Helgarpósturinn - 26.06.1981, Blaðsíða 8

Helgarpósturinn - 26.06.1981, Blaðsíða 8
Föstudagur 26. júní Í981 tirírin. pásturinn— Blað um þjóðmál, listir og menningarmál Utgefandi: Vitaðsgjafi hf. Framkvæmdastjóri: Bjarni P. Magnússon Ritstjórar: Árni Þórarinsson, Björn Vignir Sigurpálsson. Blaðamenn: Guðjón Arn- grímsson, Guðlaugur Berg- mundsson, Guðmundur Árni Stefánsson og Þorgrimur Gestsson. Utlit: Jón Oskar Ljósmyndir: Jim Smart. Auglýsinga- og sölustjóri: Höskuldur Dungal. Gjaldkeri: Halldóra Jóns dóttir. Dreifingarstióri: Sigurður Steinarsson. Ritstjórn og auglýsingar eru að Siðumúla 11, Reykjavik. Simi 81866. Afgreiðsla að Hverfisgötu 8—10. Símar: 81866, 81741, 14900 og 14906. Prentun: Blaðaprent hf. KVERKATAKIÐ Lausn læknadeilunnar er eðlilega niikill léttir fyrir rikis- valdiö, heilbrigðisstéttirnar og þjóðfélagið i heild. En lausn þess- arar erfiöu deiiu sýnir þó um leiö hversu vanmáttugt rikisvaldið er gagnvart launþegum sem eru i þeirri lykilaðstöðu i þjó&félaginu að geta náð á rikinu kverkataki og nánast knúið fram allar kröl'ur sinar i krafti þess. Þessi samn- ingsaðferö er þvi meira i ætt við fjárkúgun en frjáisa samninga — eins konar borgarskæruhernaður án blóðsúthellinga, og i raun er fátt til varnar. t yfirheyrslu Helgarpóstsins viö Þröst ólafsson, aðstoðarmann fjármálaráðherra, lýsir hann framangreindri lykilaðstöðu ein- stakra þrýstihópa meö eftirfar- andihætti: ,,Það hefur áður kom- ið fyrir að stéttir, sem geta sett hnifinn á barka þjóðfélagsins, hafa slitið sig úr samhengi við annaðlaunafólk i landinu og kraf- ist betri kjara en áöur. Þaö eru mörgdæmi um slikt, enda er okk- ar þjóðfélagsskipan þannig, að stéttir sem eru ósvifnar, geta nánast sett stóiinn fyrir dyrnar". Telja má nokkuð vist, að rikis- valdið sé ekki búið að bita úr nál- inni með samningum sinum við lækna og þar áður við fóstrur. t vikunni barst inn á borð fjölmiðia fréttatilkynning frá launþega- samtökum hjúkrunarfræðinga, þar sem lýst er yfir mikilli óánægju með launakjör og boðað- ar umræður um nýjar baráttuað- ferðir i kjaramálum. Ekki er út i hött að ætla að þar og viðar verði fylgtþvifordæmisem fengist hef- ur i samningum rikisins við fóstr- ur og lækna. Það er erfitt að álasa fulltrúum rikisvaldsins fyrir að hafa látið undan siga við samningsborðið að þessu sinni. Ekki verður með góðu móti séð að þeim hafi verið annarra kosta völ, eins og málum var komið. Hitt er annað mál hvortekkisé timabært fyrir rikis- valdið að taka til endurmats allt launafyrirkomulag hins opin- bera. Töluverður launamunur hefur f mörgum tilfellum verið milli launakerfis hins opinbera annars vegar og svonefnds frjáls vinnumarkaðar hins vegar. Tii að jafna út þennan launa- mun hefur þess vegna oftast verið gripið til þess ráðs af hálfu for- ráðamanna opinberra stofnana og fyrirtækja að gefa starfsfólki sinu kost á verulegri og stundum nánast ótakmarkaðri yfirvinnu. Þess vegna vaknar sú spurning hvort ekki væri reynandi — ef tæknilegar aðstæður leyfa — að færa laun opinberra starfsmanna nær raunverulegum launa- greiðslum á hinum frjálsa vinnu- markaði. Auðvitað er allsendis óvist að slik ráðstöfun ein sér mundi nokkrusinni tryggja það að laun- þegahópar sem eru i lykilaðstöðu til að knýja fram kröfur sinar, muni ekki nýta áfram kverkatak sitt á þjóðfélaginu. En raunhæf- ara launakerfi kynni að gera þessum stéttum erfiðara um vik. _____________________3£____ Ef ekki gerast þvi stærri at- burðir á landi voru það sem eftir lifir sumars, þá mun amk. einn atburður sumarsins koma til með að loða við spjöld sögunnar, þeg- ar þær Vigdis og Hjördis fundust á Laxárdalsheiði, tvær konur, önnur forseti lýðveldisins hin sýslumaöur Strandasýslu. Undirr. er margt betur lagiö en setja á pappir dramatiskan texta en þri fer ekki hjá þvi, að einhver tilfinning i þá veru bærist með honum og þarna hafi orðið sögu- leg stund á íslandi, stund sem DISIR ofgndtt og offlæöi tekst mönnum æ verr að greina stóra atburði frá litlum og I síbylju fjölmiölanna sér oft ekki Ut Ur augum. En mér finnst fundur hinna tveggja Disa á Laxárdalsheiði takna skil I is- lenskri kvennabaráttu, i islenskri mannréttindabaráttu, og vera kyndill hinu undirokaða kyni um Vestf jarðapóstur frá Finnboga Hermannssyni hafin er yfir agg og vei þessara björtu jUni'daga. Manni finnst næstum þvi, að slikur fundurhefði áttað verða um óttuskeiðá sjalfa Jónsm essunótt, þvilikur hilling- arljómiá eftir að leika um hann I sögunni og þvilfkur er skyldleiki hans við óskastundina. En fyrir veröld viða. Og konur þær sem þarna hittust höfðu ekki valist til æðstu metorða fyrir annarlegar sakir sem titt er með þjóðinni heldur höföu þær valist vegna eigin verðleika. Slikt og annað eins hefði lfklega veriö óhugsandi fyrirum bað bil 30 árum, svo rót- gróinn var hugsunarhátturinn aö þaðhlytiað verða karlmaðursem þægi vald sitt frá þjóðinni til að gegna forsetaembætti, engum datt i hug að minnast á önnur cin firn að kona yrði forseti og tæp- lega eða jaí'nvel enn si&ur að kona gegndi sýslumannsembætti. En hvers vegna að minnast á skil i' sambandi við Laxárdals- heiði, hvað varðar fundur þeirra Disa okkur hin og islenskt þjóðfé- lag? Hann er staðfesting á þjdðfé- lagi okkar, að misréttið er ekki eins svart og margir vilja vera láta, menn hafa tækifæri enda þottþeirséu ekkibornir til fjár og frama einsog þó enn gerist, þessi fuhdurerenn frekaristaðfestingá að tsland fastrar stéttaskiptingar er ekki i nánd, enda þótt við bUum i lagskiptu þjóðfélagi sem mun vaf alaust rikja um ókomnar tíöir. Það er hins vegar ljóst, aö enginn heilbrigður er hlekkjaöur i sínum fyrsta farvegi af efnahagslegum orsökum, en svo ber við, að þær Dfsir finnast á Laxárdalsheiöi á þvi ári sem helgað er fötluðum og handsala okkur fullvissuna um betri tíð með blóm i haga. En Vestlendingar og Vestfirðingar geta verið stoltir, að þessi fundur varð á mörkum fjórðunga þeirra og Strandamenn ai' þvi, að þar var fyrsti syslumaöurinn Ur röð- um kvenna skipaður líkt og SUg- firöingar tala um það með nokk- urri ánægju, aö þangað vigöist fyrsta konan i prestastétt séra Auður Eir Vilhjálmsddttir. Glæpur gegn íslandi Ég vona að mér hafi mis- heyrst. Ég hlustaði á Utvarps- fréttirnar a laugardagskvöldið. Þulurinn sagði áð útlendingar sem voru staðnir að þvi að ræna 116 villiandareggjum, heföu verið sektaðir um 100 krónur. Og vi'sað Ur landi. Villiandar- eggið er samkvæmt þessu ekki einnar krónu virði stykkið. Hafi mér ekki misheyrst, þá er hér á ferðinni gráthlægileg- asta frétt seinni ára. Sé Ureltum lögum um að kenna, er full ástæða tii að setja bráðabirgða- lög i f jarvist^lþingis, sem kveði á um hæstu sektir og harðri refsingu við glæpum sem þess- um. Hér er á ferðinni stór- glæpur gegn hinu viðkvæma lif- riki islands. Setja þarf ströng svara, að þeir gleymast i öllu þvi' pappi'rsflóði sem fylgir domskerfinu: A sama tima sitja menn og lepja hvundagsfasism- ann hver ofan i annan og setja lög um að menn verði að aka með bilbelti! Eins og fullorðið fólk, sem hefur tekið bilpróf, sé ekki fært um að bera ábyrgð á sjálfu sér og þvi burfi að setja lög um að vernda menn fyrir sjálfum sér. Hvenær setja sömu pappirsti'grlsdýr lög um að menn verði að ganga um með trefil í kuida? Til að tryggja að þeir fái ekki kvef. Eitt af þessu pappirstigris- dýrum, benti á að notkun bil- belta væri ekki einkamál manna, heldur alls þjtíöfélags- ins. Rök hans voru þau að þjóð- Fálkar og andaregg Heimir Pálsson—Hrafn Gunnlaugsson — Jónas Jónasson — Magnea J. Matthias- dóttir — Páll Heiðar Jónsson — Sigurður A. Magnússon — Þráinn Bertelsson Hringbordið I dag skrifar Hrafn Gunnlaugsson lög og kynna þau fyrir beim Ut- lendingum sem koma hingað sem tUristar. Þetta ,er ekki i fyrsta skipti sem þjófnaðarmál af pessu tagi koma upp, en seinagangur kerfisins virðist enn við sama heygaröshorniö. Það ætti að vera frumskylda islenskrar refsilöggjafar að vernda þá fáu málleysingja sem heimsækja okkur hvert vor og gera Islenska sumariö að fagn- aðarundri. En þaö vill oftast fara þannig fyrir smávinum okkar sem eiga sér enga máls- félagið þyrfti að borga sjúkra- hUsvist og örkuml þeirra sem slösuðust ef þeir notuðu ekki bil- belti. En gildir ekki það sama um bá sem kvefast, trefils- lausir, — eða þá um reykinga - menn sem öll læknasamtök vara við sfgarettum. A ekki að setja lög sem banna reykingar af þvl þjóðfélagiö tekur á sig skaðann af reykingum og þarf að borga sjUkrahUsvistina. Með sömu röksemdafærslu þarf i rauninni að setja lög um allt mannlegt athæfi sem stjórnast Forkólfur Bilbeltafargansins af heilbrigðri skynsemi. Það er kannski skyrasta dæmið um, hve andlega geldur flokkur ein- staklingsfrelsis og einkafram- taks Sjálfstæðisflokkurinn, er Land og synir orðinn að ekki datt nokkrum þingm anni Ur þeim hópi I hug að taka lógin um bilbelti upp sem spurningu um grundvallar mannréttindi. Hugsunarháttur pappirs- tigrísdyranna og hvundags- fasisminn er smám saman að gegnsyra svoþetta þjóðfélag, að mónnum finnst sjálfsagt að lög- gjafinn hafi frumkvæði að þvi að vernda þá fyrir sjálfum sér, og íysi fullu frati á heilbrigða skynsemi. En snUum okkur aftur að Ut- lendingunum sem rændu andar- eggjunum 116. Ég er sjálfur fylgjandi þvl að við löðum til okkar ferðamenn, en það má ekki gerast á kostnað okkar varnarlausu smávina. Við eig- um meiri skyldur við þá en sjálfa okkur, þvíán þeirra væri landið okkar lftils virði. Ferðamálafrömuður var I Ut- varpsviðtali um daginn og velti þá vöngum yfir þvi' hvers vegna miklu fleiri ferðamenn væru væntanlegir til tslands frá Ame- riku i' sumar en oftast áður. Auðvitað fann hann ótal skýr- ingar a auknum fjölda ferða- manna til að sanna eigiö ágæti. En blessaður maðurinn hefur tnilega ekki heyrt neitt um það að á síðasta hausti voru tvær nýjar i'slenskar kvikmyndir syndar i þrem helstu borgum Ameríku og fengu frábærar mottökur Trúlega hefur enginn áhorfenda myndanna pantað sér far til íslands I sumar? Og trUlega er landkynning ekkert nema prentun papplrspésa og kaup á auglýsingum? En staðreyndin er sU að Is- land kynnir sig best i gegnum verkþeirra listamanna sem fást við að lýsa þvi' mannlifi sem hér er lifað og því landi sem þeir búa i. Það er full ástæða til að verja þvi'fjármagni sem veitter til landkynningar þannig að það stuöli um leið að okkar eigin sjálfstæði og menningarlegri reisn. Til þess þarf annan skiln- ing og hugsunarhátt en kom fram i' nefndu Utvarpsviðtali.

x

Helgarpósturinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Helgarpósturinn
https://timarit.is/publication/47

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.