Skák - 01.05.2004, Blaðsíða 32

Nokkrar hugleiðingar um byrjanir
og byrjanaval á Skákþingi íslands 2003
Með tæknibreytingum og upp-
lýsingaflæði hafa skákmenn nú
fleiri tækifæri en áður til að
koma vel undirbúnir til leiks,
þegar þeir setjast við skákborðið
og þeysa stríðsfákum sínum
fram á vígvöllinn. Aldrei áður
hafa verið til staðar svo einfaldar,
fljótlegar og árangursríkar leiðir
til að „stúdera“ og kortleggja
andstæðing sinn. Dæmi um það
koma frá Skákþingi Islands
2003, þar sem t.d. Ingvar Þór
Jóhannesson kom greinilega vel
undirbúinn til leiks og reyndist
árangurinn eftir því. En and-
stæðingurinn getur þá væntan-
lega líka stúderað fyrir þig, eins
og þú fyrir hann? Hvað skal
gera? Stúdera betur? Eða koma á
óvart með einhverjum frumleg-
heitum að hætti gömlu kaffi-
húsaskákmannanna?
Þetta vandamál ætlum vér að
ræða hér á eftir, en þó aðeins í
stuttu máli, því iengi má rífast í
löngum greinum um gildi byrj-
anakunnáttu og undirbúnings
fyrir skákir. Staðreyndin er þó
sú, að samfara auknu upplýs-
ingaflæði er enginn orðinn
óhultur með sérviskubyrjanir
sínar, því hvaða „skáknörd“ í
heimi getur átt fyrri skákir
manns í gagnagrunnum sínum
og sundurgreint þær í skákforrit-
um sínum. Jafnvel óvirkir skák-
menn eru ekki óhultir, en til
dæmis komst Gunnar Björnsson
ritstjóri að því, þegar hann var
að undirbúa sig fyrir skák gegn
fmnskum skákmanni á Evrópu-
móti félagsliða í Grikklandi
2002, að skákir með honum
fundist í hefðbundnum gagna-
grunnum.
Hvað eiga menn þá að gera?
Tefla sem flestar byrjanir, svo
erfiðara sé að reikna menn út?
Hvaða á til dæmis undirritaður
að gera, hann sem hefur teflt 1.
d4 með hvítt í yfir 15 ár? Ætti
hann kannski að auka fjöl-
breytnina og fara að leika 1. e4
líka? Þeir tveir kennarar, sem við
höfum fengið hingað undanfar-
ið (Zigurds Lanka og Emil
Sutovsky) hafa báðir haldið því
fram, að 1. e4 væri besti byrjun-
arleikur hvíts til að ná frum-
kvæðinu. Báðir hafa sömuleiðis
haldið því fram, að 1. - c5 (Sikil-
eyjarvörn) væri besta leið svarts
til að berjast fyrir frumkvæðinu
á eigin forsendum. Báðir hafa
gefið nokkrar merkilegar leiðir
fyrir báða aðila til að berjast til
sigurs, sér í lagi Lanka, sem hef-
ur rannsakað með íslenskum
nemendum sínum flestar hugs-
anlegar leiðir, svo hvítur ætti að
vera vel útbúinn til leiks með 1.
e4, jafnvel gegn Sikileyjarvörn.
Margir keppendur á Skákþingi
Islands hafa þessar rannsóknir
undir höndum, en þeim var lítið
eða ekkert beitt á mótinu sjálfu.
Þeir sem ekki höfðu hlotið þær,
höfðu ekki tekið sér það fyrir
hendur, að rannsaka hefðbundn-
ar línur upp á eigin spýtur, s.s.
gegn Najdorf, Drekanum eða
öðrum hefðbundnum leiðum í
Sikileyjarvörn. Slíkar rannsóknir
eru auðvitað mikil vinna og ís-
lenskir skákmenn, að örfáum
undanskyldum, hafa ekki tíma
til svo alvarlega rannsókna,
nema með skipulögðum hætti
yfir langt tímaskeið. Islenskir
skákmenn hafa þó flestir margt
annað við sinn tíma að gera, en
að liggja dögum saman yfir vin-
sælum leiðum í Scheveningen.
En jafnvel þá, er óljóst með ár-
angur, því rannsóknir erlendra
146
S K Á K