Helgarpósturinn - 09.10.1981, Blaðsíða 27

Helgarpósturinn - 09.10.1981, Blaðsíða 27
^helgarpósfúrínn Föstudagur 9. október 1981 27 Enn einu sínni er farið a6 styttast í það, að fulltrúar launþega og atvinnurekenda setjist að samningaborðunum. Tvenn af fjölmennustu launþegasamtökunum hafa þegar sagt upp samningum. I lok septem- ber sagði BSRB samningum lausum, miðað við áramót, og skömmu siðar sagði ASI upp sinum samningum með mánaðar fyrirvara, sem þýðir að þeir verða lausir strax um næstu mánaðamót. fíað var raunar strax i ágúst, að fyrstu yfirlýsingar um væntanlega kjara- samninga tóku að berast. Þær voru á þann veg, að kröfur yrðu hógværar, settar fram með tilliti til baráttu rikisstjórnar- innar við verðbólguna, og aðal áherslan yrðilögð á að tryggja kaupmáttinn frekar en fara fram á grunnkaupshækkanir. Grunnkaup fólks i fiskvinnu er 4900 krónur á mánuði fyrir dagvinnu. Launakröfur í burdaríidnum En fyrstu fregnir af þeim kröfum sem má búast við að verði lagðar fram við samningaborðið seinna i haust benda ekki til mikillar „hógværðar". Alþýðusam- band Vestfjarða hefur þegar tilkynnt kröfur sinar i grundvallaratriðum. Krafa Vestfirðinga um grunnkaupshækkun hljóðar upp á 15%. En sú tala segir ekki allt. Þeir setja lika fram kröfu um flokka- tilfærslur og ýmis fleiri atriði, sem sam- kvæmt heimildum minum þýða að minnstakosti 10% hækkun til viðbótar. Kröfugerð heildarsamtaka ASl er ekki komin eins langt. Björn Björnsson hag- fræðingur sambandsins segir, að miðað við þann kaupmátt sem stefndi i við kjarasamningana 1977 þyrftu taxtar Verkamannasambandsins að hækka um 6—11%. — Það fer eftir þvi hvað mikið tillit er tekið til félagslegra aðgerða, hvað launin þurfa að hækka. Ef fullt tillit er tekið til þeirra reiknum við með að hækkunin þurfi að vera i lægri kantinum, en ef ekkert tillit er tekið til þeirra þarf hún að vera 10—11%, segir Björn Björnsson. ^em dæmi um þessi laun má nefna, að 8. launaflokkur, sem er algengastur meðal fólks i fiskvinnu og hafnarvinnu, nemur kr. 4690 á mánuði fyrir dagvinnu, eftir eitt ár. Niundi launaflokkur er sömu- leiðis algengur i fiskvinnu, en eftir f jögur ár nemur hann kr. 4936. Þótt telja megi fullvist, að gerðar verði kröfur um ekki minna en 11% hækkun a þessum launum, jafnvel 15%, hafa þær ekki enn verið settar a blað. Einhver drög að kröfum hafa þó verið gerð, sem væntanlega verða lögð fram þegar aðal- samninganefnd ASl kemur saman 20. október. En þar má þó gera ráð fyrir, að auk grunnkaupshækkunar verði megin áherslan lögð á tryggingu kaupmáttar með verðbótum, og að komið verði i veg fyrir að kaupmátturinn sveiflist eins gifurlega milli útreikningsdaga verðbóta og verið hefur. Undirbúningur kröfugerðar rikisstarfs- manna er lika i mótun. Formannaráð- stefna BSRB ákvað i lok september nákvæma áætlun urh það hvernig verður fram gengið i að móta kröfurnar. Vikuna 28. sept. til 8. okt. var ætlunin að félögin innan BSRB settu fram óskir sinar um breytingar á þeim kröfum, sem settar voru fram á formannaráðstefnunni og sendu þær skriflega á skrifstofu BSRB. Þar eru þessar óskir siðan fjölfaldaðar og sendar samninganefndarmönnum, sem koma saman 19. október til að setja saman drög að kröfugerð. Þau drög verða c Hitastigið i nornakatlinum sem bullar og kraumar i töndunum fyrir Miðjarðarhafs- botni hefur hækkað til muna við morðið á Anwar Sadat, forseta Egyptalands. Nýr maður og óreyndur, Hosni Mubarak, tekur við völdum i fjölmennasta riki á þessum slóðum af leiötoga sem undanfarinn áratug hefur öðrum fremur mdtað þar rás við- burðanna. Sadat varð fyrstur leiðtoga ná- grannarikja ísraels til að syna Israelsher I , tvo heimana á vígvelli i striðinu sem kennt er við yom kippur-hátiðina. Þegar hann komstsvo aö raun um að sovétstjórnin var ófáanleg til að efla svo egypska herinn að hann yröi þeim israelska verulegur ofjarl, sneri hann við blaðinu og leitaði friðar- gerðar við Israel með tilstyrk Bandarikj- anna. Sadat Óvissa og háski fylla tómid eftir Sadat t» eins og fyrri daginn hrökk stulðn- ingurstórveldisins skemmra enSadat haföi vænst. Bandarikjastjórn skirrist við að beita Israelsstjórn þeim þrýstingi, sem dugir til að gera alvöru úr fyrirheitum Camp David-samkomulagsins um sjálfs- stjórn til handa Palesti'numönnum á her- numdum svæðum. Hátt i ár lét Sadat við- ræður um sjálfsstjdrnarmálið liggja niðri, og þegar þær hófust á ný fyrir skömmu höfðu fulltrúar ísraelsstjórnar fátt nýtt til mála aö leggja og ekkert sem verulegu máli skiptir. iVið fráfall Sadats hefur óvissan um framhald CampDavid-viðræðnanna aukist um allan helming. Hann gat,vegna þess sem á undan var gengið og myndugleikans sem þaö léði honum, sætt sig við ýmislegt af hálfu Begins og hans nóta f stjórn Isra- els, sem óhugsandi er að stjdrn undir for- ustu Mubaraks þoli. Ekki er aö búast viö aö Egyptar hugsi sér til hreyfings alveg á næstunni, þvi enn er misseri þangað til Israel skilar afganginum af Sinaiskaga úr hernámii aprilnæsta vor. En ef samninga- viðræðurnar um málefni Palestínumanna hjakka þd enn í sama farinu, hljóta Egyptar að taka að ókyrrast. Friðargerð Sadats við Israeleinangraði þá frá flestum öðrum arabiskumælandi þjóðum, og beri friðarsamningurinn ekki tilætiaðan ár- angur i þágu hins arabiska málstaöar Pale- stinumanna, getur einangrunin orðið Egyptum óbærileg. NU á næstunni veltur framvinda mála mest á þvi', hvort Bandaríkjastjórn gerir sér loks grein fyrir að málefni Palestínu- manna skipta sköpum fyriratburðarásina i löndunum fyrir Miðjarðarhafsbotni og dregur af þvi réttar ályktanir. Fjand- skapurinn sem rikir með samtökum Pale- stinumanna og Israel er veigamesta ástæðan fyrir sifelldri spennu og hættu- ástandi I löndunum fyrir Miöjarðarhafs- botni og gef ur Sovétrikjunum tækifæri til að koma þar ár sinni fyrir borð. Tilviljunar- kenndur hernaðarstuöningur Bandarikja- anna við transkeisara foröum og nU við Saudi-Arabiu erekkiannað en fálm án yfir- sýnar og raunhæfs tilgangs, meöan Banda- rikjastjórn lætur eins og málstaður Pale- stinumanna sé ekki verður viðlits. ^Jiðustu dagana sem Sadat lifði lét hann til sin taka samskipti Bandarikjanna við önnur arabariki. Horfur eru á að stjórn svo kynnt á fundum I félögunum fram til mánaöarmóta, og á þeim fundum á jafn- framt að fara fram skoðanakönnun meðal félagsmanna varðandi kröfugerðina. Strax á eftir verður gengið endanlega frá kröfunum og gert ráð fyrir, að samninga- viöræður hefjist þegar i byrjun nóvember. H Ijá BSRB eins og ASt, hefur verið reiknað út hverrar grunnkaupshækkunar er þörf til að ná þeim kaupmætti, sem hefði orðið ef samningarnir frá 1977 hefðu staðið óbreyttir. — Mér er eiginlega illa við að nefna nokkra tölu, þvi þetta rokkar svo svaka- lega, eftir þvi hvenær hun er reiknuð út, segir Björn Arnþórsson hagfræðingur. BSRB. — En i ágúst hefði hækkunin þurft að vera 19,19% a 13. launaflokk. I september komu 8,92% visitölubætur, og þá hoppaði kaupmatturinnisama þunktoghann var i júnl, segir Björn Arnórson Enda þótt þessi 19% geti gefið visbend- ingu um það, hverskonar kaupkröfu má vænta frá BSRB er ekki þar með sagt, að hUn muni gilda yfir linuna. Erfitt er að gera sér grein fyrir þvi hvernig henni verðurskiptmillilaunaflokka.Þó er ljóst, að miðflokkar BSRB, þ.e. launaflokkar 10—20, hafa sigið i kaupmætti meira en aðrir flokkar. Til að jafna það bil, þannig að launamunur i krónutölu verði sá sami og ætti að vera miðað við samningana 1977þyrftiaðhækka þá frá 11,97% eða um 1096 krónur (20.1fl) upp i 14,74% eða um 998 krónur (11. lfl.) ¦ * o. "nnur skekkja sem orðið hefur á launaflokkum BSRB frá 1977 er sú, að 20. flokkur er 1,7 sinnum hærri en 5. flokkur i krónutölu, en munurinn i kaupmætti er 1,5 Það sem veldur þessari skekkju er fyrst og fremst fyrirkomulagið á skatt- stiganum. Að mati heimildarmanna okkar innan BSRB er þetta eitt af þvi sem þarf að lagfæra. A þessu launabili eru 85% félagsmanna BSRB. En fjölmennasti launaflokkurinn 1 YFIRSÝN ERLEND Reagans hafi tekist að klUðra svo sölu AWACS ratsjárf lugvéla til Saudi-Arabiu, aö málið verði fellt i OMungadeild Banda- rikjaþingsins. Yrði það reiðarslag fyrir stjórnarstefnu og jafnvel valdaaðstöðu Saudi-konungsættarinnar, sem hefur lagt sig i framkróka undanfarin ár til að hemja hækkanir á oliuverði og unnið meö þvi vest- rænum iðnrikjum mikiö gagn. 1 ræöu I sjón- varpi i siðustu viku brýndi Sadat fyrir Bandaríkjastjórn, að flugvélasalan til Saudi-Arabiu mætti meö engu móti farast fyrir. Sendi hann Mubarak, sem nU er orð- inn eftirmaöur hans, gagngert til Washing- ton að bera þennan boðskap sinn æðstu mönnum Bandarikjanna augliti til auglitis. Einnig lét Sadat varamann sinn bera fram við Bandarikjastjórn I sömu ferð áskorun um skjóta vopnasendingu til Sudan, til að efla súdanska herinn og stjórn Numeiri forseta til að veita viðnám yfirvof- andi innrás frá Lfbýu. Hafa Súdanir bU- settiriLibýu komiðá flótta tilEgyptalands undanfarna mánuði og skýrt frá að reynt hafi verið að þröngva þeim til aö gerast liðsmenn sUdansks Utlagahers, sem Kha- dafi Li'byuforseti hefur komið á laggirnar og lætur vopna og þjálfa i þvi skyni að „frelsa" Súdan i fyllingu timans. Sögðu flóttamennimir, aö þeim hefði verið hótað að þeir yrðu fluttir út i eyðimörk og skildir þar eftir bjargarlausir með ekkert fram- undan nema bráðan bana, ef þeir neituöu að ganga I sUdanska Utlagaherinn. ¦ ullvist er aö Khadafi hyggur sér til hreyfings sem aldrei fyrr, eftir að*Sadat erkióvinur hans er Ur sögunni. Útvarpið í Tripoli, höfuðborg Libýu, hélt þvi fram þegar fréttist um morðið i Kairó, að til- ræðismenn hefur verið aö fullnægja dauða- dómi, sem libýskur alþýöudómstóll kvað upp yfir forseta Egyptalands i einni áróðursherferð Khadafi gegn honum. Ný- stof nað bandalag Libýu, Eþiópiu og Suður- Jemen ógnar sér i lagi SUdan og Sómalíu i Afrlku og Noröur-Jemen á Arabiuskaga. VerðiUrslitborgarastyrjaldarinnar sem nU er háð I Noröur-Jemen þessu bandalagi I hag, er þvl greið leið aö seilast til áhrifa og undirróðurs I Saudi-Arabiu. Skammt er siðan Fadh krónprins Saudi- Arabiu, bar fram fyrstu tillögu sem þaðan kemur um friðargerö milli arabaþjóða og er 15. launaf lokkur. f honum eru kennarar lang fjölmennastir, en grunnlaun sam- kvæmt honum eru kr. 7689, skv. þriðja þrepi. Næst fjölmennasti flokkurinn er 11. launaflokkur, þar sem eru skrifstofu- menn, réttindalausir kennarar, heil- brigðisstéttir og toll- og löggæslumenn. Grunnlaun þeirra eru kr. 6701. Þegar þessar launatölur, sem hér hafa verið nefndar, eru skoðaðar blandast engum hugurum, að leiðréttingar er þörf. En hvað þá um baráttuna gegn verðbólg- unni? Er ekki rétt, að launþegar hafi bið- lund svo takast megi að koma henni niður iviðunandistig, eins og yfirlýsingar voru gefnar um I sumar? Ekki eru allir á einu máli um, að það séu endilega launþegar, sem eiga að herða sultarólina til að atvinnuvegirnir rétti Ur kutnum. — Mér finnst alltaf eitthvað gruggugt við það, þegar atvinnurekendur hefja þennan kreppusöng sinn rétt fyrir samn- inga, segir framámaður i launþegasam- tókunum. .T^eir sem reikna efnahagsdæmið okkar frá sjónarmiði launþega benda á, að hér á landi sé vissulega f járfest meira og tekin meiri lán en viðast annarsstaöar, og það er af mikilli þörf. En þeir benda lika á, að hér sé mikið um vitlausa fjár- festingu, hreina endaleysu, og afskaplega slælegan rekstur fyrirtækja og stofnana. Eitt stykki Kröfluvirkjun skapar t.d. ákaflega mikla spennu i þjóðfélaginu, en hverju skilarhun? A það er lika bent, að á Suðurnesjum séu 24 frystihús, en af þeim skili ellefu 80% af framleiðslunni, og þau sem sýni tap feli raunverulega hagnaö hinna með þeim afleiðingum, að grípa verður til gengisfellingar. Almenningur er að sjálfsögðu ekki stikkfrifrá verðbólgunni, hann a sina sök lika. En hver vill draga Ur þeim lifs- gæðum, sem hafa áunnist? Varla ætti rikisvaldið að krefjast þess að menn geri það eftir að iiafa rekið þá pólitik und'an- farna áratugi, að hagvöxturinn skuli um- fram allt aukinn. Eða hvað? pfiii Þorgrfm 'iéstKSOll eftir Magnús Torfa ólafsson tsraels, að þvi tilskildu að réttindi Pale- stinumannaséutryggð.TUIögur þessar eru mjög svipaðar þeim sem riki Efnahags- bandalags Evrópu gerðu fyrir ári. Megin- atriði þeirra er að PLO, heildarsamtök Palestinuaraba, viðurkenni tilverurétt og öryggisréttindi Israels, jafnframt þvi sem tsraelsst jórn fallistá að ræða framtið Pale- stinumanna við fulltrua PLO. / sfðustu heimsókn sinni til Washing- ton lagöi Sadat megináherslu á það i tölu sinni I boöi Reagans i Hvita húsinu, aö það sem sérstaklega skorti á að koma friöar- gerði löndunum fyrir Miðjarðarhafsbotni á rekspól i lokaáfanga væri að PLO kæmi þar til skjalanna sem fullgildur aðili. Ljóst er að svoveröur ekki meðan Bandarikjastjórn styður tsraelsstjórn i þeim ásetningi að sniðganga PLO. Jafnfram safnast tundrið fyrir innan seilingar ýmissa, sem ekki skirrast við að hleypa þessum hluta heims i bál og brand, ef svo býöur við aðhorfa. Sama daginn og Sadat var veginn birti Heimssamband sionista áform sin um að gera herteknu svæöin a vesturbakka Jórdan á einum mannsaldri að landi sem gyðingar byggja að meirihluta, Drobless, forstöðumaöur landnámsskrifstofu sam- bandsins.sagði fréttamönnum I landnema- bænum Kedumim á vesturbakkanum, að á næstu fjórum árum væri ætlunin að stofna þar tólf til átján nyjar landnámsbyggðir, auk þessaðþær85semfyrireru færiUtkví-. arnar. Meö þessu móti er ætlunin aö fjölga gyðingum búsettum á hernumdu svæð- unum ur 25.000 I 145.000 á timabilinu. ¦baokamarkið er, sagði Drobless, að eftirþrjá áratugi, árið 2010, verði tala gyð- inga á vesturbakkanum komin yfir eina milljón eða fram Ur nUverandi ibUafjölda Palestinumanna á sama svæði en þeir eru 800.000 talsins. Geta má nærri hver áhrif það hefur á Palestinumen og arabiskar þjdðir, sam- þykki tsraelsstjtírn þetta áform Heims- sambands sionista.

x

Helgarpósturinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Helgarpósturinn
https://timarit.is/publication/47

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.