Helgarpósturinn - 09.10.1981, Blaðsíða 6

Helgarpósturinn - 09.10.1981, Blaðsíða 6
IDEIGLU Ffistudagur 9. okttber 1981 halrjai-pAcrh iWoq Kjarval í handaskolum Kjarvalsstaðir eiga aðeins brot af verkum meistarans Engar rann- sóknir - tak- mörkuð fræðslu- starfsemi Meistari Jóhannes Kjarval hefur um- fram marga aðra, sett svip sinn á Islenskt þjóftllf þessa öldina. Þessa dagana er þaft „Lifshlaup" hans, sem er mönnum um- ræftuefni. Festir Reykjavfkurborg kaup á þessu vinnustofuverki málarans — eöa er hætta á ao verkiö fari úr landi, verði t.d. eign danskra listaverkasafnara eöa safna? En Kjarval hefur löngum veriö börnum þessa lands hugleikinn, bæfti sem listamab- ur, stórbrotinn málari og svo persóna. Hann var orðinn þjóftsagnaefni og reyndar heil listastofnun löngu fyrir dauöa sinn. Helgarpósturinn fór i stdfana nýlega og ræddi við ýmsa þá er hafa látið sig Kjar- valsmálefni skipta undanfarin ár og reyndi aft hlera eftir þeirri „stefnu" sem mönnum finnst, aft borgaryfirvöld hljóti að hafa, eða eigi afi hafa, þegar okkar stóri málari á I hlut. Einhvern veginn er það svo, að þegar op- inberir aðilar hafa reynt að hafa afskipti af málefnum Kjarvals, hafa hlutir farið I handaskolum, deilur risa fljótt og hátt, allt ler I hund og kött. Kjarvalsstaðir Reykjavíkurborg hefur vissulega ekki skort góöan vilja til að sinna Kjarvalsmál- um af nokkurri reisn. Listamibstööin að Kjarvalsstöðum hefur nú veriö starfrækt í átta ár. Starfsemí, eöa öllu heldur rekstur þeirrar stofnunar, hefur reyndar veriö til- efni deilna, stjórnmálamanna og lista- manna — sem var svo leyst, að minnsta Persónulegir munir Jóhannesar Kjarvals eru varðveittir I kössum I geymsiu Reykjavikur að Korpúlfsstöðum — hver kassi innsiglaður og biður fræðimann- anna. kosti i bili, með þvi aö skipuleggja stjórn hússins á nýjan leik. Nú eiga fulltrúar Fé- lags islenskra myndlistarmanna og svo Bandalags listamanna, stjórnarfulltrúa i stjórn staðarins ásamt þremur borgar- stjórnarfulltrúa. Kjarvalsrannsóknir Áhugafólki um myndlist, sem virða hina veglegu byggingu á Miklatiini fyrir sér, kemur fyrst i hug, að þar hljóti að fara fram rannsóknir á arfi Kjarvals, verkum hans og lifi. Spurningum um þau mál, er reyndar fljótsvarað: Svo er ekki reyndin. Stjórn Kjarvalsstaða býður ekki upp á neina „stefnu" i tengslum við Kjarvals- fræði. Stofnunin á ekki nema brot af verk- um Kjarvals. Númeruö Kjarvalsverk á Kjarvalsstöðum eru ekki nema liðlega 100. Og þau málverk sem stofnunin getur fyrir- varalitið hengt á veggi hússins, eru ekki nema um sextiu, svo fá „að varla dugir I eina sýningu" sagði einn stjórnarmanna Kjarvalsstaða blaðamanni. Rekstrarfé Kjarvalsstaða er ákaflega lit- ið. Starfsmenn eru fáir og listfræöingur hússins, hefur reyndar mörgum öörum störfum að gegna, en að sinna Kjarvals- rannsóknum. Kjarvalsstaðir eiga nefni- lega, jafnframt þvi að vera safn Kjarvals, að vera alhliða menningarmiðstöð I Reykjavik, daglega opin almenningi, fræö- andi og veitandi. Gjöf Kjarvals Við heyrum stundum talað um „gjöf Kjarvals". Meistarinn gaf Reykvikingum skissur eftir sig, persónulega muni og svo peninga. Það undarlega við þessa gjöf er hins vegar sú staðreynd, að ómögulegt virðist vera að fá hana nákvæmlega til- greinda. En gjöf var það. Og við spurðum Guðrúnu Helgadóttur, borgarfulltrúa, einn stjórnarmanna Kjarvalsstaða, hvaða verk- efni hún teldi brýnust i sambandi við Kjar- valsfræðin. Arfurinn eftir Kjarval er stór. Borgin hlýtur aö bera mikla ábyrgö. „Þaö allra brýnasta" sagði Guðrún, „er að hefja skrásetningu og myndun Kjarvals- verka". Hvar er þessi verk að finna — og hve mörg eru þau? „Það hefur verið giskað á að Kjarvals- verk geti verið kringum þrettán þúsund talsins — og ég held að það sé ekki fjarri lagi". En þessi verk hljóta að vera á einkaheim- ilum — áttu von á þvi að fólk verði sam- starfsfúst, ef og þegar til skrásetningar kemur? „Ég á von á þvi. Ég held að fólk beri það mikla virðingu fyrir listinni, að þaö fer varla að setja sig upp á móti þvi". lOOáraafmæli Arið 1985 veröur hundrað ára afmæli Jó- hannesar Kjarvals. Þá er viðbúiö að mál- arans veröi minnst með ýmsum hætti, ekki tosi&b sist á Kjarvalsstöðum. Borgin hefur reyndar lengi munað eftir þessu afmæli og i tilefni af þessari ártið, var Indriði G. Þor- steinsson rithöfundur fenginn til að skrifa ævisögu málarans. „Við höfum lagt á það áherslu", sagöi Guörún Helgadóttir, ,,að Indriði lyki þessu verki. Ég reikna enda með að hann geri það. Hann hefur einu sinni komið á fund meö stjórn Kjarvals- staða þar sem hann gerði grein fyrir framvindu verksins. Skriftahlé Indriði tjáði blaðamanni að hann hefði viða farið og dregið að efni til bókar sinnar. Kvabsl hann einkum hafa lagt sig eftir þvi aö íræðast af fólki um Kjarval, að ná i þær manneskjur sem myndu meistarann vel og hefðu haft af honum náin kynni. Indrioi sagði jafnframt, að um þessar mundir sinnti hann litt Kjarvalsskriftum og myndi ekki gera fyrr en á næsta ári, þvi að sitthvað heíbi orðið til a&.hefta hann við starfiö. Atti hann þá viö „fólk sem virðist telja sig eiga Kjarval — það er eins og ég hafi stigið ofan i eitthvert hreiður. Það er nógu erfitt aö skrifa bók", sagði Indriði, „þótt maður þurfi ekki lika aö standa I ill- deilum vegna verksins á meðan. Geta menn ekki beðiö eftir bókinni?" Fjársvelti Undanfarin ár, hefur starfsfólk Kjarvals- staða lagt mesta vinnu I að gera húsið að lifandi miðstöö sýninga og samkoma. Flestir munu samsinna að starfsemin hafi tekist nokkuð vel, aö minnsta kosti ef miðað er við fyrstu ár stofnunarinnar. En Kjarvalsstaðir þyrftu aö verða miö- stöðíUpplýsinga um Kjarval og reykviska málaralist. Og það er enginn vafi, að starfsfólk hússins og stjórn þess, eru full með góöan vilja til aö sinna þessu verkefni sinu. En það vantar peninga. Og það er skortur á starfsfólki. Kjarvalsstaðir eiga að vera aögengilegir skólum. Þar á að fara fram fræðsla um myndlist, myndasýningar, fyrirlestrar og fleira i þeim dúr. En þegar kemur að þeim þætti, kemur gjarna enn einn hængurinn á: Húsið sjálft. Starfsaðstaða er ekki svo stór- kostleg og ókunnum gesti gæti virst, þvi að húsið er eiginlega ekkert annað en sýninga salir. Kannski var engin ákveðin „stefna" mót- uð og ákveðin þegar hafist var handa um hönnun og byggingu hússins. Lífshlaupið Það fer ekki hjá þvi, að manni detti ýmis- legt skrýtið I hug, þegar moldviðri gýs upp kringum meistara Kjarval. Deilurnar um Kjarvalsstaði. Kjarvalshús á Seltjarnar- nesi, þetta hús sem islenska rikið gaf Jó- hannesi Kjarval til að búa i — og hann sté vist aldrei færi I. Það hús er nú heimili fyrir þroskaheft börn — og stendur reyndar til að það muni innan skamms koma islenskum myndlistarmönnum að gagni. Og svo er það „Lifshlaupsmálið". Þegar þessar linur eru skrifaðar, er Guö- mundur Axelsson listaverkasali nýkominn frá Danmörku, þar sem hann, að eigin sögn, hefur veriö i sambandi við einhvern aðila, sem hefur áhuga á að kaupa „Lifs- hlaupið". Það yrði vitaskuld mikill missir, ef þess- ar rhyndir af veggjum vinnustofu Kjarvals hyrfu úr landi. Sá skaði yrði óbætanlegur. Má nefna margar ástæöur þessa, og þá ekki sist'. þá, að Kjarval varð með fyrstu íslend- ingum til að lifa af list sinni og töfra fram sin stóru verk i takti við sjálfstæðisbaráttu þjóðarinnar. Vinnustofa hans er stór kafli I islenskri listasögu og reyndar þjóðarsögu. Undanfarna daga og vikur höfum við les- ið i dagblöðum fréttir af þessu „Lifshlaups- máli". Eins og venjulega skiptast menn I tvö horn — og vitanlega spilar flokks- pólitikin þar inn i. Helgarpósturinn þykist hins vegar hafa af þvi nokkrar spurnir, að óhætt sé að reikna með þvi að Guömundur Axelsson selji borginni verkið. Tilboð það frá Dan- mörku, sem rætt hefur verið um, mun ekki vera jafnhátt og heyrst hefur, sumir telja jafnvel að ekki sé um neitt alvörutilboð að ræöa. Það var aö minnsta kosti einróma álit ráðamanna Kjarvalsstaða og reyndar fleiri sem viö höfum rætt við, að á endanum myndi Lifshlaupið lenda á Kjarvalsstööum. Kjarvalsstaðir framtíðarinnar Listamenn og listfræöingar vilja sjá Kjarvalsstaði risa úr öskustónni og verða að þeirri fræðslumiðstöð, sem til stendur. Stofnunin á að verða miðstöð reykviskrar málaralistar, jafnframt þvi að verða aðset- ur þeirra Kjarvalsrannsókna, sem svo áriðandi er að komist i gang hið fyrsta. I þeim málum stendur upp á borgaryfir- völd, að láta nú verða af þvi að sinna skyld- , um, kosta nokkru til að Kjarvalsmiðstöð verði að veruleika. „Það er i rauninni stærsta hneykslið", sagði myndlistarmaður nokkur i samtali við Helgarpóstinn, „að Kjarval skuli vera dreifður á einkaheimili út um allt land. Al- menningur I landinu hefur enga möguleika á að sjá verk sins stóra málara. Þetta er sambærilegt við að Norðmenn gætu ekki séð eða sýnt Edward Munch, Hollendingar Van Gogh og svo framvegis". eftir Gunnar Gunnarsson myndir: Jim Smart

x

Helgarpósturinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Helgarpósturinn
https://timarit.is/publication/47

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.