Helgarpósturinn - 23.11.1979, Blaðsíða 20

Helgarpósturinn - 23.11.1979, Blaðsíða 20
20 Föstudagur 23. nóvember 1979 j__helgarpÓStUrmrL. TVÆR MERKAR SÝNINGAR Eitthvað virðist nú bjartara yfir sýningarhaldi en fyrr i þessum mánuði. Tvær sýningar, báðar athyglisverðar, hófu göngu sina um sfðustu helgi. A Kjarvalsstöðum sýna fimm myndlistamenn félagarnir Kees Visser, Kristinn Harðarson, Ólafur Lárusson, Magnús Páls- son og Þór Vigfússon. I Norræna húsinu sýna svo Bragi Asgeirs- son og Sigurður Orn Brynjólfs- son. Þótt ekki megi ég vera of heimtufrekur sakna ég þriðju sýningarinnar. Sunnudaginn 18. varð Svavar Guönason sjötug- ur. Mikið hefði verið gaman að sjá eina góða yfirlitssýningu á verkum þeirrar kempu i tilefni af deginum. Reyndar hef ég lengi beðið eftir slíkri sýningu á verkum Svavars og alltaf fund- ist tilefnin næg. Vonandi veröur úr þessu bætt á næstunni, svo yngri kynslóðum auðnist að sjá verk þessa brautryðjanda nútimalistar i öllu sinu veldi. fig mergjar eðli málverksins eru áberandi þættir i verkum hans. I verkum Kristins Harðarson- ar eru það teiknihæfileikarnir sem mest eru áberandi. Þótt Kristinn noti einnig ljósmyndir sem undirstöðumiðil finnst mér graflskt eöli verkanna komi best fram i óreglulega saman- settum smámyndum hans af detalijum (úrdráttum) kringum stórar teikningar af atburðum. Viss eplsk frásagnargleði ein- kennir þessar myndir Kristins. Þó gætir I mörgum myndanna löngunar til að þverbrjóta fagurfræðileg gildi teikningar- innar. Framlag Magnúsar Pálsson- ar er byggtá kenningum griska stærðfræðingsins Pýþagorasar. Þetta eru gipsplötur með upp- hleyptum eða Igreiptum tölum úr talnaspeki stærðfræðingsins. Miði við enda verksins skýrir út hugsunina sem að baki þvl felst. Þessir skúlptúrar undirstrika stöðu Magnúsar sem einhvers Myndlist eftir Halldór Björn Runólfsson óska Svavari til hamingju og vona að hann haldi lengi áfram að festa ótrauður sina tæru liti á strigann. Falleg sýning Sýning fimmmenninganna á Kjarvalsstöðum er prýðilegt yfirlit yfir hina ýmsu og óliku strauma sem flokkaðir hafa verið undir nýlist. Hver um sig hefur sinn persónulega stíl en öilum er það sameiginlegt að þeir fást við myndlist á óhefð- bundinn hátt. Kees Visser er tslendingum kunnur fyrir starfsemi sína i Lóu, galleriinu i Amsterdam. Við það vann hann ásamt konu sinni Rúnu sem nýlega sýndi I Suðurgötu 7. Myndir Kees eru afar finlega unnar og bera vott um næma tilfinningu I litskynj- un. Kannar hann meö nýstár- legum aðferðum möguleika málverksins og notar m.a. flétt- ur úr óiikum pappir svo sem dagblöðum og hundraökrónu- seðlum I verk sin. Rökræn hugs- un og vilji til að kryfja til frumlegasta hugsuðar íslenskr- ar nýlistar. Verk ólafs Lárussonar sýna vaxandi styrk hans sem mynd- listarmanns. Ljósmyndaverk Ólafs sem unnin eru úr 16mm kvikmynd og raöað er tveim og tveim utan um spegla, heila eða brotna, eru ákaflega sterk. Mér liggur við að segja að i þessum myndum felist visst agressivitet. Sama má segja um myndröð hans undir brotn- um glerjum, sem er mjög heil- steypt verk. Það er eitthvert sjálfsprottið tilfinningarlki i þessum verkum ólafs, sem höfðar beint til áhorfandans. Lestina rekur Þór Vigfússon. Tuttugu og fjórir teningslaga kassar málaðir I sex litum bera vott um minimaliska aðferð Þórs. Með mismunandi röðun kassanna < þannig að mis- munandi litar hliðar þeirra snúa saman, finnst manni að um miklu fleiri liti sél' að ræða. Ólík staösetning flatanna gagnvart lýsingunni gerir að verkum að sami litur fær allt annan blæ. Frá sýningu nýlistarmanna aö Kjarvalsstöðum. Bragi Asgeirsson og Sigurour O. Brynjólfsson sýna i Norræna húsinu. Sama hugsun er röð málverka sem hanga á veggnum Þetta eru einföld verk útfærð á snjallan hátt. Þessi sýning er ákaflega falleg og inspirerandi. Hún er gott dæmi um hve heilsteypt sýning getur veriö þó að um ólika listamenn sé að ræða Tveir góðir í Norræna húsinu Bragi Asgeirsson var fyrsti kennari Sigurðar Arnar Brynjólfssonar I Myndlista- og handiðaskólanum. Nú sýna þeir saman, „kennari" og „nemandi" I Norræna húsinu. Er þetta þriðja einkasýning Braga i þvi husi en fyrsta einka- sýning Sigurðar Arnar. Sýning Braga er tileinkuð börnum á barnaa'ri. Lfkt og á fyrri sýningum blandar Bragi saman nýju og eldri myndum sinum. A þessari sýningu finnst mér þessi blanda koma ágæt- lega út og betur en þegar Bragi sýndi með Sverri Haraldssyni. Þá voru eldri myndirnar of yfir- gnæfandi. Þróun Braga er hæg 'en mark- viss. Nýjustu myndir hans sýna að hann er orðinn meistari þess miðiis sem hann hefur kosið sér. Með mikilli tilfinningu fyrir rúmtaki og litum raðar hann þeim hlutum sem hann finnur i náttúrunni eða annars staðar, i myndir sinar. Með einhvers konar fernishlaupi frystir hann svo hlutina eða limir þá i flötinn. Myndbygging Braga er gjarnan symmetrisk eða miðlæg og er spennan i myndum hans þvi frekar fólgin I þeim óvæntu hlutum sem hann festir á flöt- inn. Myndmál hans má rekja beint til súrrealismans, þar sem hlutirnir öðlast annað og nýtt lif i nýju samhengi þá leyfir Bragi oft hlutunum aö vera I því sam- hengi sem hann finnur þá i. Þetta er áberandi I „f jörumynd- um" hans (Uppras nr 15) og (Sopdyngju nr.2) Þær myndir sem mér finnast sterkastar eru þær sem gæddar eru þessu súrrealiska mynd- máli, þar sem það helst i hendur við einfalda en hnitmiðaöa kompósisjón. 1 þeim flokki eru Bóndi (nr. 5) og Þögn (nr.4) Með þessum verkum finnst mér Bragi vera að, þróast i átt til mun dýpri átaka við myndefnið. Sigurður Orn er ókrýndur konungur á sinu sviði. Skrýtlur hans og myndasögur eru tvi- mælalaust það besta sem gert er i þessum efnum á Islandi. ísmeygileg fyndni hans blandin sterkri ádeilu nýtur sin einkar vel i liprum og öruggum teikningum hans. SOB vinnur margar myndir um eitt þema, t.d. stórt fótspor innan um mergð smáfólks (Hvar er Gulliver nr. 41 og Fali einræðis- herrans nr. 5) Tulkun Sigurðar á mergð smáfólks sem táknar væntanlega varnarleysi smælingjanna eða andvaraleysi hópsálarinnar, er uppistaða I mörgum mynda hans. Seriurn- ar „Prestarnir gera þáð lika" og „möppudýrin" eru frábærar þjóðfélagsádeilur. Sýningin gefur góða mynd af þróun Sigurðar og vaxandi hæfni hans. Það er sorglegt að vita til þess að Sigurður þurfi að hafa ofan af fyrir sér með aug- lýsingateiknun, þar sem lítið rúm er fyrir persónulega túlk- un. Vonandi á hann einhvern tima eftir að geta helgað alla krafta sina teiknimyndagerð og verður mikill fengur að fá kvik- mynd frá honum. Af nýjum hljómplötum: ROKK OG AFTUR ROKK Joe Jackson — l'm The Man Joe Jackson er 24 ára gamail nýbylgjupönkari, sem fyrst vaítti á sér verulega athygli I byrjun sfðastliðins sumars, þeg- ar lag hans Is She Really Going Out With Him? fór i stórum stökkum upp bandariska vin- sældarlistann. Það lag var tekið af fyrstu plötu hans, Look Sharp. Nýlega kom út önnur plata Joe Jacksons, sem hann kallar I'm The Man. I'm The Man hefur að geyma 10 lög, sem öll eru ef tir Jackson, en hljómsveit hans — Gary San- ford gitarleikari, Dave Hough- ton trommari og Graham Maby bassaleikari — á sinn þátt I út- setningunum. Tónlist Joe Jacksons er svo- sem fyrr hefur komið fram ný- bylgjupönk, og minnir um margt á æðstaprest þeirrar stefnu, Elvis Costello. Þetta kemur einkum fram I söng Jacksons, en einnig I uppbygg- ingu og útfærslu laganna sjálfra. En þetta þýðir þó ekki að Joe Jackson sé ekkert nema stæling á Elvis Costello, þó svo kunni að virðast við fyrstu heyrn. Og Joe Jackson stendur I ýmsu framar Costello, td. I textagerð. Textar Costellos svifa yfirleitt i lausu lofti og fjalla i senn um allt og ekki neitt (sumir telja þetta Costello til lofs), á meðan textar Jacksons eru flestir markvissir og oft bregður fyrir ágætum húmor ss i laginu-um Geraldine og John: Geraldine and John See the happy couple — so inseparable And the beat goes on And for better or for worse They are married but of course Not to each other A I'm The Man eru nokkur lög sem búast má við að eigi eftir að Rómantísk vikulok Menn fóru ekki varhluta af blessaðri rómantikinni á sin- fóniutónleikunum fyrir viku. Þeir hófust á hinum geðþekka forleik alnafna mins aö Nýárs- ndttinni, sem hann samdi fyrir sýningu hennar við opnum Þjóðleikhússins 1950. Einhverj- um þykja kannski álfalögin al- þekktu koma eins og skollinn úr sauöarleggnum innanum ann- aö. En sú er vist skýring á þvi, að leikstjórinn Indriöi Waage, dóttursonur gamla Indriöa, höf- undar Nýársnæturinnar, óskaði þess svo eindregið, að Árni lét til leiðast. Enda eru þetta al- geng og oft ágæt vinnubrögð. Siðan kom Sinfónía nr.2 eftir um auðheyrilega vör vib norska tónfalliö. Slðast kom svo pianókonsert nr 2 eftir Sergei Rakhmaninoff (1873-1943) sem er eitt fárra verka þessa rússneska planó- snillings, sem allt ætlar að standa af sér. Hann er saminn 1900-01, þegar Rakhmaninoff hafði náð sér eftir fyrra deyfðartimabil sitt. Hann er einnig i slðrómantiskum anda, og raunar þykir flestur sem Rakhmaninoff hafi ekki náð öllu lengra, heldur fariö aö endur- taka sig. Hann fékk viðurnefnið „d-moll tónskáldið". Hann yfir- gaf heimaland sitt eftir bylting- una 1917 og bjó einkum i Banda- rlkjunum slðustu 25 árin. Eyrna lyst eftir Arna Björnsson samlanda og samtiðarmann Edvards Grieg, Johan Severin Svendsen (1840-1911). Hann stundaði nám I Leipzig 1863-67 og lék siðan með hljómsveit Musards I Parls og sem kon- sertmeistari hjá Euterpe i Leip- zig, en hann var fiðlungur góð- ur. Hann var hljómsveitarstjóri við Konunglega leikhúsiö i Kaupmannahöfn 1883-1908. Svendsen leitaðist eins og Grieg við að skapa sérnorskan tón I sinum sinfónisku verkum, en áhrif hinnar þýsku sfð- rómantikur eru þó ætið mjög svo yfirgnæfandi. 1 þessari fal- legu sinfóniu er það einna helst I þriöja kaflanum, sem viö verð- Þegar Austurbæjarbió opnaði fyrir rúmum 30 árum, var fyrsta mynd þess amerisk mærðarvella, sem hét hvorki meira né minna en „Ég hef alltaf elskað þig". Hún var um frægan hljómsveitarstjóra, sem uppgötvar ungan og fallegan kvenpianista og lætur hana leika þennan konsert með sér. En þá gerast þau ósköp, að stúlkan fer að túlka ást sina til hljómsveitarstjórans I leik sin- um og spilar svo fallega, að hon- um finnst hún ætla að stela sen- unni frá sér. Hann lætur þá hljómsveitina leika svo hratt og sterkt, að einleikarinn hefur ekki við. Allt fellur þó auðvitað i Rögnvaldur Sigurjónsson ljúfa löð að lokum. Nema hvað. Maður fór á þessa mynd mest til aö skoða nýja bióið, en jafn- vel á þeim árum var þetta of væmið. Hinsvegar var klassisk tónlist þá að byrja að skjóta rót- um i manni, og þar sem ég átti þá hvorki græjur né plötur, fór ég aftur að sjá myndina vegna hljómlistarinnar. Ekki varð vart við nein þess- leg tilfinningaátök milli Kar- stens Andersen og Rögnvalds Sigurjónssonar, heldur ágætis jafnvægi. Röggi segir i endur- minningum sinum, að allt hafi lent i handaskolum, þegar hann lék þennan konsert með Bohdan Wodiczko áriö 1971. Hvað skyldi hann segja um þessa hljómleika i 3. bindinu? Þaö er ekki vist, að flytjendum og áheyrendum finnist ætið hið sama. Kannski meira um endurminningar Rögnvalds seinna. Fúsi Varla er hægt að segja annað en Sigfús Halldórsson sé lika rómantiskur og semji einkum lög viö þvilika texta. Enda er hann ómótstæðilegastur i sinum ljúflingslögum. Sigfús Halldórsson. Hinsvegar er ekki nema von- legt, að Sigfús langi stundum til að búa til eitthvað „stórbrotið" með viðu tónsviði. Þá er hann mun mistækari. Og ekki bætir úr skák þegar miklir einsöng- varar „ganga á lagið" og sperra sig uppí hástert, þar sem færi gefst. Það skemmir enn meir samíæmi ljóðs og lags. Þetta misræmi birtist stund- um einkar skýrt á hinum verð- skulduðu tónleikum, sem Tón- listarfélagið efndi til á laugar- daginn vegna sextugsafmælis Fúsa. Það leyndi sér t.d. ekki, hvað Guðmundur Guðjónsson fór best með lagið Afadrengur, af þvi þar var ekki um neina hetjutenórstilburði að ræða. Það var sömuleiðis fjarska óáheyrilegt, þegar Garðar Cortes og Olöf Harðardóttir enduðu Við eigum samleið á fullu, svo að jaðraði viö Wagner. En þau fóru vel saman á sviði. Stöku sinnum getur þetta þó átt við I lögum Sigfúsar eins og 1 dag. Þar hefði Garðar jafnvel mátt ganga enn lengra I leik- rænum tilburðum vegna þeirra geðsveiflna, sem kvæöið lýsir. En hann gerði vel það, sem fremja mátti með raddbeit- ingunni einni. Það er annars mjög umdeil- anlegt, hversu langt söngvarar eiga að ganga i látbragðsleik á konsert. Og oft virðist togast á i þeim leiklöngum og hlédrægni. Stundum slá þeir út örmunum við tiltekna ijóðlinu, en þess á milli er sem þeir viti ekki, hvað þeir eigi að gera við hendurnar á sér. Verður þetta ósjaldan hálfvandræðalegt. Auk þess sem þegar er nefnt, var best farið með Litlu fögru ljúfu vinu af þeim ólöfu og Garðari svo og Við Vatnsmýr- ina af Snæbjörgu Snæbjarnar- dóttur, og kom það skemmtilega á óvart, þar sem maður bjóst við einhverskonar Marlu Callas stíl. Það er með Sigfús eins og fleiri góða söngvasmiði, að sum ljóð verða varla séö eöa heyrð lengur án þess að lögin hans taki að óma i hausnum. Þetta getur jafnvel átt við um einstaka bletti á landinu. T.d. gengur maður varla svo um Vatnsmýr- ina, að lagi og ljóði skjóti ekki upp. Hinsvegar hvarflar lagið við Austurstræti aldrei I hug- ann,Jiversu oft sem um þá götu er arkað. Maður hálfsaknaöi sumra sigildra dægurlaga, svo sem Er sumarið kom yfir sæinn, sem mér þykir alltaf laga sætast án þess þó að vera vitund væmið. Kristinn Hallsson bætti þetta svolitið upp með þvi að láta all- an salinn standa upp og syngja Litlu fluguna með sér. P.S. Innilegar þakkir til allra þeirra sem óskuðu mér góðs bata I hörmungum mlnum und- anfarið. Nú er ég aö hugsa um að skrifa bók, sem á að heita Ný eyru.

x

Helgarpósturinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Helgarpósturinn
https://timarit.is/publication/47

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.