Skák - 01.05.2004, Blaðsíða 28

Eyjólfnr Ármannsson
Til gamans
tytf&
Bragi Kristjánsson
David Ionovitsj (Jónsson) Bron-
stein varð áttræður hinn 19.
febrúar s.l. Bronstein er einhver
mesti meistari skáksögunnar.
Hann er mjög frumlegur skák-
maður, mikill hugsuður, sífellt
skapandi og leitandi og mikill
flækjusnillingur.
Bronstein hefur alltaf verið
mikill talsmaður styttri skáka og
var með þeim fyrstu (ef ekki
fyrstur) til að setja fram hug-
myndir um, að tefld yrðu opin-
ber atskákmót. Hann hefur
einnig gert ýmiskonar tilraunir,
m.a. tefldi hann fjölskák við
armenska stórmeistarann,
Vaganjan. Þeir tefldu 8 skáka
einvígi, með umhugsunartíma í
kappskák, allar skákirnar tefldar
í einu.
Arið 1969 kom Bronstein,
fyrstur manna, með tillögur að
viðbótartíma í skák. Hugmynd
hans var sú, að á hvern leik fái
keppandi viðbótartíma, en ef
hann leikur, áður en sá tími líð-
ur, þá bætist ónotaður viðbótar-
tími ekki við tíma keppandans
(ólíkt því, sem gerist á Fischer-
tímamörkunum). Keppandi
getur þannig ekki aukið við tíma
sinn í Bronstein-tímamörkun-
um, ef hann teflir hratt.
Bronstein hefur unnið mikinn
fjölda skálcmóta, m.a. tvö milli-
svæðamót, 1948 og 1955, áskor-
endamót 1950, og tvö meistara-
mót Sovétríkjanna, 1948 (jafn
Kotov) og 1949 (jafn Smyslov).
Bronstein tefldi í sigursveit Sov-
étríkjanna á fjórum ólympíu
skákmótum, 1952-58 (á 3. og 4.
borði), og vann til verðlauna fyr-
ir árangur á sínu borði í öll
skiptin.
Bronstein er í hópi sterkustu
skákmeistara sögunnar (ásamt
Keres, Kortsnoj og ef til vill fleir-
um), sem ekki urðu heimsmeist-
arar.
Bronstein náði hápunkti ferils
sins í einvígi um heimsmeistara-
titilinn, sem hann tefldi við
Mikhail Botvinnik í Moskvu,
vorið 1951. Einvíginu lauk með
jafntefli og Botvinnik hélt titlin-
um.
Mörgum skákáhugamönnum
hefur fundist, að lokin á því ein-
vígi hafi verið nokkuð undarleg.
Bronstein var vinningi yfir, þeg-
ar tvær skákir voru eftir. Hann
tapaði 23. skákinni og gerði
stutt jafntefli í þeirri síðustu.
Botvinnik hélt titlinum á jöfnu.
Getgátur hafa verið á lofti
um, að Botvinnik, maður kerfis-
ins, hafi notið hjálpar yfirvalda í
Sovétríkjunum, sálugu, til að ná
þessum úrslitum. Yfirvöld hafi
neytt Bronstein til að vinna ekki
einvígið. Ein saga hefur verið á
kreiki, sögð komin frá Luis
Rentero, mótshaldaranum, sem
staðið hefur fyrir ofurmótunum
í Linares. I ársbyrjun 1960 tap-
aði Bobby Fischer slysalega fyrir
Spassky á móti í Mar del Plata í
Argentínu. Eftir skákina sat
hann grátandi á hótelherbergi
sínu, þegar Bronstein gekk inn í
herbergið. Bronstein á að hafa
sagt: „Bobby, af hverju ertu að
gráta? Þeir neyddu mig til að
tapa einvígi við Botvinnik og ég
grét ekki!“ Bronstein hefur
aldrei staðfest þessa sögu.
Slíkar sögusagnir verður seint
hægt að sanna og það er alveg
eins líklegt, að hinn ungi og við-
kvæmi snillingur hafi ekki þolað
álagið. Eitt atriði gæti hafa vegið
þungt. Faðir Davids hafði verið
fangi í „Gúlaginu“ í sjö ár og
verið látinn laus árið 1948. For-
eldrar Bronsteins sátu á fremsta
beldc í keppnissalnum, en slíkt
mun eldci hafa þótt góð latína í
Sovét í þá daga Fyrrverandi
föngum mun reyndar hafa verið
bannað að dveljast í Moskvu.
Þetta hefur örugglega valdið
David miklum áhyggjum, sem
ekki verður sagt, að beinlínis
skerpi athyglina í harðri baráttu.
Bronstein reyndi sjálfur að
gera sér úrslitin bærilegri með
því að segja, að ekki sé víst, að líf
hans hefði orðið betra, ef hann
hefði unnið! Það er ekki ástæða
til að velta sér upp úr þeini sög-
um og hugleiðingum, sem settar
hafa verið fram um þetta einvígi.
Höfundar þessa pistils eru ekki
mjög fróðir í þeim efnum og að
auki eru sífellt að birtast fleiri rit
um einvígið, t.d. er von á einu
slíku, eftir andstæðing Bron-
steins í einvíginu.
142
S K A K