Helgarpósturinn - 18.12.1981, Blaðsíða 22

Helgarpósturinn - 18.12.1981, Blaðsíða 22
22 Fös Dansgleði Það verður naumast annaö sagt en siöustu sinfóniutónleik- ar hafi veriö oss ihaldsmönnum til mikils eftirlætis. mátti hún kallast i daufara lagi fluttmiðað við það, sem maður heyrði i fyrra. Má um valda, að hinn þýski stjórnandi, Lutz Her- .-. Eyrna lyst eftir Arna Björnsson Fyrst kom nú hin dávæna dyggðuga svita úr ballettinum Blindisleikeftir Jón Asgeirsson. Manni var nokkur forvitni á, hvernigþessimúsik stæðisig án þess að hafa sér til fulltingis dansarana ,,með mörgum snún- ingum alltum kring, með stappi aftur á bak og áfram, með hoppi upp og niður, með hlaupum til og frá". Og hún stóð meira en vel f yrir sinu, bæði áheyrileg og hæfilega slungin. Hinsvegar big, hafi ekki verið ýkja kunn- ugur verkinu og þvi farið gæti- legar en ella. Pfanókonsertar Mozarts 23 talsins lofa sig sjálfir allir sem einn. Ég hef þó vist aldrei heyrt þennan eina fyrir þrjii pianó, sem Leifur Þórarinsson segir að sé ekki nema i meðallagi, enda saminn handa saumaklúbbi hefðarmeyja i Vinarborg og miöaður við getu þeirra. Gisli Magnusson lék nú þann nr. 21, KV 467.Stef úr honum voru vist notuð i einhverja sænska kvik- mynd, Elvira Madrigan, og á plötuumslagi einu litur svo út sem konsertinn sé byggður á stefi Ur kvikmyndinni. Gisli er ekki ýkja tilþrifamikill pfanisti, en ákaflega fágaður. Og miðað við þá kúltiveruðu innlifun spil- aði hann þennan konsert nán- ast óaðfinnanlega. Hinsvegar er Mozart þannig vaxinn einsog aðrir miklir meistarar að það má fara með hann a margar lundir, þjösnast á honum, jassa hann, poppa hann upp, skrumskæla hann, og alltaf stendur hann jafnkeikur, rétt einsog Hallgrimur Péturs- son, hvernig sem menn snúa út úr Passiusálmunum, — og kannski einmitt vegna þess. Fá klassisk verk er maður jafnvandlátur á hvað flutning varðar og 7. sinfrinfu Beethov- ens. Það er lika undrunarefni i hvert sinn að sjá, hversu fáir hljóðfæraleikarar eiga að flytja þetta kynngikröftuga verk. Ekki nema rUm 40 manns, þar af aðeins 2 horn, 3 trompetar og .léii Ásgeirsson ! — dávæn dyggðug svfta úr ballettinum Blindisleik. 1 trommari. Hvaðan kemur all- ur þessi ægikraf tur? Hann kem- ur, ef vel er stjórnað. Leiðsögu- maður minn i músik i mennta- sköla sagðist varla hafa orðið fyrir voðalegri sjón en andlitinu á Olav Kielland, þegar hann sneri sér við, eftir að hafa stjórnað þeirri sjöundu i Þjdð- leikhúsinu. Hvað hefði orðið, ef Beethovenhefðiráðiðyfir öllum sömu appirötum og nútima- tónskáld? íhe/garpósfurinrL^ Lutz Herbig tókst þessi flutn- ingur ásinn hátt.Hann gerðisér mikið far um að hafa skýran mun á veikum og sterkum tökt- um. Sumir leitast við að hafa þetta einn djöfulgang frá upp- hafi til enda. En kannski var það fyrir þetta bragð, að lok 2. og 3. þáttar virtust i' daufara lagi miðað við venju. Það var á- reiðanlega ekki af neinu getu- leysi, aflið var nægjanlegt á öðrum stöðum. Og i heild var þetta ágætt, og hroUurinn fdr stundum milli skinns og hör- unds. Ekki veit ég, hvort einhverj- um hefur nokkru sinni dottið i hug að semja ballett við þessa sinfóniu, sem oft hefur verið nefnd Dansasinfóníanog siðasti þátturinn Dionysusarhátið. En það held ég yrðu meiri lætin. Þegar út var gengið af þess- ánægjulegu tónleikum, lá þó við að maður saknaði þess, að ekki hafði verið á þeim neitt ótvirætt framúrstefnuverk. Þau þurfa að vera með. Þóekkisénema til að hafa eitthvað til að nöldra yfir. Kapphlaupið um lögbrotin Vofa ein fer um landið — vofa videósins —. Gagnvart henni virðast ráðamenn þjóðarinnar, og þarmeö einnig ráöamenn Reykjavik að minnsta kosti enn sem komið er. Þegar hafa nokkrar blokkir komið sér upp einkakerfum og á næstu vikum tekur til starfa fyrsta stöðin sem Fjölmtdlun eftir Keyni Antonsson rikisfjölmiðlanna standa ger- samlega ráðþrota. Enn sem komið er er erfitt að gera sér grein fyrir þvi hvort hér er að- eins um stundarfyrirbæri, eins- konar „æði", að ræða, eða hvort hér er um að ræða byltingu — varanlega byltingu — i fjölmiðl- un landsmanna. Ekki höfum við Akureyringar fremur en aðrir landsmenn fariö varhluta af bessu videóæði. Hér hefur þó videóbyltingin orðið meö nokk- uð öðrum hætti en til dæmis i margar blokkir tengjast við, eða alls 516 ibuðir, og er hiin i hinu svokallaða Lundahverfi of- arlega á Brekkunni. Akveðið var á siðastliðnu sumri af nokkrum íbúum hverfisins að kanna undirtektir meðal fólks við það að koma upp slikri stöð. Að sögn forgöngumanna þessa fyritækis varástæðan til þess að slikar hugmyndir vöknuöu sá ótti aö fyrirtæki á borð við Videosón, annaðhvort rekið af heimamönnum eða útibú frá að- ilum fyrir sunnan, kynni að hasla sér völl i hverfinu. Undir- tektir fólks urðu i sem skemmstu máli sagt m jög góðar og fyrir skemmstu var gengið frá stofnun einskonar sam- vinnufélags um rekstur stöðv- arinnar. Framkvæmdir við kapallagnir eru þegar hafnar, en þær hafa tafist nokkuð þar sem bæjarstjórn synjaði um heimild til þess að lagt yrði yfir bæjarland. Synjun þessi var að visu á misskilningi byggð, þar sern álitið var að um einkafyrir- tæki væri að ræða sem rekið væri i ágóðaskyni. Þegar i upphafi var sú stefna .tekih að fara nokkuð aðrar leiðir varðandi efnisval heldur en gengur og gerist hjá hliðstæðum stöðvum. Þannig verður að forðast að sýna annað efni en það sem höfðar til „allrar fjöl- skyldunnar", og hlutur barna- efnis verður mikili án þess þó að um offramboð verði að ræða, og reynt verður að takmarka út- sendingartímann nokkuð mikið. Stjórn videofélagsins sem að sjálfsögðu er kosin af félögun- um mun sjá um efnisval og þannig virka sem einskonar út- varpsráð en að sjálfsögðu verð- ur tekið mikið mið af óskum al- mennings i hverfinu i þvi sam- bandi. Hugmyndin er að rásirn- ar verði tvær þannig að viðtækir möguleikar ættu að verba fyrir hendi til að sinna sem flestum óskurn um efnisval. Það er ef til vill að bera i bakkafullan lækinn að reyna að koma með útskýringu á þvi hversvegna áiitlegur hluti þjóð- arinnar tekur sig allt i einu öl og fer að keppast við að brjóta lög i grið og erg. Ekki bara ein lög heldur mörg. Blessaðir þing- mennirnir okkar stiga i pontu hver á fætur öðrum og lýsa yfir áhyggjum sinum og hneykslun um leið og þeir finna til van- máttar sins. Ef til vill er eina af orsökum þess hvernig komið er einmitt að finna i þessum van- mætti Alþingis. Þingmenn eru oft að vasast i hlutum sem koma löggjafarstarfinu ekkert við. Þeir hafa hreinlega ekki tima til að setja ný lög i stað annarra sem úrelt verða t.d. vegna tækniframfara. Ef menn sjá breytinga þörf er bara rokið til og skipuð nefnd. Að sjálfsögðu skipa þingmennirnir sig sjálfir i þessar nefndir, eða þá flokks- gæðinga. Gott dæmi um þetta er einmitt Útvarpslaganefndin sem skipuð var i haust. Miklu hagkvæmara hefði ver- ið i þvi tilfelli að skipa til dæmis þriggja manna sérfræðinga- nefnd sem i ættu sæti tveir menn með fjölmiðlamenntun og einn iögfróður. Stjórnmálaskoðanir þeirra hefðu engu máli skipt i þvi sambandi. Og það er fárán- legt að láta menn sem háttsettir eru innan Ríkisútvarpsins koma þarna nærri, þar sem vitað er að videoæðið er að miklu leyti sprottið af óánægju með þá stofnun. Menn kenna fjárskorti um vanmátt Rikisútvarpsins og kann það að vera rétt að nokkru leyti, en ekki þýðir að kyrja stöðugt sönginn um hærri lög- takskræf afnotagjöld. Ef þau þurfa að hækka þarf að gera þau að mánaðargjöldum og ekki lögtakskræf. Það að gera þau lógtakskræf eru einhver stærstu mistökin sem gerð hafa verið i islenskri fjölmiðlasögu, þar sem við það varð stofnunin óháð neytendum sinum, varð að enn einu tannhjólinu i valdabákni þvi sem i daglegu tali er nefnt „hið opinbera". Forráðamenn Ríkisútvarps- ins svo og stjórnvöld geta mikið lært af þeirri tilraun sem ibUar Lundahverfisins hyggjast gera með að koma á fót lýðræðislega stjtírnuðu sjónvarpi. Hugsan- lega er hér komin málamiðlun milli þeirra sjónarmiða sem vilja gefa ljósvakafjölmiðlun frjálsa og hinna sem telja slikt óhyggilegt. Islensk list isli'iisk list 16 islenskir myndlistarmenn Ctgefandi: Bókaútgáfan Hildur, 1981, 176, bls. Nýlega kom út bók frá bóka- útgáfunni Hildur, um 16 islenska myndlistarmenn. Bók- raunar furðulegt að svo skuli vera, þegar gætt er að þvi, hve auðveít er að afla heimilda og nalgast listaverk til athugunar, (þvi tiltölulega Htið af islenskri myndlist hefur dreifst til annarra landa). Það ætti þvi Bókmenntir ~iWW™***&&*(*m"wt tslensk list — „verður að teljast mjög vöuduö ialla staði" fyrir 1930. Það ma þvi segja, að bók þessi spanni eina kynslóð lista- manna, með nokkrum undan- tekningum þó. En þetta er einn- ig sú kynslóð, sem litið eða ekk- ert hefur verið fjallað um i ritum, utan dagblöðum og sýn- ingarskrám. Þótt islensk list veiti takmarkaða innsýn i Hf og starf þessara listamanna, er htin mikill fengur vegna þess, sem áður er nefnt. Ég er ekki I vafa um að bók þessi eigi eftir að hljóta vin- sældir, vegna þess að hún bygg- ir á stuttri umfjöllun, gjarnan i formi viðtals, auk þess sem hún er skreytt myndum af og eftir viðkomandi listamenn. efttr Halldór Björn Runólfsson in er i veglegu broti, prýdd fjölda mynda, bæði i lit og svart- hvitu. Það eru 12 rithöfundar sem kynna listamennina, allt þjóðkunnir skrifarar. Formálsorð eru eftir forseta Islands, Vigdisi Finnbogadótt- ur. Margir koma við sögu þessarar útgáfu, bæði ljósmyndarar, hönnuðir og prentstofur, sem of langt mál yrði upp að telja. Nægir að geta þess, að prentun er góð og lit- greining með ágætum, þannig að bókin verður að teljast mjög vönduðiallastaði. Það er ávallt nýlunda, þegar bækur um islenska myndlist eru gefnar ut. Þvi miður gerist það allt of sjaldan og bókakostur um listamenn okkar er þvi vægast sagt, allt of rýr. Alvarlegar rannsóknir á þessu sviði virðast seint ætla að lita dagsins ljós og heimildarrit um myndlist eru af skornum skammti. Það er ekki að vera hörgull á rit- verkum, um islenska myndlist, ef allt væri með felldu. En listirnar sitja ekki allar við sama borð og erfitt reynist að fá styrki til nauðsynlegra rannsókna, á sviði sjónrænna mennta. Það er þó bót i máli, að með vissu millibili eru gefnar út bækur, á borð við Islensk list og má þvi þakka mönnum á borð við Gunnar S. Þorleifsson, en hann hefur haft veg og vanda af útgáfunni. Þeir rithöfundar sem leggja . hönd á plóginn, eru Jóhann Hjálmarsson, sem ritar um Al- freð Flóka og Einar G. Baldvinsson. Guðbjörg Kristjánsdóttir ritar um As- gerði Búadóttur. Aðalsteinn Ingólfsson fjallar um þá Leif Breiðfjörð og Gunnar örn Þorsteinn frá Hamri tekur fyrir Magnús Tómasson, Hring Jó- hannesson og Þorbjörgu Höksuldsdóttur. Þá skrifar Matthias Jóhannessen um Braga Asgeirsson og Bera Nordal um Jóhannes Jó- hannesson, Sigurður A. Magnússon um Einar Hákonarson, Arni Bergmann um Baltasar, Guðbergur Bergsson um Jón Gunnar Arnason. Þá gerir Baldur Oskarsson, Vilhjálmi Bergssyni skil og Thor Vilhjálmsson, Ragnheiði Jónsdóttur. Lestina rekur svo Indriði G. Þrosteins- son, með aimfiöllun um Eirfk Smith. AF þessu má ráða, hve yfir- gripsmikil bók þessi er. Þá má teljast merkilegt, að listamenn sem stóðu i eldlinunni á 7. áratugnum og i byrjun þess 8., fá hér riflegt pláss. Hér á ég við þa sem kenndir voru við SÚM, eða voru viðriðnir þann félags- skap. Flestir þessara listamanna eru fæddir á timabilinu 1930—45. Ef bætt er við þeim, sem eru af sömu kynslóð, er megnið af bókinni komið. Aðeins einn þessara 16, er fæddur eftir 1945, en fjórir hefur hins vegar látið I minni pokann og ber að harma það aö islenska sjónvarpið skuli ekki geta virkjað þá hæfileikamenn sem við eigum i kvikmyndun og dagskrárgerð í meira mæli en nú er. Sjónvarpið er nú farið að bjóða upp á nýja breska seríu, njósnaþáttinn Refskák. Þessi þattur er i anda hinnar sönnu bresku njósnasöguhefðar sem við Islendingar fengum siðast að kynnast i sögu Grahams Green, Hinn mannlegi þáttur, er kom út i fyrra . Atburðarás- in er byggð upp á gátum sem siðan er svo svarað af hárbeittri rökvisi, en ekki tilfinningasemi sem einkennir yfirleitt svipaðar sögur frá Ameríku. Reyndar tel ég þá sjónvarpsmenn hafa verið afar fundvisa á gott erlent sjón- varpsefni, þó svo að nokkrum sinnum hafi átt sér stað slys, likt og með Hart gegn hörðu. Þó finnst mér skorta verulega á framboð sjónvarpsþátta frá öðrum löndum en Bretlandi og Bandarikjunum. Norðurlöndin viröast hafa gleymst I bili, að ég tali nú ekki um Þýskaland, Frakkland, Holland, Belgiu og Italiu, svo nokkur góö sjónvarpslönd séu nefnd. Það er eins og ekkert sé að gerast sem okkur kemur við i sjónvarpsmálum þessara landa. Ég er með öðrum orðum ekki alls kostar sammála video- sjúklingunum sem þola helst ekki annað sjónvarpsefni en það sem er með ensku tali. Ég bíð t.d. ennþá eftir aö fá að sjá eitthvað af þessum sænsku myndum sem sjonvarpið boðaði kaup á núna i haust. Sviar eiga margt af þvi besta og jafnframt skemmtilegasta sem gert hefur verið á stuttu skeiði kvikmynd- anna, allt frá þvi fyrir 1920 og fram á þennan dag. Fæst af þessu hefur reyndar þótt boðleg vara i islenskum kvikmynda- húsum, en þar held ég að stjórn- endur framboös hafi ráðið meira en neytendur. Þaðer leitt til þess að vita ef sjónvarpið ætlar að elta kvikmyndahúsin út i blindu á annað efni en það sem engilsaxneskt er.

x

Helgarpósturinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Helgarpósturinn
https://timarit.is/publication/47

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.