninguna - nýjustu tækni og vísindi - í þjónustu sína. Ritun ættartalna var einn liðurinn í að tengja sig ættum konunga og upphefja sjálfan sig og skipti þá ekki öllu hvort rétt væri farið með smáatriði. Upphafning á landnáminu og landnámsmönnum var önnur leið og sú goðsaga sem sköpuð er í kringum upphaf íslandsbyggðar rís hæst í íslendingasögunum sjálfum. Svo koma dróttkvæðin til sögunnar, kveðskapargrein sem hafði orðið til við hirðina. Nefna má að Oddaverjar - fósturfjölskylda Snorra - og Haukdælir leggja mjög ríka áherslu á hið konunglega upphaf sitt. Jón Loftsson lætur yrkja Noregskonungatal - eða kvæðið er ort handa honum - þar sem rakin er ætt Noregskonunga til hans sjálfs, en Magnús konungur berfættur var afi Jóns. Kvæðið er í raun beinagrind að sögu Noregskonunga. Upphaf konungasagnaritunar hefur verið rakið til Odda, s.s. ritun Skjöldungasögu og Völsungasögu, og ef svo er, þá eru þau rit enn frekari merki um áhuga þessarar ættar á konungum og hetjuöld. Gissur Þorvaldsson kallaði Hákon konung frænda sinn, en þá upphefð átti hann að þakka skyldleika sínum við Oddaverja, og í Hungurvöku er Haukdælum sérstaklega lýst sem hinni konunglegu ætt íslendinga.'141 Gissur varð síðan fyrsti jarlinn yfir íslandi. Sturl- ungar voru ekki eftirbátar hinna, ef marka má ættartölu sem varðveitt er í einu handriti Snorra-Eddu, svonefndri Uppsalabók Eddu. Þar eru ættir Sturlungar rakt- ar til konunga og raunar allt til Adams. Þessar þrjár ættir voru uppteknar af konungum og upphefð við hirðina. Sturl- ungar og Haukdælir börðust um jarldóminn, en Oddaverjar nutu beinna tengsla við konungaættina. Höfðingjar Sturlunga og Haukdæla ortu sjálfir og höfðu um- hverfis sig skáld sem efldi ímynd þeirra í þjóðfélaginu og gerði þá líka kollegum sínum erlendis. Oddaverjar hafa ekki orðið þekktir af skáldskap. Engin staka er varðveitt eftir feðgana Sæmund fróða Sigfússon og Eyjólf Sæmundarson, sem báðir voru kennarar í Odda. Enginn afkomanda þeirra er kenndur við skáldskap, utan Jón Loftsson, Páll Jónsson og sonur hans Loftur. Páll biskup hélt skáld í Skálholti, kirkjusmið sinn Amunda Amundason, og Loftur sonur hans kastaði einu sinni fram smávísu í hita leiksins, sem var honum þó ekki mjög til fram- dráttar. Eina skáldið sem þekkt er í Odda á síðari hluta 12. aldar er Snorri Sturluson. -141-
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196
Síða 197
Síða 198
Síða 199
Síða 200
Síða 201
Síða 202
Síða 203
Síða 204

x

Goðasteinn

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Goðasteinn
https://timarit.is/publication/1974

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.